KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014

Wyniki wyszukiwania dla frazy: "region"
 
Numer: 1(1)/2000
Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Konkurencyjność regionów

Konkurencyjność regionów

Artykuł omawia zmiany w modelu rozwoju, jakie dokonują się od połowy lat siedemdziesiątych i na tym tle przedstawia przemiany w mechanizmach rozwoju regionalnego. Nowe kryteria lokalizacji zmieniają szanse regionów w globalnej gospodarce konkurencyjnej. Na podstawie syntetycznej charakterystyki nowych polskich województw ocenione zostały ich potencjały rozwojowe.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Transformacja przestrzeni europejskiej

Transformacja przestrzeni europejskiej

Artykuł podejmuje problematykę przemian przestrzeni europejskiej w kontekście procesów integracji, globalizacji i metropolizacji. Mechanizmami towarzyszącymi tym procesom są zjawiska długiego trwania, obumierania (np. przestrzeni rolniczych i przemysłowych) oraz tworzenia nowej przestrzeni europejskiej. Dalsza część artykułu poświęcona jest roli metropolii w nowej przestrzeni europejskiej. Rozważane są zagadnienia przyszłych hierarchii metropolii kontynentu oraz problem ich powiązania z otaczającymi regionami. Końcowa część artykułu poświęcona jest refleksji nad metropolizacją przestrzeni polskiej, globalizacją polskich metropolii oraz wyzwaniami nowej tożsamości przestrzeni europejskiej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Zbigniew Rykiel
Globalizacja, unionizacja i regionalizacja polskiej przestrzeni

Globalizacja, unionizacja i regionalizacja polskiej przestrzeni

Artykuł wskazuje, że globalizacja ma odmienny wpływ na procesy rozwoju w krajach wysoko rozwiniętych i "postkomunistycznych"€, w których jest ona związana z procesem transformacji. Analizowane są związki między globalizacją a kulturą i rolą języka narodowego. Przedmiotem rozważań są skutki integracji Polski z Unią Europejska dla różnych regionów Polski, określanych w kontekście historycznym, kulturowym i funkcjonalnym.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Stefan Krätke
Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

W niniejszym artykule krytycznie oceniona została rozpowszechniona wizja Berlina jako tworzącej się "metropolii usług"€. Wnioski oparto na analizie sektorowych trendów i profilów specjalizacji czterech niemieckich metropolii regionalnych. Zwrócono również uwagę, że przy analizie porównawczej regionów miejskich niezbędne jest uwzględnianie zróżnicowanej mieszanki podsystemów gospodarczych oraz mnogości profilów specjalizacji. Gospodarka Berlina, w porównaniu z regionami metropolitalnymi Niemiec Zachodnich, jest gospodarką słabą . Tym samym Berlin nie może być określany jako prawdziwe miasto globalne, w znaczeniu strategicznego gospodarczo centrum o międzynarodowych wpływach. Natomiast rozpatrując strukturę społeczną , stwierdzono, że Berlin ma cechy miasta globalnego, gdyż charakteryzuje się międzynarodową strukturą mieszkańców, jak również silnymi podziałami społeczno-przestrzennymi. Z uwagi na pozycję Berlina w rozszerzonej sieci metropolii nowej Europy, miasto znów stało się "centrum jakości"€ w sferze kultury i wymiany intelektualnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Pyszkowski
Polityka regionalna - balast czy czynnik rozwoju?

Polityka regionalna - balast czy czynnik rozwoju?

Polityka rozwoju regionalnego jest integralnie związana z decentralizacją systemu władz publicznych. Jej istotą , w odróżnieniu od klasycznego wzorca wyrównawczego rozwoju regionalnego, jest próba wygrywania, a nie - wyrównywania międzyregionalnych zróżnicowań . Reforma ustrojowa zaledwie otwiera, a nie - wyczerpuje sama przez się możliwości kształtowania realnej polityki rozwoju regionalnego. Przesunięcie gestii i środków jej realizacji ze szczebla ogólnokrajowego na samorządny poziom wojewódzki może przynieść w sferze gospodarowania środkami publicznymi efekty porównywalne do tych, które w sferze gospodarki niesie prywatyzacja majątku państwowego. Jeśli możliwości te zostaną wykorzystane, to ciężar problemu przesunie się z areny zmagań o centralnie dzielone beneficja na płaszczyznę efektywnej alokacji środków, a więc - swoistej "gry o sumie dodatniej"€, co sprzyjać będzie obniżeniu kosztów transformacji i rozwoju oraz spotęguje ich efekty. Przy widocznym niedorozwoju instytucjonalnym publicznych podmiotów polityki intraregionalnej duże wrażenie może czynić wyraźny rozkwit instytucjonalny polityki regionalnej na poziomie ogólnokrajowym. Wytłumaczeniem tego fenomenu mogą być przygotowania do "wielkiego dzielenia"€. Spiritus movens tych przygotowań to perspektywa pozyskania z Unii Europejskiej środków wspierających rozwój regionalny.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(2)/2000
Zyta Gilowska
Regionalne uwarunkowania reform strukturalnych

Regionalne uwarunkowania reform strukturalnych

Reforma organizacji terytorialnej przyniosła nowy zasadniczy podział terytorialny wprowadzający samorząd powiatowy i wojewódzki. Jednak analiza dotychczasowego funkcjonowania nowego układu przynosi wiele obaw. Celem decentralizacji miało być rozbicie branżowych struktur państwowych odziedziczonych po scentralizowanej gospodarce nakazowo-rozdzielczej. Jak dotąd demontaż tych struktur okazał się nieudany. Istotą reform strukturalnych w sektorze publicznym są zmiany zakresu, organizacji i zasad finansowania zadań publicznych. Natomiast reformy strukturalne w sektorze rynkowym dotyczą zmian w strukturze organizacyjnej i własnościowej poszczególnych działów i branż. Podstawowy zakres regionalnych uwarunkowań reform strukturalnych sektora publicznego jest wyznaczony przez te zadania publiczne, które równocześnie zostały poddane reformom strukturalnym i decentralizacji. Wiele wskazuje na to, iż decentralizacja zadań publicznych jest w istocie decentralizacją trudności budżetowych. W kwestii połączenia reformy ustrojowo-terytorialnej z reformami strukturalnymi w sektorze rynkowym należy powiedzieć, że regionalne uwarunkowania tych reform nie są przedmiotem niczyjego systematycznego zainteresowania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Hryniewicz
Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Najważniejszymi czynnikami sprawczymi rozwoju gospodarczego są: mobilizacja społeczna, wykształcenie oraz import kulturowy. Poziom rozwoju gospodarczego gmin wykazuje wyraźne zróżnicowanie w przekroju regionalnym i znacznie silniejsze w przekroju miasto-wieś. Obserwacja procesów długiego trwania dowodzi, że w Polsce zawsze lepiej rozwinięte były terytoria zachodnie, współcześnie biegun rozwoju gospodarczego przesuwa się z Wielkopolski w kierunku granicy zachodniej. Do najważniejszych czynników sprawczych regresu gospodarczego wsi należą: relatywnie niższy poziom mobilizacji społecznej i mniej innowacyjny sposób zarządzania. W gminach relatywnie słabiej rozwiniętych gospodarczo głosuje się na partie lewicowe, a w bardziej rozwiniętych - na centroprawicowe. Wyraźną barierą rozwojową wydaje się niski poziom przystosowania do instytucji demokratycznych i umiejętności współdziałania zbiorowego kadr kierowniczych.

Słowa kluczowe: dochody gminne  polityka państwa  mobilizacja społeczna  zasoby edukacyjne  różnice regionalne  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Przedsiębiorstwa "€uczące się"€ w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Przedsiębiorstwa "€uczące się"€ w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Artykuł ten jest wynikiem badań przeprowadzonych w ramach programu PHARE-ACE nad zjawiskiem przedsiębiorstw "uczących się"€ (learning enterprises) w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Prawie 400 przedsiębiorców z sześciu krajów (Polska, Węgry, Rumunia, Słowenia, Estonia, Macedonia) udzieliło odpowiedzi na pytania zamieszczone w ankiecie, zebrano także dane o kondycji ekonomicznej oraz fizycznej i instytucjonalnej infrastrukturze badanych regionów i miejscowości. W niektórych z badanych miejsc, dla pogłębienia analizy, przeprowadzono wywiady z lokalnymi liderami. Głównym celem badań była weryfikacja hipotezy mówiącej, że jednym z elementów transformacji gospodarczej krajów EŚW jest ekspansja nowego typu przedsiębiorczości - elastycznej, opartej na zdobyczach wiedzy i umiejętnościach pracowników, nowocześnie zarządzanej, otwartej na klienta. W toku badań podjęto próbę zidentyfikowania czynników determinujących tę przemianę i zachęcających menedżerów do działań innowacyjnych, zwiększających konkurencyjność firmy na rynku.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(3)/2000
Andrzej Klasik
Strategia rozwoju regionu

Strategia rozwoju regionu

Niniejsze opracowanie daje odpowiedź na cztery kluczowe pytania:
- Co składa się na politykę strategiczną i zarządzanie strategiczne regionem?
- Jaka jest treść przedmiotowa i logiczna strategii rozwoju regionu?
- Jak się zorganizować, aby profesjonalnie i po partnersku tworzyć strategię rozwoju regionu?
- Co - krok po kroku - robić, aby powstał dokument strategii rozwoju regionu?
W opracowaniu wykorzystane zostało wieloletnie doświadczenie Autora związane z tworzeniem strategii rozwoju jednostek terytorialnych różnej wielkości i typów, w tym również pochodzące z ostatniego okresu w związku z pełnieniem funkcji konsultanta w procesie formułowania strategii rozwoju województwa podkarpackiego i województwa śląskiego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Metodologiczne podstawy strategii rozwoju regionu na przykładzie województwa lubuskiego

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Żuber
Teoria i praktyka opracowania strategii rozwoju województwa - prace nad strategiami rozwoju województw w świetle ankiety Ministerstwa Gospodarki

Teoria i praktyka opracowania strategii rozwoju województwa - prace nad strategiami rozwoju województw w świetle ankiety Ministerstwa Gospodarki

Niniejszy tekst nie pretenduje do całościowego przedstawienia stanu prac na strategiami rozwoju województw. Zawiera jedynie kilka podstawowych informacji na ten temat wraz ze wskazaniem kilku kluczowych problemów, które należy, zdaniem autora, postawić z punktu widzenia centrum odpowiedzialnego za kreowanie polityki regionalnej państwa. Informacje na temat stanu prac i ich zaawansowania zostały opracowane na podstawie ankiety, jaką w kwietniu br. przeprowadziło Ministerstwo Gospodarki, realizując ustawowe zadania w dziedzinie rozwoju regionalnego. Odpowiedź na ankietę samorządów wojewódzkich ograniczyła się do kilku wybranych tematów - w szczególności stanu zaawansowania prac, przebiegu procesu przygotowania i konsultacji dokumentów, treści sformułowanych celów i priorytetów oraz przygotowań do wdrażania strategii.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Zyta Gilowska
Analiza wpływu centralnych wydatków publicznych na procesy rozwoju regionalnego

Analiza wpływu centralnych wydatków publicznych na procesy rozwoju regionalnego

Przedmiotem analizy jest identyfikacja rozmiarów i struktury wydatków dokonywanych na szczeblu centralnym w ramach polityk sektorowych w celu szacunkowego określenia wpływu tych polityk na procesy rozwoju regionalnego. Zagadnienie związku polityk sektorowych z procesami rozwoju regionalnego jest kluczowe przy próbach oceny "siły"€ sprawczej tych polityk oraz w rozważaniach na temat przeniesienia części tej "siły"€ do polityki na rzecz rozwoju regionalnego, prowadzonej przez administrację centralną (polityki regionalnej), lub do polityki na rzecz rozwoju regionalnego, prowadzonej przez samorządy województw (polityki rozwoju regionalnego). W takim podejś ciu ocena "siły"€ sprawczej polityk sektorowych może być punktem wyjścia w określaniu racjonalnych relacji między tymi politykami a polityką na rzecz rozwoju regionalnego. Ocena "siły"€ sprawczej polityk sektorowych może być też wykorzystana do rozważania tez bardziej radykalnych - zredukowania polityk sektorowych do zagadnienia udzielania pomocy publicznej oraz przeniesienia jej pozostałych środków finansowych i instrumentów tych polityk do wyposażenia polityki na rzecz rozwoju regionalnego. W obydwu przypadkach konieczna jest diagnoza stanu obecnego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(4)/2000
Agnieszka Olechnicka
Rozwój regionalny w warunkach gospodarki informacyjnej

Rozwój regionalny w warunkach gospodarki informacyjnej

W artykule została przedstawiona istota gospodarki informacyjnej - nowego paradygmatu organizacji współczesnej gospodarki światowej. Wskazano na wzrost roli informacji jako zasobu produkcyjnego, zmieniającego znaczenie pozostałych czynników wytwórczych oraz mającego istotny wpływ na specyfikę gospodarowania. Omówiono oddziaływanie zachodzących zmian na charakter rozwoju regionów. Podjęto także próbę odpowiedzi na pytanie, jakie wyzwania stawia gospodarka informacyjna dla rozwoju regionalnego. Należy się spodziewać, że era cywilizacji informacyjnej przyczyni się do pogłębienia dysproporcji regionalnych. Regionom opóźnionym trudniej będzie znaleźć szansę rozwoju w zmieniających się uwarunkowaniach, szczególnie w odniesieniu do nowych kryteriów lokalizacji.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Świadomość ekologiczna górali podhalańskich a ich postawy wobec Tatrzańskiego Parku Narodowego

Świadomość ekologiczna górali podhalańskich a ich postawy wobec Tatrzańskiego Parku Narodowego

Negatywny stosunek do obszarów chronionych jest, zdaniem niektórych autorów, spowodowany niskim poziomem świadomości ekologicznej. Taka teza znajduje potwierdzenie na Podhalu, ale czynnik ten nie jest jedynym kształtującym stosunek górali do TPN. Ich negatywne nastawienie do tej instytucji jest następstwem okoliczności, w jakich park powstawał - często kosztem ziemi wywłaszczanej tutejszej ludności. Świadomość ekologiczna mieszkańców regionu jest niższa niż turystów, a nastawienie tych pierwszych do TPN - bardziej negatywne. Zróżnicowanie występuje w ramach powiatu tatrzańskiego. Najbardziej świadomi są mieszkańcy Zakopanego i Białego Dunajca, a stosunek do TPN jest tu najbardziej pozytywny. Odmienne postawy reprezentują mieszkańcy gminy Kościelisko.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(5)/2001
Jerzy Hausner
Modele polityki regionalnej w Polsce

Modele polityki regionalnej w Polsce

W 1996 r., gdy ciągle trwała dyskusja o regionalizacji i nowej organizacji terytorialnej państwa, a jednocześnie praktyczne kroki zostały zablokowane przez pat polityczny w koalicji SLD-PSL, napisałem artykuł (Hausner, 1996), w którym porównałem dwa modele rozwoju regionalnego Polski i przewidywane następstwa ich wdrożenia dla rozwoju gospodarczego. Chodziło wówczas o spór między zwolennikami dwuszczeblowej (49 usamorządowionych województw i gminy) oraz trójszczeblowej organizacji terytorialnej państwa (10-12 dużych samorządowo-rządowych województw, powiaty i gminy). Zdecydowanie opowiedziałem się za modelem trójszczeblowym, wiążąc z nim nadzieję na prowadzenie nowoczesnej polityki regionalnej zorientowanej na wzmacnianie konkurencyjności regionalnych układów terytorialnych, a co za tym idzie, na utrwalenie wysokiego wzrostu gospodarczego oraz korzystną dla Polski integrację z Unią Europejską . Moje rozumowanie (jak i wielu innych kolegów) było proste: bez silnych regionów nie można prowadzić efektywnej polityki regionalnej. Dlatego z zadowoleniem przyjęliśmy przecięcie sporu i wdrożenie przez koalicję AWS-UW reformy organizacji terytorialnej państwa według koncepcji trójszczeblowej. Mogłoby się więc wydawać, że problem został rozwiązany: kwestia modelu polityki regionalnej została przesądzona. Pozostaje już tylko jej skuteczne prowadzenie. Niestety, taki wniosek jest zdecydowanie przedwczesny, wykazanie czego jest celem tego referatu.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Szlachta
Polityka regionalna Polski w perspektywie integracji z Unią Europejską

Polityka regionalna Polski w perspektywie integracji z Unią Europejską

W ostatnich kilku latach rejestrujemy w Polsce jakościowy wzrost poziomu zainteresowania polityką regionalną. Ta skromna sfera interwencji publicznej występująca we wszystkich krajach OECD stała się w Polsce przedmiotem gorą cych dysput i sporów politycznych. Fakt ten należy wiązać przede wszystkim z rolą polityki regionalnej w Unii Europejskiej, której jedną z Dyrekcji Generalnych jest REGIO, zajmująca się polityką regionalną . Ma ona istotne uprawnienia koordynacyjne w zakresie Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności oraz ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego - najbogatszy z Funduszy Strukturalnych. Polityka regionalna jest obecnie drugą co do znaczenia pozycją wydatków budżetowych Unii Europejskiej po Wspólnej Polityce Rolnej. Proces integracji europejskiej oznacza, że w latach 2000-2006 największe transfery finansowe ze strony Unii Europejskiej na rzecz Polski zostaną przeznaczone w dziedzinie polityki regionalnej. Dlatego w Polsce rozwój regionalny wydzielono jako jeden z działów administracji publicznej, a w roku 2000, podobnie jak w kilku innych krajach kandydackich Europy środkowej i Wschodniej, powołano Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (wcześniej takie ministerstwa powstały m.in. na Węgrzech, w Czechach, na Słowacji i Łotwie). W prezentowanym tekście określono najważniejsze tezy, które wyznaczają pozycję polityki regionalnej w Polsce na początku XXI wieku. Ich szczegółowa analiza umożliwia sformułowanie diagnozy dotyczącej aktualnej sytuacji polityki regionalnej Polski oraz najważniejszych wniosków dotyczących modelu tej polityki w warunkach integracji europejskiej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Strategie rozwoju regionalnego województw: próba oceny

Strategie rozwoju regionalnego województw: próba oceny

Przedmiotem niniejszego artykułu jest porównawcza analiza metodologii opracowywania strategii szesnastu polskich województw. Analiza ta uwzględnia trzy najważniejsze cechy, które charakteryzują dokumenty strategiczne: pole, zakres oraz metoda i tryb opracowania dokumentu. Analiza strategii nie jest zadaniem łatwym. Były one przygotowywane, mimo pewnych wytycznych ustawowych, według indywidualnych założeń, są więc bardzo różnorodne i zawierają nieraz elementy trudno porównywalne. Dlatego też przedstawiamy interesujące nas zagadnienia kolejno w poszczególnych województwach, aby - w miarę możliwości - na końcu dojść do syntetycznych wniosków.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Wpływ procesów globalnych i integracji europejskiej na polski system polityki regionalnej

Wpływ procesów globalnych i integracji europejskiej na polski system polityki regionalnej

Artykuł analizuje współczesne trendy gospodarki regionalnej na tle procesów globalizacyjnych oraz integracji europejskiej. Zwrócono uwagę m.in. na wzrastającą konkurencję gospodarczą między poszczególnymi regionami. Jednocześnie omówiono wpływ procesów globalnych na funkcjonowanie administracji publicznej. Przedstawiono także pogląd, według którego władze publiczne mają do odegrania kluczową rolę w dziedzinie wspierania rozwoju gospodarczego i przygotowania regionu do światowej konkurencji. W tym kontekście przeanalizowano różnorodne europejskie modele instytucjonalne polityki regionalnej. Przedstawiono model federalny (Niemcy), regionalny z dominacją układu centralnego (Francja), scentralizowany (Grecja) oraz model scentralizowany w kraju o wielkości regionu (Irlandia). Na podstawie przeprowadzonej analizy zaproponowano cechy optymalnego modelu instytucjonalnego oraz zarekomendowano poprawienie aktualnie obowiązującego w Polsce systemu polityki regionalnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marian Chojnacki
Działania innowacyjne w niemiecko-polskim euroregionie

Działania innowacyjne w niemiecko-polskim euroregionie

W niniejszym artykule ukazano funkcjonalny i normatywny wymiar integracji w polsko-niemieckim Euroregionie Pro Europa Viadrina (EPEV), który jest głównym instytucjonalnym podmiotem integracji na tamtejszym pograniczu. Próbuję odpowiedzieć na pytania o uwarunkowania sąsiedztwa, o swoistość euroregionu jako organizacji, poziom osiągniętej integracji, więź i tożsamość oraz perspektywy rozwoju dobrego sąsiedztwa. W kontekście swojego badania proponuję podejście do zagadnienia integracji w dwóch wymiarach i sugeruję pojęcia przydatne w odniesieniu do praktyki uprawomocniania ładu opartego na partnerstwie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2-3(6)/2001
Michael Danson, Ewa Helińska-Hughes, Geoffrey Whittam
Dyskusja o instytucjonalnym otoczeniu sektora MSP w Szkocji - wnioski dla Polski

Dyskusja o instytucjonalnym otoczeniu sektora MSP w Szkocji - wnioski dla Polski

Artykuł zajmuje się zagadnieniem wspierania rozwoju regionalnego. Autorzy skupiają swoją uwagę na podjętych ostatnio w Szkocji działaniach, które kładą nacisk na znaczenie strategii rozwoju lokalnego, realizowanych przez tworzenie regionalnych agencji rozwoju oraz pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw. Artykuł przedstawia również analizę polityki pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce a w szczególności w województwie śląskim. Głównym celem artykułu jest przedstawienie polityki prowadzonej w Szkocji pod kątem sformułowania zaleceń użytecznych dla Polski.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Józef Szabłowski
Rola uczelni niepaństwowych w restrukturyzacji przestrzennej szkolnictwa wyższego w Polsce

Rola uczelni niepaństwowych w restrukturyzacji przestrzennej szkolnictwa wyższego w Polsce

W wyrównywaniu szans rozwojowych regionów istotną rolę może odegrać restrukturyzacja własnościowa i przestrzenna szkolnictwa wyższego w Polsce. W niniejszym opracowaniu przedmiotem rozważań są następujące zagadnienia:
- wzrost zadań edukacyjnych na poziomie wyższym w latach 90.,
- rozwój edukacji w świetle strategii rozwoju Polski do roku 2020,
- restrukturyzacja przestrzenna szkolnictwa wyższego w Polsce,
- procesy prywatyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce,
- rola uczelni w kształtowaniu elity naukowej,
- zmiany w przestrzennym rozmieszczeniu uczelni niepaństwowych a warunki ich funkcjonowania.
Zagadnienia te zostaną omówione w kolejnych częściach opracowania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(7)/2001
John Bachtler
Quod erat demonstrandum? Ewaluacja polityki regionalnej

Quod erat demonstrandum? Ewaluacja polityki regionalnej

Artykuł przedstawia zagadnienie ewaluacji polityki regionalnej w Unii Europejskiej. W pierwszym rozdziale omawia niektóre koncepcje leżące u jej podstaw i czynniki, które powodują ,że podejście do niej jest zróżnicowane. W następnym ukazuje sposoby ewaluacji polityki regionalnej w różnych krajach członkowskich, przeciwstawiając państwa, w których ewaluacja jest kluczowym elementem kształtowania polityki regionalnej tym, w których jej zastosowanie jest ograniczone. Następnie opisuje role monitoringu i ewaluacji w kształtowaniu polityki związanej z funduszami strukturalnymi w Unii Europejskiej. We wnioskach przedstawione są najważniejsze problemy związane z tymi zagadnieniami.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Nowe relacje między metropolią i regionem w gospodarce informacyjnej

Nowe relacje między metropolią i regionem w gospodarce informacyjnej

Artykuł opisuje wpływ procesu metropolizacji na rozwój regionalny. Na wstępie podaje przykłady tworzenia się światowej sieci miast oraz opisuje wybrane koncepcje teoretyczne wyjaśniające ten mechanizm. Następnie definiuje proces metropolizacji oraz formułuje model zmian relacji między metropolią i regionem. Na zakończenie przedstawia zarys procesów metropolizacji zachodzących w Polsce oraz związane z tym wyzwania badawcze.

Słowa kluczowe: metropolia  rozwój regionalny  gospodarka informacyjna  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(8)/2002
Marek Furmankiewicz
Funkcjonalno-przestrzenne sieci współpracy samorządów lokalnych

Funkcjonalno-przestrzenne sieci współpracy samorządów lokalnych

Cechą współczesnej gospodarki jest wzrost znaczenia poziomych struktur administracyjnych w ramach dobrowolnej współpracy jednostek samorządu terytorialnego. Jedną z przesłanek podejmowania współpracy jest fakt, iż przestrzeń funkcjonalna wykracza często poza granice administracyjne. Rodzi to skłonności do formowania sieci organizacyjnych zwiększających operatywność i efektywność działania. Rozwój sieci, będącej zbiorem połączonych relacji (wymiany) między jednostkami samorządu terytorialnego, cechują stadia ukierunkowane na tworzenie długookresowego środowiska zaufania, począwszy od stadium współpracy nieformalnej, po zaawansowane partnerstwo. Sieci współpracy samorządów mogą tworzyć różne typy funkcjonalne, nie zawsze równoznaczne z formami prawnymi. Wyróżnić można m.in. sieci wielostronne (organizacje międzynarodowe, euroregiony, zrzeszenia krajowe, regionalne i lokalne) lub dwustronne (miasta podzielone, jednostki nadgraniczne, przygraniczne, sąsiedzkie i pozostałe związki dwustronne). Jednostki zrzeszone w sieci mogą tworzyć struktury rozproszone lub zwarte przestrzennie. W pierwszych przeważa niematerialny wymiar współpracy (wymiana informacji, wymiana kulturalna, lobbing etc.), natomiast w formach zwartych terytorialnie - wymiar materialny (zagadnienia komunalne i gospodarka zasobami lokalnymi).

Słowa kluczowe: samorząd lokalny  wymiary współpracy  sieci funkcjonalno-przestrzenne  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Przegląd koncepcji teoretycznych rozwoju regionalnego

Przegląd koncepcji teoretycznych rozwoju regionalnego

Niniejszy artykuł przedstawia wybrane koncepcje teoretyczne dotyczące rozwoju regionalnego. Autor dokonuje analizy najważniejszych czynników decydujących o rozwoju konkurencyjności gospodarki regionalnej. Wśród nich na uwagę zasługują m.in. warunki instytucjonalne i prawne, w szczególności sieci współpracujących ze sobą instytucji ekonomicznych i społecznych. Obok tego ważnym elementem są normy życia społecznego, które cenią innowacyjność i przedsiębiorczość oraz zachęcają do współpracy. Autor analizuje również badania dotyczące znaczenia kapitału społecznego dla rozwoju regionalnego. Ważnym czynnikiem dynamiki gospodarczej jest także dojrzałość strategii politycznej oraz jakość funkcjonowania władz publicznych. Dlatego autor przedstawił rekomendacje dla działań podejmowanych przez administrację publiczną, wspierających wzrost gospodarczy i rozwój społeczny w regionach.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Radosław Zenderowski
Stosunku między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna (ČeskĂ˝ Těšín). Studium socjologiczne

Stosunku między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna (ČeskĂ˝ Těšín). Studium socjologiczne

W rezultacie wielkich przemian politycznych XIX i XX wieku wiele historycznych społeczności i ich regiony zostały podzielone granicami politycznymi. Cieszyn i śląsk Cieszyński jest tego dobrym przykładem. Podzielone na mocy arbitrażu międzynarodowego w 1920 roku miasto, będące wcześniej typowym środkowoeuropejskim tyglem narodowościowym i kulturowym, skazane zostało na separację i rozwój w ramach dwóch odrębnych porządków państwowych i prawno-administracyjnych. Oba miasta - Cieszyn i nowopowstały ČeskĂ˝ Těšín (Czeski Cieszyn), mimo iż dzieliło je jedynie 20 metrów rzeki Olzy - stopniowo zaczynały żyć własnym życiem. Inne były koncepcje rozwoju miasta, inaczej przebiegały procesy demograficzne. Stan ten trwał, z niewielkimi przerwami na czas polskiej, a następnie niemieckiej okupacji, osiemdziesiąt lat. Był to czas wznoszenia barykad, umacniania swoiście rozumianej niezależności obu miast. Niemniej już wtedy zauważyć można było próby osłabiania nienaturalnego, ideologicznego podziału. Początek lat dziewięćdziesiątych XX wieku to próba zatrzymania niekorzystnej dla obu miast tendencji przez działania mające na celu zintegrowanie podzielonego miasta, regionu i jego społeczności. Lokalnym inicjatywom z obu stron towarzyszyło stopniowe ocieplenie stosunków polsko-czecho-słowackich, jak również coraz bardziej zaawansowany proces integracji europejskiej. Z socjologicznego punktu widzenia interesująca wydaje się być kwestia społecznych konsekwencji istnienia wieloletniego podziału (granicy) oraz jego stopniowego zaniku. Chcąc bliżej przyjrzeć się temu zjawisku, na początku 2001 roku przeprowadzono w Cieszynie i ČeskĂ˝m Těšíně badania socjologiczne. Pytania zawarte w kwestionariuszu wywiadu dotyczyły generalnie dwóch obszarów: po pierwsze - przekonań i opinii warunkujących proces integracji (stosunek do mieszkańców drugiego miasta, opinie o obu miastach, znajomość ich najnowszej historii i ocena poszczególnych wydarzeń , wiedza o polsko-czeskich inicjatywach oraz społeczne postulaty zgłaszane pod ich adresem), po drugie - zaangażowania społecznego w działania integracyjne (uczestnictwo w polsko-czeskich przedsięwzięciach, wizyty w drugim mieście, deklarowana chęć zaangażowania się w konkretne przedsięwzięcia w sąsiednim mieście oraz znajomość języka polskiego/czeskiego). Niniejszy artykuł stanowi szczegółowe omówienie wyników przeprowadzonych badań.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2-3(9)/2002
Teresa Czyż
Zastosowanie modelu potencjału w analizie zróżnicowania regionalnego Polski

Zastosowanie modelu potencjału w analizie zróżnicowania regionalnego Polski

W artykule przedstawia się opis zróżnicowania systemu regionalnego Polski w oparciu o koncepcję rdzeń-peryferie. Jako metodę badawczą wprowadza się iloraz potencjału ludności i potencjału dochodu, określony w układzie jednostek przestrzennych typu NTS 3, który jest systemową miarą poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego regionów.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tadeusz Kudłacz, Tadeusz Markowski
Zintegrowany rozwój aglomeracji jako podstawa budowania konkurencyjności polskiej przestrzeni społeczno-gospodarczej

Zintegrowany rozwój aglomeracji jako podstawa budowania konkurencyjności polskiej przestrzeni społeczno-gospodarczej

Artykuł podejmuje problematykę wzmacniania konkurencyjności polskiej przestrzeni rozumianej jako atrakcyjne miejsce dające lokalizacyjną przewagę konkurencyjną dla podejmujących działalność gospodarczą w stosunku do otoczenia zewnętrznego. Za główną szansę uzyskania wysokiej pozycji konkurencyjnej przestrzeni społeczno-gospodarczej autorzy uważają skoncentrowanie działań rządowej polityki przestrzennej i regionalnej na zintegrowanym i bipolarnym rozwoju największych aglomeracji.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Michał Dobroczyński
Włochy: posegmentowane mocarstwo europejskiego południa

Włochy: posegmentowane mocarstwo europejskiego południa

Włochy - państwo w sensie politycznej jedności stosunkowo młode - są krajem o nieprzeciętnym zróżnicowaniu ekonomicznym i społeczno-kulturowym. Mimo świetnych, sięgających imponującego antyku, tradycji historycznych dopiero po drugiej wojnie światowej udało im się osiągnąć standardy dochodowe porównywalne - średnio biorąc - z mocarstwami takimi jak Wielka Brytania i Francja. Włochy zawdzięczają ten sukces w dużym stopniu konstruktywnemu uczestnictwu w procesach Wspólnot i Unii Europejskiej. Nie zmienia to faktu, że kraj - zarówno w sensie gospodarczym, jak też społecznym, a po trosze i politycznym - pozostaje podzielony na bardzo zróżnicowane części i regiony. Polityka pań stwa zmierza od długiego już czasu do likwidacji jaskrawych kontrastów między Centropółnocą a Południem, efekty są jednak wciąż ograniczone. Stąd nowe posunięcia w kierunku przyspieszenia zmian, m.in. ze względu na potrzeby zapewnienia konkurencyjności Włoch na arenie międzynarodowej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Polskie regiony w procesie integracji europejskiej

Polskie regiony w procesie integracji europejskiej

Artykuł prezentuje proces różnicowania się polskiej przestrzeni w okresie transformacji, ze wskazaniem na odmienne trajektorie poszczególnych regionów. Omówione są obecne zróżnicowania regionalne w Polsce na tle zróżnicowań w innych krajach europejskich. Podkreśla się niekorzystny rozwój sytuacji w Polsce, w której zróżnicowania regionalne ostatnio rosną , co w znacznej mierze jest rezultatem absolutnego regresu w niektórych najsłabiej rozwiniętych regionach. Przedstawiono różnice między poziomami rozwoju krajów oddzielonych obecnymi i przyszłymi (po rozszerzeniu Unii Europejskiej) granicami Unii. W artykule wskazuje się na kilka istotnych czynników rozwoju: rolę metropolii w światowej sieci metropolitalnej, dystans geograficzny i instytucjonalno-organizacyjny oraz rolę makroprzestrzennych oddziaływań zewnętrznych. Artykuł kończą wskazówki pod adresem polityki regionalnej Polski, wyznaczające najważniejsze kierunki oddziaływań i wspomagania rozwoju regionalnego kraju.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska
Regionalne strategie innowacyjne wyzwaniem i szansą dla polskich regionów w kontekście procesów integracyjnych

Regionalne strategie innowacyjne wyzwaniem i szansą dla polskich regionów w kontekście procesów integracyjnych

Artykuł koncentruje się na wzrastającym w ostatnim czasie zainteresowaniu "uczeniem się"€ i "wiedzą"€ jako drogą do zespołowego i regionalnego sukcesu gospodarczego. Jest to jeden z aspektów rosnącego i generalnie produktywnego zaangażowania geografów ekonomicznych i analityków regionalnych. Strategia ukierunkowana na uczenie się i wprowadzanie polityki regionalnej, w której władze regionalne, firmy i pośrednicy definiują problemy rozwojowe w sposób interaktywny, przypisując im zakresy odpowiedzialności i monitorując wyniki obserwacji w sposób ułatwiający zarówno uczenie się, jak i adaptację, staje się wyzwaniem dla regionu konkurencyjnego. Artykuł rozpoczyna się od przeglądu teorii innowacji i polityki regionalnej, przechodząc następnie do aspektów związanych z wspieraniem procesów innowacyjnych przez Unię Europejską , a kończy refleksją dotyczącą wniosków dla polskich regionów w kontekście procesów innowacyjnych w UE.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(10)/2002
Tomasz Grzegorz Grosse
Ocena systemu polityki regionalnej w wybranych województwach

Ocena systemu polityki regionalnej w wybranych województwach

W roku 2002 pod moim kierunkiem realizowane były badania dotyczące oceny systemu rozwoju regionalnego funkcjonującego na poziomie wojewódzkim po reformie terytorialnej organizacji kraju. Projekt badawczy obejmował sześć wybranych województw, tj. dolnośląskie, lubelskie, małopolskie, pomorskie, podkarpackie i wielkopolskie. Dotyczył działań prorozwojowych prowadzonych w wymienionych województwach głównie w roku 2001. Syntetyczne wnioski z tego badania przedstawione w niniejszym artykule dotyczą czterech zasadniczych płaszczyzn rozwoju regionalnego. Po pierwsze, koncentrują się na instytucjonalnym systemie współpracy regionalnej funkcjonującym w poszczególnych województwach. Po drugie, dotyczą wpływu strategii rozwoju województw na skuteczność realizacji polityki rozwoju. Po trzecie, stanowią próbę przedstawienia przydatności kontraktów wojewódzkich dla poszczególnych województw. Wreszcie, wnioski dotyczą oceny zagranicznych programów pomocowych w województwach.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Gruchman, Ewa Nowińska-Łaźniewska, Izabella Parowicz, Alfred KĂśtzle, Gunda Huskobla, Agnieszka Osiecka
Współpraca transgraniczna przedsiębiorstw na pograniczu polsko-niemieckim na przykładzie województw zachodniopomorskiego i lubuskiego oraz landu Brandenburgii

Współpraca transgraniczna przedsiębiorstw na pograniczu polsko-niemieckim na przykładzie województw zachodniopomorskiego i lubuskiego oraz landu Brandenburgii

Mając na uwadze strategiczne znaczenie współpracy między przedsiębiorstwami na pograniczu polsko-niemieckim na drodze Polski do Unii Europejskiej, autorzy podjęli się określenia korzyści wynikających z lokalizacji i kooperacji przedsiębiorstw w tym regionie. Niniejszy artykuł podsumowuje badania grupy naukowców z Akademii Ekonomicznej i Europejskiego Uniwersytetu Viadrina przeprowadzone w latach 2001-2002 i finansowane ze środków Fundacji Polsko-Niemieckiej. Współpraca transgraniczna nabrała w ostatnich latach szczególnego znaczenia. Taki rozwój sytuacji jest politycznie pożądany i w związku z tym odpowiednio wspierany, między innymi przez środki pomocowe UE, takie jak PHARE CBC oraz INTERREG. Współpraca ta dotyczy szczebla regionalnego, gminnego, różnych instytucji otoczenia biznesu, przedsiębiorstw, uniwersytetów i szkół.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz
Modele samorządu terytorialnego w krajach Europy Zachodniej oraz Środkowowschodniej - próba generalizacji

Modele samorządu terytorialnego w krajach Europy Zachodniej oraz Środkowowschodniej - próba generalizacji

Dekada lat dziewięćdziesiątych, która przyniosła niezwykle istotne zmiany polityczne i ekonomiczne w krajach Europy środkowowschodniej, była także okresem restytucji demokracji lokalnej w tym regionie. Po długim okresie skrajnie scentralizowanego oraz niedemokratycznego sposobu zarządzania jednostkami lokalnymi, decentralizacja i wzmocnienie samorządności wydawały się naturalnym kierunkiem zmian. Po przeszło dwunastu latach od zainicjowania przemian można postawić pytanie o model samorządu terytorialnego, jaki wyłonił się w efekcie przeprowadzonych reform. Czy generalizacje i teorie używane do opisu samorządów w krajach zachodnich zachowują swoją przydatność w naszej części Europy? Niniejszy artykuł jest próbą przynajmniej częściowej odpowiedzi na to pytanie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Formy i sposoby aktywizacji społeczno-gospodarczej polskich gmin uzdrowiskowych a rozwój regionalny

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(11)/2003
Jiři­ Musil
Pięćdziesiąt lat socjologii miasta

Pięćdziesiąt lat socjologii miasta

Artykuł porusza problem ewolucji socjologii miasta w ostatnim pięćdziesięcioleciu. Tłem do prezentacji różnych poglądów i nurtów socjologicznych są zachodzące zmiany społeczne, ujęte w trzy okresy. Pierwszy to rekonstrukcja gospodarki i miast zniszczonych w wyniku działań wojennych. W drugim okresie rozwoju gospodarczego (lata 1955-1975) formułowano liczne modele państwa dobrobytu, ale przede wszystkim następowały procesy suburbanizacji i metropolizacji, a także poprawy warunków mieszkaniowych w miastach. Trzeci okres (1975-2000) przejawia się pogłębianiem różnic społecznych, konfliktami miejskimi i polaryzacją, zarówno regionalną, jak i wewnątrz ośrodków miejskich.


Fifty Years of Social Theories of Urban Development

This paper is a comparative study of main social theories of urban development in the last fifty tears. The author presents various approaches and social theories from across the world. He divides the after-war period into three phases according to the profound social changes. the first one covers the years of ending the post-war reconstruction of economy, infrastructure and cities damaged by the war. the second phase includes "€the golden years"€ between approximately 1955 and 1975, when the formation of different types of welfare state, but mainly the urban population growth, suburbanization and metropolization processes and improvement of living conditions and urbanities took place. the third phase, covering the years between 1975 and 2000, is marked by the first signs of the decline of the welfare state accompanied by deepening social inequalities increasing urban poverty, marginalization of some groups of the population, political radicalization and urban conflicts as well as by urban and regional polarization.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Bieda i zamożność regionów. Założenia, hipotezy, przykłady

Bieda i zamożność regionów. Założenia, hipotezy, przykłady

Artykuł odnosi się do istotnych teoretycznych i praktycznych problemów rozwoju regionalnego: przyczyn bogactwa i biedy regionów oraz czynników wpływających na zmianę - pozytywną lub negatywną - ich sytuacji. Odpowiedzi na te pytania poszukuje się w relacjach obowiązujących w danym modelu gospodarczym kryteriów lokalizacji i cech regionu, w rozwoju czynników zewnętrznych oddziałujących na region oraz reakcji regionu na te czynniki. Tezy teoretyczne są ilustrowane wybranymi przykładami współczesnymi i historycznymi.


The Wealth and Poverty of Regions. Assumptions, Hypothesis, Cases

The article deals with the fundamental theoretical and practical problems of regional development, the causes of poverty and wealth of regions, and factors influencing change of the region´s situation. The answers are being sought in the relations between the location criteria stemming from a current paradigm of development and the region´s features, the type and character of external factor influencing the region and the region´s reaction to these factors. The theoretical considerations are being illustrated by contemporary and historical examples.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
Mezzogiorno: próba reinterpretacji

Mezzogiorno: próba reinterpretacji

Artykuł poświęcony jest dyskusji nad próbami reinterpretacji przyczyn i skutków stanu permanentnego niedorozwoju społeczno-gospodarczego regionów peryferyjnych w Europie na przykładzie włoskiego Mezzogiorno. Mezzogiorno, powszechnie przedstawiane jako monolityczny paradygmat nieudanej modernizacji, ulega dekonstrukcji poznawczej w obliczu dwutorowo biegnącego strumienia analiz i wypowiedzi. Ideologicznie nasycony dyskurs polityczny wywodzący się z separatystycznej północy wzmacnia i podkreśla obraz Południa jako bezprawnego konsumenta zasobów państwa włoskiego produkowanych na Północy. Odpowiedzią jest równie ideologicznie motywowany dyskurs elit akademickich i kulturowych Południa, którego celem jest wytworzenie nowego, pozytywnego obrazu Południa jako przestrzeni alternatywnej dla północnego egoizmu i materializmu, przestrzeni-pomostu między Europą a resztą nieatlantyckiego świata. W tym kontekście coraz silniej zaznacza swoja obecność dyskurs nauk społecznych, który w rozważaniach na temat warunków rozwoju społeczno-ekonomicznego regionów peryferyjnych rezygnuje z jednostronnego podejścia neoliberalnego, zwraca się natomiast ku wieloaspektowym analizom warunków instytucjonalnych jako pierwotnemu źródłu (wadliwej) dynamiki społeczno-ekonomicznej. Dyskusja wokół włoskiego Mezzogiorno moża stanowić przy tym użyteczny punkt orientacyjnych dla debaty nad modelem polityki prorozwojowej w Polsce, szczególnie w odniesieniu do regionów peryferyjnych i zacofanych.


Mezzogiorno - an Attempt of Re-Interpretation

The article focuses on the discussion over attempts to re-interpret causes and effects of the state of permanent socio-economic under-development of peripheral regions in Europe invoking Italian Mezzogiorno as a case. Mezzogiorno widely held to be a monolith paradigm of unsuccessful modernization, is being cognitively deconstructed in the face of a two-way running stream of analyses and enunciations. Ideologically imbued political discourse originating in the separatist North reinforces and emphasizes an image of South as a lawless consumer of the Italian state"€™s resources produced in the North. As a response arises an equally ideologically motivated discourse of academic and cultural elites of the South, whose aims to produce a new, positive image of the South as a space alternative to northern egoism and materialism, a space bridging Europe and the rest of non-Atlantic world. In this context, a discourse of social sciences ever stronger marks its presence; considering conditions of socio-economic development of peripheral regions it forfeits a unidimensional neoliberal approach and instead turns to multidimensional analyses of institutional environment as a primary source of socio-economic dynamics. The debate surrounding Italian Mezzogiorno may constitute at the same time a useful vantage point for a debate over the Polish model of development, especially with regard to peripheral and backward regions in Poland.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Władysław Misiak
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepan?ski, 2002, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, Podręcznik akademicki, Tychy: S?ląskie Wydawnictwo Naukowe, Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych w Tychach, 346 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(12)/2003
Roman Szul
Kwestia językowa we współczesnym świecie

Kwestia językowa we współczesnym świecie

Kwestia językowa to zjawiska wynikające z kontaktu dwu lub więcej języków na tym samym terytorium lub w tej samej społeczności. Przejawem kwestii językowej jest koegzystencja i/lub konflikty na tle językowym oraz polityka językowa państw, władz regionalnych i ruchów społecznych zmierzająca do utrwalenia lub zmiany sytuacji językowej. Najważniejsze zagadnienia związane z kwestią językową we współczesnym świecie to: 1) dominacja języka angielskiego jako języka międzynarodowego, wspomagana przez procesy globalizacji i ułatwiająca globalizację, która stawia w nierównej sytuacji ludność świata i wywołuje opór ze strony ludności nieangielskojęzycznej; 2) wymieranie języków w wyniku asymilacji małych grup etnojęzykowych. Zjawisko to wywołuje zaniepokojenie niektórych kręgów społecznych i naukowych; 3) bariera językowa utrudniająca rozwój oświaty, gospodarki i demokracji w wielu częściach świata, zwłaszcza w krajach postkolonialnych; 4) migracje międzynarodowe. Stawiają one wobec samych migrantów oraz władz i społeczeństw krajów przyjmujących problem stosunku do zachowania tożsamości kulturowo-językowej imigrantów, różnie rozwiązywany w różnych krajach i okresach historycznych.

Słowa kluczowe: sytuacja językowa  polityka językowa  język a polityka  język a edukacja  język a gospodarka  język a migracje  


The Language Question in the Contemporary World

The language question are phenomena resulting from contacts of two or more languages on the same territory or in the same community. It consists in co-existence and/or conflicts of languages and in language policies carried out by national and regional governments, and by ethnic movements aiming at maintaining or changing the language situation on a given territory. The main issues linked to the language question in the contemporary world are the following: 1) domination of the English language as an international language, supported by the globalisation and facilitating the globalisation. The domination of English puts on unequal footing people of the world and causes dissatisfaction of some parts of non-English native speakers; 2) extinction of languages as a result of assimilation of small ethno-linguistic groups. This phenomenon generates alarm of some groups of scientists and public opinion; 3) language barrier hampering development of education, economy and democracy in many parts of the world, especially in the post-colonial countries; 4) international migrations. These put migrants themselves and societies and governments of recipient countries in front of the question of the attitude towards maintaining of the cultural and linguistic identity of the migrants, this question being solved in different ways in different countries and historical periods.

Słowa kluczowe: language situation  language policy  language and politics  language and education  language and economy  language and migrations  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kaol Olejniczak
Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne w teorii i praktyce rozwoju regionalnego

Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne w teorii i praktyce rozwoju regionalnego

Celem niniejszego artykułu jest kompleksowe omówienie problematyki gron (clusters). Artykuł rozpoczyna analiza zagadnień teoretycznych nowego podejścia do rozwoju regionalnego i lokalnego. W dalszej części zostały przedstawione i omówione takie bliskoznaczne koncepcje jak: Marshallowskie okręgi przemysłowe, włoskie okręgi przemysłowe, nowe dystrykty przemysłowe, mezosystemy, lokalne środowiska innowacyjne, regiony uczące się, regionalne systemy innowacji. Rdzeniem artykułu jest analiza koncepcji gron - jej podstawy teoretyczne, definicje, relacje z innymi koncepcjami, pozytywne i negatywne efekty gron, siła i słabości metodologiczne. Ostatnia część artykułu jest poświęcona zagadnieniom praktycznym - politykom prorozwojowym inspirowanym teorią gron. Przegląd obejmuje głównie inicjatywy i działania podejmowane w państwach Unii Europejskiej.


The Clusters Approach and the Related Concepts in Theory and Practice of Regional Development

The aim of the following article is a comprehensive review of the cluster theory. Article starts with the discussion on the new approach towards regional and local development. In the first part author presents and discusses spectrum of concepts related to clusters such as: Marshallian industrial district, Italian industrial districts, new industrial spaces, mezo-systems, local innovative milieu, learning regions, and regional innovation systems. The core of the article is the analysis of the cluster approach: its theoretical inspiration and background, definitions, its specificity, effects of clusters described in literature, strength and weaknesses of this approach. The last part of the article is devoted to the practical issues - examples of cluster-based policies. This short review covers the initiatives undertaken in the countries of European Union.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Wskaźnik rozwoju wspólnot terytorialnych - koncepcja o praktycznym zastosowaniu

Wskaźnik rozwoju wspólnot terytorialnych - koncepcja o praktycznym zastosowaniu

Artykuł podejmuje tematykę rozwoju społecznego wspólnot terytorialnych (gmin). Rozwój ten definiowany jest jako zwiększające się i różnicujące możliwości zaspokajania potrzeb przez zbiorowości ludzkie zamieszkujące dany obszar. Istnieją różne miary określające stopień rozwoju oraz pozwalające zdawać relacje z odmienności rozwoju poszczególnych wspólnot terytorialnych. Autor przedstawia koncepcję Wskaźnika Rozwoju Wspólnot Terytorialnych obliczanego dla gmin. Wskaźnik jest obliczany za pomocą metody portfelowej i bierze pod uwagę zarówno czynniki sprzyjające rozwojowi, jak i rozwój ten hamujące. Praktycznym zastosowaniem proponowanej konstrukcji jest obliczenie WRWT dla gmin województwa zachodniopomorskiego za lata 1999-2001. Wyniki pozwalają przedstawić wnioski o nierównomiernym i niespójnym rozwoju gmin z tego regionu oraz o niewielkich szansach na szybką zmianę tego stanu rzeczy.

Słowa kluczowe: wspólnota terytorialna  gmina  rozwój lokalny  wskaźniki rozwoju  


Indicator of Development of Territorial Communes

The article explores the issue of social development of the local communes. This development process is defined as growth and differentiation in the fulfilment of needs of the social groups located on the particular area. There is spectrum of measures that allows us to define level of development and specificity of the particular territorial communes. Author presents the concept of Indicator of Development of Territorial Communes (IDTC) calculated for communes. This indicator is calculated according to the portfolio method and it takes into account both growth factors and barriers of development. The practical use of the IDTC is illustrated on the example of the communes in Zachodniopomorskie Region, for years 1999-2001. The results show uneven and incoherent development of the communes in the region discussed. The further conclusion is that this situation would not change in the short-term perspective.

Słowa kluczowe: local community  local development  development indicators  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Szanse i zagrożenia dla wykorzystania funduszy Unii Europejskiej (z praktyki)

Szanse i zagrożenia dla wykorzystania funduszy Unii Europejskiej (z praktyki)

Na podstawie analizy dokumentów planistycznych, przede wszystkim Narodowego Planu Rozwoju, autor dochodzi do wniosku, że należy podjąć jak najszybciej prace nad kolejnym planem rozwoju Polski, obowiązującym po roku 2006. Powinien on być gruntownie zmieniony w stosunku do obecnego dokumentu. Przede wszystkim musi uwzględniać szerszą perspektywę czasową i kłaść nacisk na krajowe cele i uwarunkowania rozwoju. W znacznie większym stopniu powinien wspierać rozwój nowoczesnej gospodarki i przedsiębiorczości. Jego podstawą powinna być krajowa strategia zmian strukturalnych w gospodarce, a także krajowa polityka rozwoju regionalnego. Dokument powinien wprawdzie uwzględniać uwarunkowania zmieniającej się polityki spójności UE, ale jego punktem wyjścia musi być analiza polskich interesów strategicznych. Autor uważarównież, że należałoby zdecentralizować i uprościć system zarządzania programami realizowanymi z funduszy strukturalnych po roku 2006. Jednocześnie do maja 2004 r. należy przyspieszyć prace organizacyjne i legislacyjne, aby jak najlepiej wykorzystać fundusze europejskie przyznane na lata 2004-2006. Brakuje zwłaszcza rozwiązań dotyczących sfery finansów, bez których trudno będzie zarówno samorządom terytorialnym, jak również przedsiębiorcom współfinansować projekty rozwojowe. W dalszym ciągu opóźnione są prace przygotowują ce systemy informatyczne i struktury monitorujące wydatkowanie funduszy. Brakuje również odpowiednio przeszkolonych kadr i dobrych projektów inwestycyjnych.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Sagan
Reinventing Regions in the Global Economy - Konferencja Międzynarodowa Regional Studies Association 12-15 kwietnia 2003, Piza (sprawozdanie)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(13)/2003
Ha Hoang Hai
Problemy rozwoju w regionie Azji Południowo-Wschodniej

Problemy rozwoju w regionie Azji Południowo-Wschodniej

Artykuł poświęcony jest problemom rozwoju Azji Południowo-Wschodniej. Autor charakteryzuje region ze względu na warunki geograficzne, demograficzne, społeczne i gospodarcze. Znaczna część artykułu dotyczy współpracy między krajami regionu. Omówione są problemy współpracy zarówno w ramach ASEAN, jak i inicjatyw subregionalnych.


Development Problems of South East Asia

The article is devoted to problems of development of South-East Asia. Author describes geographical, demographical, social and economical conditions of the region. Significant part of article concerns cooperation between countries (e.g. ASEAN and other sub-regional initiatives).


Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Sytuacja językowa w Europie - miedzy regionalizmem a integracją europejską

Sytuacja językowa w Europie - miedzy regionalizmem a integracją europejską

W ostatnich dekadach, zwłaszcza w Europie, następuje ożywienie tożsamości narodowej i regionalnej mniejszych grup etnicznych prowadzące w wielu przypadkach do zmiany sytuacji językowej i do starań na rzecz zahamowania, a nawet odwrócenia procesów asymilacji językowej. Artykuł opisuje poszczególne przypadki ruchów narodowych/regionalnych mających w programie kwestię językową oraz proponuje typologię regionów i krajów z punktu widzenia sytuacji językowej. Kwestia językowa występuje też na poziomie Unii Europejskiej. Instytucje UE starają się łączyć ideologiczną zasadę wielojęzyczności (równości oficjalnych języków państw członkowskich) z pragmatyzmem polegającym na minimalizacji liczby języków roboczych. Na poziomie "obywatelskim"€ Unia wspiera model wielojęzyczności mieszkańców jako sposób na ułatwienie funkcjonowania wspólnego rynku pracy, towarów, usług i kapitału przy zachowaniu tożsamości kulturowej państw członkowskich. W poszczególnych krajach polityka językowa jest w gestii władz pań stwowych, brak jest wspólnych zasad obowiązujących na terenie całej UE, czego efektem są różnice między krajami w podejściu do języków mniejszości etnicznych.

Słowa kluczowe: sytuacja językowa  języki regionalne  języki mniejszościowe  języki narodowe  języki oficjalne UE  języki robocze UE  


Language situation in Europe: Between Regionalism and the European Integration

In the last decades, especially in Europe, a process of the rebirth of national and regional identities of small ethnic groups has been taking place, leading in many cases to a change of language situation and to attempts to stop and even to revert processes of linguistic assimilation. The article presents individual cases of ethnic/regional movements having "€œlanguage issue"€ in their programmes, and makes an attempt of a typology of regions and countries according to their language situation and policy. The language question also appears at the European Union level. The EU institutions try to combine the ideological principle of multilingualism (equality of all official languages of the EU members) with pragmatism implying minimizing the number of working languages. At the "€œcivil"€ level the EU supports the model of multilingualism of the inhabitants as a means to facilitate functioning of the common labour, commodity, service and capital market while maintaining cultural identities of its member states. In individual countries the language policy is competence of national authorities; there are no common binding rules on the territory of the whole EU. As a result, there are differences among countries in their attitudes towards languages of ethnic minorities.

Słowa kluczowe: language situation  regional languages  minority languages  national languages  EU´s official languages  EU"€s working languages  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Turystyka a społeczności lokalne - przykład tatrzański

Turystyka a społeczności lokalne - przykład tatrzański

Turystyka może powodować zmiany w wielu sferach życia społeczności recepcyjnych, przy czym każda z nich może mieć charakter funkcjonalny lub dysfunkcjonalny. Wiele zależy od typu turystyki i samej społeczności odwiedzanej. Na Podhalu turystyka postrzegana jest jako istotny czynnik rozwoju, dlatego tak ważne jest poznanie opinii Podhalan na jej temat. Negatywne nastawienie społeczności lokalnej do tego sektora gospodarki może bowiem utrudniać i/lub ograniczać jego rozwój.


Tourism and Local Communities: the Tatra Case

Tourism can cause changes in various areas of life of receptive societies. Each of them can be of functional or dysfunctional character. A lot depends on the type of tourism and the visited society itself. Tourism is seen as a vital development factor in the Podhale region. It is therefore crucial to know what the local people think about tourism. Their negative attitude to this particular sector of the economy can hinder or limit its development.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Maciejczyk
Wdrażanie programu SAPARD w perspektywie regionalnej (z praktyki)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(14)/2003
Antoni Kukliński
O nowym modelu polityki regionalnej - artykuł dyskusyjny

O nowym modelu polityki regionalnej - artykuł dyskusyjny

Artykuł ten podejmuje próbę naszkicowania trzech tez (Kukliński 2001b): 1) Model społecznie motywowanej polityki regionalnej był dominującym zjawiskiem XX wieku. 2) Model globalnie motywowanej polityki regionalnej będzie dominującym zjawiskiem XXI wieku. 3) Transformacja starego modelu polityki regionalnej w nowy model dokonuje się w warunkach okresu "burzy i naporu"€ lat 1980-2020. Przejście od starego do nowego modelu polityki regionalnej jest związane nierozłącznie z transformacją modelu polityki kohezyjnej, którym operuje Unia Europejska. Chodzi o zastąpienie modelu mechanicznej polityki spójności modelem organicznej polityki spójności.


On the New Model of the Regional Policy (Discussion Paper)

In this paper I try to outline 3 theses: 1) In the experiences of the XX century the model of socially minded regional policy was the dominating phenomenon. 2) In the experiences of XXI century the model of globally minded regional policy will be the dominating phenomenon. 3) The transformation from the old to the new model is taking place in the great Sturm und Drang Periode of the years 1980-2020. The shift from the old to the new model of regional policy is firmly linked to the parallel transformation of the cohesion policies designed and implemented by the European Union. This is the shift from mechanically to organically minded cohesion policies.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Kliber, Krzysztof Malaga
Zbieżność ścieżek wzrostu gospodarki Polski i polskich województw w latach 1998-2000 do stabilnych stanów równowagi

Zbieżność ścieżek wzrostu gospodarki Polski i polskich województw w latach 1998-2000 do stabilnych stanów równowagi

W artykule rozpatrzymy dwa neoklasyczne modele wzrostu gospodarczego typu Solowa-Swana z deficytem budżetowym i bez deficytu budżetowego dla gospodarki Polski i dla polskich regionów utożsamianych z województwami powstałymi w 1998 r. Modele wzrostu typu Solowa-Swana, pomimo swojej prostoty i typowych dla nurtu neoklasycznego założeń , stanowią ciągle układ odniesienia dla makroekonomicznych modeli wzrostu gospodarczego nowej generacji, zwanych umownie modelami endogenicznego wzrostu gospodarczego. Przedmiotem naszego zainteresowania będzie w szczególności ocena tempa zbieżności regionalnych ścieżek wzrostu i ścieżek wzrostu gospodarki Polski do stabilnych stanów równowagi w modelach wzrostu Solowa-Swana z deficytem budżetowym i bez niego. Wyznaczenie wartości PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi jest możliwe przy bardzo silnych założeniach przyjmowanych w modelu Solowa-Swana. Zastosowane przez nas metody kalibracji parametrów obu modeli wzrostu, zgodne z logiką modeli, determinują wyniki końcowe. W szczególności mają one wpływ na tempo zbieżności ścieżek wzrostu do stabilnych stanów równowagi, jak również na wartości kapitału fizycznego i PKB na efektywnie zatrudnionego w stabilnych stanach równowagi. Traktując wartości PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi jako docelowe wartości długookresowe, udzielimy odpowiedzi na pytanie, jak zmieni się regionalny rozkład PKB na efektywnie pracującego w latach 1998-2000 w stosunku do regionalnego rozkładu PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi.


Convergence of Regional Growth Paths Towards Stable Steady-States in Poland in years 1998-2000

In the paper we present two neoclassical growth models of Solow-Swan type: with regional budget deficit and without it. The main aim of the paper is to analyze the convergence of regions in Poland towards their stable steady-states and to check the speed of this convergence. We use the method of calibration of parameters in models and numerical methods for calculating capital and output per worker in stable steady-states. The computations were made for the new administration division of Poland. On the base of empirical results we make conclusions about future distribution of wealth among regions and about potential possibilities of growth in regions. We also try to answer the question if in the future there will be convergence or divergence of welfare among regions of Poland.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Zaleski, Dariusz Podyma
Funkcjonowanie agencji rozwoju regionalnego w Polsce na przykładzie wrocławskiej agencji rozwoju regionalnego (z praktyki)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce szansą pobudzenia rozwoju lokalnego i regionalnego samorządów terytorialnych (z praktyki)

Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce szansą pobudzenia rozwoju lokalnego i regionalnego samorządów terytorialnych (z praktyki)

Reforma podatku od nieruchomości jest jednym z elementów reformy polskiego prawa podatkowego. Zwiększenie autonomii fiskalnej samorządów oraz poprawa stabilności własnych źródeł dochodów to z jednej strony szansa na inwestycje infrastrukturalne, stanowiące silę napędową rozwoju lokalnego i regionalnego, a z drugiej możliwość pozyskiwania funduszy unijnych na inwestycje oraz łatwiejszego sięgania po kredyty. Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce to duża szansa uzyskania przez samorządy lokalne stabilnych i wydajnych źródeł dochodów własnych, mogących finansować inwestycje infrastrukturalne, stanowiące podstawowe źródło aktywizacji lokalnej i regionalnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(15)/2004
Tomasz Grzegorz Grosse
Ocena stanu przygotowania administracji regionalnej do udziału we wdrażaniu i zarządzaniu Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego

Ocena stanu przygotowania administracji regionalnej do udziału we wdrażaniu i zarządzaniu Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego

Artykuł jest poświęcony ocenie przygotowań administracji regionalnej w Polsce do implementowania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006. Prace organizacyjne są opóźnione, głównie za sprawą braku uzgodnień między Polską a Komisją Europejską, a także niezbędnych rozwiązań prawnych i organizacyjnych na szczeblu centralnym. Przedstawiono szereg rekomendacji, które mogą poprawić niedoskonałości organizacyjne. Jednocześnie postulowana jest gruntowna przebudowa systemu administracyjnego niezbędnego do wdrażania funduszy europejskich w regionach po roku 2006. Autor zaproponował kierunkowe propozycje zmian tego systemu.


Assessment of the Administrative Capacity in Regional Administrations in Poland for implementation of the Integrated Regional Development Operational Programme 2004-2006

Article assesses the administrative capacity of the regional institutions in Poland for implementation of the Integrated Regional Development Operational Programme 2004-2006. Organizational works has been delayed, mainly because of slowing down of the negotiation between Poland and European Commission, lack of required legislative framework and postponement of decisions on central government level. Author presents recommendations for improvement of pace and quality of administrative works in Polish regions. The main conclusion is also importance for general rebuilding of administrative regional framework for future implementation of European funds after 2006. The basic directions for this reform are recommended.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Rózga Luter
Gospodarka oparta na wiedzy a rozwój regionalny na przykładzie regionu środkowego Meksyku

Gospodarka oparta na wiedzy a rozwój regionalny na przykładzie regionu środkowego Meksyku

Teoria gospodarki opartej na wiedzy jest w ostatnich latach coraz silniejszym nurtem analizy rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Autor wskazuje na pewne obszary charakterystyczne dla gospodarki wiedzy: przyspieszenie wytwarzania wiedzy; wzrost znaczenia kapitału niematerialnego w makroekonomii; innowacyjność jako działalność wiodącą oraz rewolucję w zasobach wiedzy. Nadrzędnym celem artykułu jest zbadanie relacji pomiędzy dwoma znaczącymi zjawiskami: gospodarką opartą na wiedzy i rozwojem regionalnym w odniesieniu do konkretnego regionu (Regionu środkowego Meksyku). Kluczowym elementem analizy jest włączenie zjawiska globalizacji. Głównym zadaniem artykułu jest odpowiedź na następujące pytanie: Czy możliwe jest, aby gospodarka w Regionie środkowym Meksyku stała się gospodarką opartą na wiedzy? W ostatniej części przywołano niektóre dane obrazujące poziom rozwoju gospodarki wiedzy w Regionie środkowym w trzech jej aspektach: potencjale, poniesionych nakładach oraz widocznych efektach.


Knowledge Economy and Regional Development: The Case of the Central Region in Mexico

In the last years, the knowledge economy approach has started to gain strength in the analysis of the economic and social reality. The author presents four fields that characterize the knowledge economy, namely: the acceleration of the knowledge production, intangible capital increase in the macroeconomic field, innovation as a dominant activity and revolution in the knowledge means. The main objective of this text is to find a relationship between two great phenomena knowledge economy and regional development landed on a concrete region (Central Region of Mexico). Essential to this analysis is the inclusion of the third great current phenomenon: globalization. Article presents also an overview of the conceptual framework of knowledge economy and its relationships with the Central Region of Mexico. The main hypothesis of this work consists of giving an answer for the question: Are there any possibilities for this region to join the knowledge-based economy, taking into consideration the existing elements of such an economy here? The last part of the article gives some data that describe the development level of the knowledge economy in the Central Region in three aspects: abilities, efforts and outcomes.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Szmigiel
Współpraca międzynarodowa w regionie peryferyjnym - na przykładzie województwa lubelskiego

Współpraca międzynarodowa w regionie peryferyjnym - na przykładzie województwa lubelskiego

Artykuł przedstawia powiązania międzynarodowe samorządów regionu lubelskiego. Powiązania samorządu regionalnego opisane są za pomocą analizy struktury urzędu i zasad polityki intraregionalnej dotyczącej współpracy międzynarodowej władz samorządowych. Powiązania samorządów gminnych opisane są na podstawie analizy wyników ankiety przeprowadzonej we wszystkich gminach regionu. Celem badania była odpowiedź na pytanie o przygotowanie samorządów regionów peryferyjnych do integracji europejskiej i do konkurencji w otwartej gospodarce światowej.


International Cooperation in Peripheral Region on the Example of Lubelskie Region

This article presents international relations of regional and local governments in lubelskie region. Analysis of the office structure and the rules of intraregional policy describe international relations of regional government. The most important research instruments used in gminas are the survey results conducted in all gminas in lubelskie voivoidship. The article´s main goal is to answer the question of the preparation process of periphery local governments in the face of European integration and their compete ability in the open economy.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Renata Białobrzeska, Renata Marks-Bielska
Współpraca i integracja w regionie Morza Bałtyckiego w świetle badań empirycznych

Współpraca i integracja w regionie Morza Bałtyckiego w świetle badań empirycznych

Zmiany demokratyczne i gospodarcze, które nastąpiły po 1989 r. w krajach Europy środkowo-Wschodniej, ukształtowały nową sytuację polityczną w rejonie Morza Bałtyckiego. Powstały wówczas możliwości swobodnego rozwoju współpracy nie tylko na poziomie międzypaństwowym, ale również na szczeblu społeczności regionalnych i lokalnych. Inicjatywy te wynikają z konieczności aktywizacji społeczno-ekonomicznej, z przekonania o możliwości uzyskania wzajemnych korzyści ekonomicznych, jak też są motywowane transgranicznymi powiązaniami transportowymi, bliskością kulturową i językową społeczności zamieszkujących po obu stronach granicy. Celem pracy jest przedstawienie zakresu i skali współpracy regionalnej w regionie Bałtyku. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na dotychczasowe efekty i możliwości tej współpracy na polskich obszarach przygranicznych. W artykule zaprezentowano wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród przedstawicieli samorządów lokalnych w gminach przygranicznych należących do Euroregionu Bałtyk.


Cooperation and Integration in the Baltic Sea Region in the Light of Empirical Studies

Democratic end economic transformations that occurred after 1989 in Central and Eastern Europe Countries have resulted in a new political situation in the Baltic Sea region. They created opportunities for unrestricted development of cooperation not only at international, but also at regional and local communities level. Those initiatives are a consequence of the necessity for social and economic activation, the belief in opportunity of achieving economic benefits for everybody and they are motivated by cross-sborder transport links, cultural and language similarities between communities living at both sides of the border. The paper aims at presenting the scope and scale of regional cooperation in the Baltic Sea region with particular focus on the current effects and potential of that cooperation in the border areas of Poland. The paper presents the results of questionnaire based on investigations encompassing representatives of local governments from border municipalities of the Baltic Sea Euroregion.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Fraąckiewicz
Polityka informacyjna samorządów terytorialnych w świetle badań empirycznych (przykład województwa zachodniopomorskiego)

Polityka informacyjna samorządów terytorialnych w świetle badań empirycznych (przykład województwa zachodniopomorskiego)

O przewadze konkurencyjnej regionu, poza posiadanymi zasobami naturalnymi, w dużym stopniu mogą zadecydować jakość i kompetencje władz lokalnych i regionalnych. Aby w pełni wykorzystać potencjał regionu, niezbędne jest ich zaangażowanie i aktywność m.in. w zakresie prowadzenia prawidłowej polityki informacyjnej. Znajduje to swoje potwierdzenie w badaniach ogólnopolskich, w których 67% ankietowanych uznało, iż stworzenie systemu informacyjnego pozwalającego na podejmowanie szybkich i trafnych decyzji jest czynnikiem decydującym o skuteczności zarządzania firmą. Warto zatem zastanowić się, jak przedsiębiorstwa województwa zachodniopomorskiego postrzegają rolę i działalność władz lokalnych na tym polu. Samorządy bowiem odgrywają szczególną rolę wśród dostawców informacji gospodarczych, należąc do grupy takich podmiotów, które w ramach istniejącego układu prawnego i administracyjnego powinny aktywnie kształtować warunki rozwoju działających na ich terenie firm. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki badań dotyczące oceny polityki informacyjnej prowadzonej przez samorządy terytorialne województwa zachodniopomorskiego.


Information Policy in Local Governments in the Light of Research (the Example of Western Pomerania)

Competitive advantage of a region, beside its natural resources, is determined to a large extent by the quality and competence of local and regional authorities. In order to benefit from region´s full potential, it is essential to involve the authorities into efficient information policy. It is reflected by the results of a Poland-wide research, where 67% of respondents perceived that it was the creation of an information system enabling fast and accurate decision-making that was the key factor determining efficient management of a company. It is therefore important to analyse how the Western Pomeranian companies see the role and activities of local authorities in this aspect. Local governments play a unique part in information delivery as they represent a group of entities which should actively affect development conditions for companies in the region, within existing legal and administrative system. The paper presents results of the research on information policy in local governments in Western Pomerania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agata Seremak
Andrzej Lisowski, 2003, Koncepcje przestrzeni w geografii człowieka, Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(16)/2004
Bolesław Domański
Krytyka pojęcia rozwoju a studia regionalne

Krytyka pojęcia rozwoju a studia regionalne

Przedmiotem zmasowanej krytyki stało się u schyłku XX wieku pojęcie rozwoju jako modernizacji i postępu, wraz z jego różnymi odmianami, m.in. europeizacją. Zarzuca mu się traktowanie rozwoju jako procesu o charakterze teleologicznym, jednolitym, linearnym, normalizującym i instrumentalnym. U podstaw takiego ujęcia leżą często idee dychotomicznego podziału przestrzeni. "€Post-rozwojowa"€ krytyka reprezentuje różne nurty, m.in. konserwatywny antymodernizm, neoliberalny sprzeciw wobec interwencji państwa i lewicowy relatywizm kulturowy. Autor twierdzi, że źródła krytykowanych słabości tkwią przede wszystkim w nadmiernej generalizacji przedmiotowej, czasowej i geograficznej procesów rozwoju. Możliwe jest ich przezwyciężenie bez przyjmowania skrajnego stanowiska postmodernistycznego, odrzucającego wartościowanie regionalnych trajektorii rozwojowych i sprowadzającego je do równoległych narracji. Proces rozwoju może mieć w studiach regionalnych charakter otwarty, nie musi oznaczać zmierzania do określonego stanu końcowego i upodabniania do regionów uznanych za bardziej rozwinięte. Istnieją różne ścieżki rozwoju, z których wiele nie stanowi procesu linearnego ani też odgórnego projektu, istotną rolę odgrywają czynniki endogeniczne, w tym aktywność podmiotów regionalnych.


Critique of the concept of development and regional studies

At the end of the XX-th century the concept of development as a synonym of modernization and progress has been heavily criticized. It has been said that such an approach defines the development as a teleological, uniform, linear, normalizing and instrumental process. This critique, known as post-development approach includes various ideologies, e.g. conservative anti-modernism, neo-liberal rejection of state´s interventionism, and cultural relativism. The author claims that the main weaknesses of development concept are due to the unjustified generalizations with respect to the subject, time and space in which the processes are observed. Coping with those weaknesses do not necessarily require taking radical post-modernistic positions, rejecting any valuation of regional patterns of development. Regional studies may treat development as an open process, not necessarily leading to predetermined outcomes, and not always following the paths of the developed regions. There are development paths that are nonlinear processes in which the crucial role is played by the endogenous factors, such as activity of local actors.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Sagan
Współczesne studia regionalne - teoria i metodologia, a także praktyka

Współczesne studia regionalne - teoria i metodologia, a także praktyka

Artykuł podejmuje próbę przekrojowego przedstawienia ewolucji sposobów definiowania i opisu regionów, wskazując na ich wzajemne wynikanie oraz logiczne następstwo kolejnych analitycznych koncepcji regionu. W analizie wskazano na silny związek poszczególnych koncepcji z ogólnospołecznymi przemianami. Omówione zostały trzy zasadnicze podejścia do badań regionalnych: podejście chorologiczne, Regional Science oraz współczesne interpretacje społeczne i kulturowe regionu. Charakterystyki studiów regionalnych w poszczególnych okresach dokonano zarówno pod względem teoretyczno-konceptualnym, metodologicznym, jak i w wymiarze praktyki życia społeczno-gospodarczego. Podjęto także dyskusję nad zmienną rolą i kondycją badań geograficznych w studiach regionalnych.


Contemporary regional studies - theory, methodology and practice

The article is devoted to the changing ways of interpretation and description of a region. It shows the interrelations between particular approaches and the connections between changing concepts of a region and different stages of social change. Three main approaches to regional studies are emphasized: the chorological tradition, Regional Science and contemporary social and cultural interpretations of region. Each approach is presented in three perspectives: theoretical, methodological and practical. The changing role and meaning of geographical research in regional studies is analyzed in the concluding comments.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jiří Blažek
Czynniki i kierunki rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej podczas transformacji i w okresie przedakcesyjnym

Czynniki i kierunki rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej podczas transformacji i w okresie przedakcesyjnym

Artykuł przedstawia analizę głównych czynników, trendów oraz najistotniejszych aspektów rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej, które kształtowały się w czasie transformacji ustrojowej oraz w okresie przedakcesyjnym. Konstrukcja artykułu jest następująca: część wstępna zawiera krótki opis podstawowych trendów rozwoju regionalnego po upadku komunizmu. Kolejne części dotyczą identyfikacji głównych czynników rozwoju regionalnego oraz analizy podstawowych zróżnicowań regionalnych. W części końcowej autor podejmuje próbę nakreślenia prawdopodobnych przyszłych zmian w tendencjach rozwoju regionalnego.


Factors and trends of regional development in the Czech Republic in transition and pre-accession period

The article provides the analysis of main factors, trends and patterns of regional development in the Czech Republic during the transformation and pre-accession period. The paper is structured in the following way. It starts with a brief elaboration of basic trends in regional development since the collapse of communism, then proceeds to the identification of the main factors of regional development. In the final part, the author outlines the possible future patterns of regional development in the Czech Republic.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Pander
Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Artykuł przedstawia problematykę restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych w kontekście napływu inwestycji zagranicznych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku. Stare okręgi przemysłowe są skomplikowaną materią społeczno-ekonomiczną, a ich restrukturyzacja, będąca wynikiem obiektywnych zjawisk ekonomicznych, jest procesem koniecznym i nieuniknionym. Jednym ze stymulatorów przekształceń , mogącym odegrać istotną rolę w przeobrażeniach, jest kapitał zagraniczny. Artykuł na wstępie przedstawia charakterystykę okręgu rybnickiego, zachodzące w regionie zmiany oraz opisuje sytuację Huty Silesia. Następnie prezentuje efekty funkcjonowania przedsiębiorstw zagranicznych w regionie. Wyniki badań stanowią odpowiedź na pytanie o wpływ kapitału zagranicznego na restrukturyzację starych okręgów przemysłowych.


A role of foreign capital in the restructuring of old industrial areas on the basis of the Steelwork Silesia in Rybnik

The article discusses the problem of restructuring old industrial areas in the context of foreign investment inflow, using the case of Silesia Steelwork (Huta Silesia) in Rybnik. Old industrial areas constitute a complex socioeconomic problem. Their restructuring, resulting from objective economic processes, is necessary and inevitable. One of the incentives for the transformation is foreign capital which can possibly play an important role in the transformation process. The article begins with the general characteristics of the Rybnik area, describes changes in the region and the situation of Huta Silesia. Further on it presents the influence of foreign undertakings in the region. The conclusions bring the final assessment of the role of foreign capital in restructuring old industrial areas.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
G. Blazyca (red.), 2003, Restructuring Regional and Local Economies. Towards a Comparative Study of Scotland and Upper Silesia, Hants-Burlington: Ashgate, 193 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka
Krystyna Gawlikowska-Hueckel, 2003, Procesy rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej. Konwergencja czy polaryzacja, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 322 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(17)/2004
Andrés Rodrí­gues-Pose, Ugo Fratesi
Między rozwojem a polityką społeczną: Oddziaływanie europejskich funduszy strukturalnych w regionach celu 1

Między rozwojem a polityką społeczną: Oddziaływanie europejskich funduszy strukturalnych w regionach celu 1

Europejska pomoc regionalna zwiększała się równolegle do postępów w integracji europejskiej. Środki skierowane na zwiększenie spójności społeczno-ekonomicznej i redukcję zróżnicowań w ramach UE uległy więcej niż podwojeniu w kategoriach względnych od lat 80., czyniąc z polityki rozwoju drugi co do ważności obszar interwencji w UE. Większość funduszy rozwojowych została przeznaczona na regiony należące do Celu 1, tj. regiony o poziomie PKB per capita kształtującym się poniżej 75% średniej unijnej. Mimo to europejska polityka rozwoju podlega krytyce ze względu na brak zwyżkowej tendencji we wspieranych regionach oraz niewystępowanie konwergencji regionalnej. Niniejsze opracowanie ocenia, wykorzystując analizę danych panelowych i przekrojowych, dotychczasowe niepowodzenia europejskiej polityki rozwoju w osiąganiu celu zapewnienia większej spójności społeczno-gospodarczej za pomocą zbadania, w jaki sposób wsparcie z europejskich funduszy strukturalnych jest przydzielone na różnorodne działania w regionach Celu 1. Stwierdziliśmy, że pomimo koncentracji środków rozwojowych na infrastrukturę i, w mniejszym stopniu, na wspieranie przedsiębiorczości, efekty wydatków w ramach tych dwóch kierunków działań są nieznaczne. Wsparcie w dziedzinie rolnictwa oddziałuje pozytywnie na wzrost, ale efekty te szybko zanikają. Jedynie inwestycje w edukację i kapitał ludzki które reprezentują zaledwie 1/8 całkowitych zobowiązań finansowych charakteryzuje pozytywny i statystycznie istotny związek ze wzrostem gospodarczym.


Between Development and Social Policies: The Impact of European Structural Funds in Objective 1 Regions

European regional support has grown in parallel with European integration. The funds targeted at achieving greater economic and social cohesion and reducing disparities within the EU have more than doubled in relative terms since the end of the 1980. making development policies the second most important policy area in the EU. The majority of the development funds have been earmarked for Objective 1 regions, i.e. regions where GDP per capita is below the 75% of the EU average. However, the European development policies have come under increasing criticism based on two facts: the lack of upward mobility of assisted regions and the absence of regional convergence. This paper assesses, using cross-sectional and panel data analyses, the failure so far of European development policies to fulfil their objective of delivering greater economic and social cohesion by examining how European Structural Fund support is allocated among different development axes in Objective 1 regions. We find that, despite the concentration of development funds on infrastructure and, in less extent on business support, the returns to commitments of these axes are not significant. Support to agriculture has short term positive effects on growth, but these wane quickly, and only investment in education and human capital which only represents about one-eight of the total commitments has medium-term positive and significant returns.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Przestrzeń globalna - przestrzeń Europy - przestrzeń Polski. Wyzwania XXI wieku (artykuł dyskusyjny)

Przestrzeń globalna - przestrzeń Europy - przestrzeń Polski. Wyzwania XXI wieku (artykuł dyskusyjny)

Artykuł prezentuje nową interpretację przestrzeni globalnej. Najważniejszym elementem tej przestrzeni są cztery megaprzestrzenie Ameryki, Europy, Chin i Indii. Megaprzestrzeń jest wielkim obszarem geograficznym skupiającym istotny w skali globalnej potencjał demograficzny, gospodarczy, naukowy, kulturowy i militarny. Jest także obszarem zróżnicowanym regionalnie, na którym jednak nie występują istotne bariery hamujące wolne przepływy osób, dóbr, informacji i kapitału. Innowacyjne studia czterech megaprzestrzeni są wielkim wyzwaniem teoretycznym i pragmatycznym dla Regional Studies Association jako organizacji, która powinna otwierać nowe karty w interpretacji przestrzeni globalnej XXI wieku.


Global space - European space - Polish Space. The Challenges of the XXI Century (A Discussion Paper)

The paper presents a new interpretation of global space. The most important elements of this space are four megaspaces of America, Europe, China and India. A megaspace is a grand geographical area representing a big demographic, political, economic, and scientific potential. The megaspace is a regionally differentiated area with no important barriers limiting free flows of persons, commodities, information, capital. The innovative studies of four megaspaces are a great theoretical and pragmatic challenge for Regional Studies Association as an organization which should open new chapters in the interpretation of the global space of the XXIst century.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Zróżnicowanie jakości kapitału ludzkiego w Polsce. Od czego zależą wyniki edukacyjne?

Zróżnicowanie jakości kapitału ludzkiego w Polsce. Od czego zależą wyniki edukacyjne?

Teoria i badania empiryczne wiążą zróżnicowanie wyników szkolnych z dwoma głównymi czynnikami: edukacją rodzinną (dziedziczeniem kapitału ludzkiego) oraz jakością szkół. Zaproponowany w niniejszym artykule model ma służyć weryfikacji znaczenia tych czynników dla terytorialnego zróżnicowania jakości edukacyjnej w Polsce. Zmienną zależną modelu są wyniki zewnętrznie ocenianego testu umiejętności w szkołach podstawowych w 2002 roku uśrednione na poziomie gminy. Okazują się one silnie uzależnione od zasobów kapitału ludzkiego w dorosłej populacji gminy, co wskazuje na kluczową rolę edukacji rodzinnej w kształtowaniu wyników edukacyjnych. Rola zasobów szkolnych, w rozumieniu nakładów ponoszonych na edukację, jest natomiast niewielka. Przeciętne wyniki testu różnią się istotnie między historycznymi regionami Polski. Nieoczekiwanie Wielkopolska, Pomorze i tzw. ziemie odzyskane osiągają wyraźnie niższą jakość edukacji niż dawna Kongresówka czy Galicja. Różnice te mogą być tylko częściowo wyjaśnione przez dodatkowy czynnik środowiskowy, związany z silnym upaństwowieniem gospodarki przed 1990 rokiem (m.in. PGR) i obserwowanym dziś wysokim bezrobociem strukturalnym. Co ciekawe, odmienność dzielnic historycznych dotyczy nie tylko przeciętnego poziomu wyników szkolnych, ale także parametrów funkcji determinacji tych wyników. Przynależność historyczna ma istotny wpływ na elastyczność efektów kształcenia względem poszczególnych czynników wyjaśniających.


Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Theory and empirical literature relates educational quality to two main explanatory factors: intergenerational transfer of human capital and the quality of schools, school composition and economic conditions. Based on these findings a model explaining territorial differentiation of educational quality is proposed. The dependent variable is test score of 6th grade students, averaged at municipality level. As it turns out, educational outcome is highly conditioned on local human capital stock. The role of traditionally meant school quality (resources) is minor (although higher in rural areas than in cities. Average school outcome differs significantly along historical divisions of Poland, not only in levels, but also in parameters of determining function. Legacies of the past and related socioeconomic processes have a substantial impact on the sensitivity of educational quality to different explanatory factors.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Wasilewski
Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla wejścia Polski do Unii Europejskiej

Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla wejścia Polski do Unii Europejskiej

Artykuł skupia uwagę na niektórych "€obiektywnych"€ predyktorach głosowania w referendum i konfrontuje je z rzeczywistymi zachowaniami wyborczymi. Główną zmienną zależną są zagregowane dane obrazujące poparcie dla wejścia do Unii na poziomie powiatów. Tym samym uzyskujemy obraz terytorialnego zróżnicowania poparcia dla akcesji. Różnice między powiatami wyjaśniane są przez odwołanie do stopy zatrudnienia w rolnictwie i stopy bezrobocia, a także położenia powiatów w obrębie czterech historycznie ukształtowanych regionów. Analiza wykazuje, że zdecydowanie najsilniejszy wpływ na terytorialny rozkład poparcia dla UE ma zatrudnienie w rolnictwie. Słabszą, lecz istotną rolę odgrywają regiony historyczne, a także choć w jeszcze mniejszym stopniu stopa bezrobocia.


Territorial Support for Poland"€™s Accession to the European Union

The article focuses on objective predictors of voting behaviour in the EU referendum and confronts them with the actual outcomes of the referendum. Major dependent variable is support for EU entry on a county (powiat) level. The aggregate data for counties show territorial distribution of support. The differences between counties are analyzed in terms of employment in agriculture, historic regions, and unemployment. Analysis reveals an absolute dominance of employment in agriculture in explaining territorial differences in EU support. Nevertheless, historic regions preserve their significance, and, to a lesser degree, unemployment rate.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
"O nowym modelu polityki regionalnej"€ - głos w dyskusji na kanwie artykułu profesora A. Kuklińskiego (Studia Regionalne i Lokalne 2003, nr 4)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(18)/2004
Zbyszko Chojnicki
Problematyka metodologiczna studiów regionalnych

Problematyka metodologiczna studiów regionalnych

Praca ta stanowi wprowadzenie do problematyki metodologicznej studiów regionalnych. Składa się z trzech części. Pierwsza część omawia charakter studiów regionalnych, do których zalicza się Regional Science jako reprezentacyjną formę instytucjonalno-akademicką tych studiów. Część druga przedstawia koncepcje i wzorce metodologiczne występujące w naukach społecznych w postaci dwóch modeli, które mogą stanowić podstawę analizy metodologicznej studiów regionalnych: modelu empirycznego i modelu humanistycznego. Oba te modele proponuje się traktować jako komplementarne. Część trzecia zawiera charakterystykę metodologiczną studiów regionalnych obejmującą: 1) dziedzinę i pole badań studiów regionalnych, 2) metody postępowania badawczego oraz 3) charakter wiedzy.


Methodological Problems in Regional Studies

The article is an introduction into methodological problems in regional studies. It consists of three parts. The first discusses the nature of regional studies, which include Regional Science as their institutional-academic representative form. The second presents methodological conceptions and standards to be found in social science in the form of two models that can provide a basis for a methodological analysis of regional studies: empirical and humanistic. It is suggested that the two models be treated as complementary. The third part gives a methodological characterisation of regional studies embracing: (1) the domain and field of inquiry of regional studies, (2) methods of the research procedure, and (3) the nature of knowledge.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
Pole, habitus i imago regionis: propozycja alternatywnego podejścia do analizy regionu

Pole, habitus i imago regionis: propozycja alternatywnego podejścia do analizy regionu

Odnosząc się do polskiej regionalizacji z perspektywy integracji europejskiej i globalizacji, artykuł proponuje model analizy regionu oparty na myśli teoretycznej Pierre´a Bourdieu i Anssi Paasiego. Kluczowe kategorie modelu to region jako pole społeczne nowej generacji, wytwarzany w jego obrębie habitus regionalny oraz imago regionis nowa forma tożsamości regionalnej. Główny proces analizowany za pośrednictwem modelu to wielofazowa instytucjonalizacja regionu, w wyniku której zyskuje on swoistą tożsamość. Tożsamość ta funkcjonuje z jednej strony w wymiarze marketingu terytorialnego, z drugiej zaś wchodzi w interakcję ze wzorami mentalnymi i behawioralnymi w ramach regionalnego habitusu, warunkując potencjał adaptacyjny i innowacyjny regionalnej społeczności. Proponowane podejście z jednej strony pozwala ujmować region w perspektywie zmiany globalnej, z drugiej zaś strony zwraca uwagę na możliwość lokalnej modyfikacji warunków, w których się ona dokonuje. Podtrzymując znaczenie czynników społeczno-kulturowych w analizie regionu, jednocześnie umożliwia wyjście poza wąsko pojętą perspektywę tożsamości kulturowej, która dominuje w socjologicznie zorientowanych badaniach nad regionami.


Field, Habitus and Imago Regionis: An Alternative Approach to the Study of Region

Referring to the Polish regionalization from the perspective of European integration and globalization, the paper proposes a model of regional analysis based on theoretical conceptions of Pierre Bourdieu and Anssi Paasi. Region as a social field of new generation, regional habitus constructed within it and an imago regionis as a new type of regional identity are the key concepts of the proposed model. Multi-stage institutionalization of region, which results in an idiosyncratic regional identity, is the main process analysed by means of the model. The identity functions on the one hand at the level of territorial marketing, on the other it interacts with mental and behavioural patterns constitutive of regional habitus, conditioning adaptive and innovative potential of regional communities. The proposed approach enables to see region in the perspective of global change on the one hand, while on the other, it draws attention to possibilities of local modification of the conditions, within which it is implemented. While it sustains the weight of socio-cultural factors in regional analyses, at the same time it makes it possible to reach beyond narrowly conceived perspective of cultural identity, dominant in sociologically minded studies of regions.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Polska polityka regionalna wobec zróżnicowań polskiej przestrzeni

Polska polityka regionalna wobec zróżnicowań polskiej przestrzeni

Artykuł przedstawia regionalne zróżnicowania Polski w wielu wymiarach i aspektach: gospodarczym, społecznym, politycznym. Poszczególne zjawiska układają się w przestrzeni Polski w zasadzie w podobny sposób, co prowadzi do potwierdzenia znanych tez o istnieniu silnej współzależności wielu zjawisk w procesie rozwoju. Historyczne uwarunkowania zróżnicowań przestrzeni po raz kolejny wskazują także na to, iż terytorialne różnice w Polsce są produktem "€długiego trwania"€. Obydwie te charakterystyki zróżnicowań ich kompleksowość i historyczne uwarunkowania każą z ostrożnością podchodzić do możliwych efektów polityki regionalnej, która może obiektywnie istniejącą rzeczywistość zmienić tylko stopniowo i w niewielkim zakresie. W zakończeniu artykułu są sformułowane pewne zalecenia pod adresem tej polityki.


Poland"€™s Regional Policy Facing the Differentiation of the Polish Space

The article presents the regional differentiation of several phenomena economic, social, political of the Polish space. It is striking to notice that the patterns of these differentiations are very similar, which proves a well-known thesis of mutual interrelationships that exist between several dimensions of development. The historical underpinnings of these differentiations prove once again that they are the product of "€long duration"€. Both these characteristics the similarity of differentiations and their historical roots lead to a conclusion that the regional policy should assume a modest attitude, since it can change the objective reality only gradually and to some extent. The article ends with some extent. The article ends with some suggestions for this policy.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Propozycja założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego na lata 2007-2013

Propozycja założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego na lata 2007-2013

W połowie 2004 roku rozpoczęły się prace rządu nad dwoma dokumentami programowymi dotyczącymi polityki gospodarczej o kluczowym znaczeniu dla rozwoju kraju w latach 2007-2013. Pierwszym jest Narodowy Plan Rozwoju, który jest najważniejszą strategią rozwoju gospodarczego i społecznego Polski w kolejnym okresie naszego członkostwa w Unii Europejskiej. W dużym stopniu jest to dokument określający politykę realizowaną z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE. Ważną częścią składową tego dokumentu, oprócz szeregu strategii sektorowych rządu, będzie drugi dokument programowy, o fundamentalnym znaczeniu dla procesów rozwojowych w Polsce Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego. Niniejszy tekst stanowi głos w debacie programowej na temat polityki regionalnej w Polsce po roku 2006. Przedstawia propozycje założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego, uznając, że polityka regionalna państwa wymaga tego typu dokumentu planistycznego. W pierwszej części artykułu zostały omówione najważniejsze problemy dotyczące zróżnicowań regionalnych w Polsce, które warunkują kierunki interwencjonizmu rządu w województwach. Na tej podstawie zaproponowano kierunkowe priorytety polityki regionalnej państwa po roku 2006. Następnie zostały przedstawione propozycje dotyczące zasad rozwoju regionalnego oraz najważniejsze instrumenty realizacji omawianej polityki. Na zakończenie zaproponowano rozwiązania dotyczące kryteriów wsparcia finansowego polityki regionalnej województw przez rząd.


Guidelines Proposals for the Governmental Strategy for Regional Development

In light of setting up strategic documents in Poland for regional and developmental policy after 2006 the article proposes arguments for discussion about state-government regional policy in Poland. Nowadays there is no strategic document devoted to state intervention in Polish regions (voivodeships), which could be named governmental strategy for regional development. The article presents basic thesis for such document, including review of Polish regional problems, which needs governmental intervention, key priorities of state action in regions, basic rules of state-government policy for regional development, and major criteria of state financial support for regional self-governments.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Robert Geisler
Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Celem artykułu jest analiza postaw i opinii mieszkańców jednego ze śląskich miast Tych na temat społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji lokalnej. Na podstawie badań socjologicznych przeprowadzonych wiosną 2003 roku oraz reinterpretacji dotychczasowych wyników badań socjologicznych w tym mieście artykuł przedstawia aktywność obywatelską, przejawy świadomości społecznej na temat funkcjonowania społeczności lokalnej w warunkach demokracji i gospodarki wolnorynkowej. Przykład jest o tyle specyficzny, że Tychy w analizach socjologów w okresie realnego socjalizmu stanowiły przykładowe miasto socjalistyczne. W pierwszych latach transformacji ustrojowej podkreślano zdezintegrowany charakter miejskiej społeczności oraz konieczność zbudowania więzi społecznych przekładających się na rozwój gospodarczy. Autora interesuje szczególnie zmiana, jaka dokonuje się w ostatnich latach w tym mieście.


Civil Society and Local Democracy in Tychy

The purpose of this article is to analyse opinions and attitudes of inhabitants of a Silesian town of Tychy toward the civil society and local democracy. Basing on sociological research done in the spring 2003 and reinterpretation of sociological research of the town, the article shows an activity related to and awareness of these issues among the local community in times of democracy and free market economy. The example of Tychy is specific because during the socialist period sociologists emphasised the fact that it was a socialist town. After political transition, scientists and researchers have pointed that urban community has a disintegrated character and that social bonds must be created in order to cope with regional development. The present article is especially focused on changes which have taken place over the past few years in Tychy.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Fularz
Rozwój podmiejskich centrów dystrybucji detalicznej w ujęciu ekonomiki transportu

Rozwój podmiejskich centrów dystrybucji detalicznej w ujęciu ekonomiki transportu

Wiele osób zastanawia się, jak powstały podmiejskie centra handlowe i hipermarkety oraz jakie są podstawy ekonomiczne ich dynamicznego rozwoju w ostatniej dekadzie. Odpowiedź na to pytanie nie jest niemożliwa, choć trudna. Opiera się na tezie, że inwazja tej formy dystrybucji może być wywołana zmianami w systemie transportowym, mającymi dodatkowo dość wątpliwą podbudowę ekonomiczną.


The Development of Suburban Retail Distribution Centres in the Light of Transport Economics

Many people wonder how suburban shopping centres and hypermarkets emerged and what are the economic foundations of their dynamic development in the last decade. The answer to the question is not impossible, although hard. It is based on the presumption that the expansion of this form of distribution may result from changes in the transport system, which additionally have a rather weak economic basis.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(19)/2005
Adam Kowalewski
Przez metropolie do dobrobytu?

Przez metropolie do dobrobytu?

Dyskusje nad problemami metropolii są zdominowane przez gospodarcze aspekty tego problemu i z zasady fascynuje nas obraz kilku bogatych metropolii, zapominamy zaś o kilkudziesięciu wielkich miastach ubogiego "€Południa"€, przy czym wyliczamy korzyści, jakie przynosi metropolia. Literatura fachowa poświęcona tym problemom jest obszerna, wystarczy zajrzeć do spisu źródeł w wyśmienicie udokumentowanej książce Jałowieckiego i Szczepańskiego (2002). Lansuje się pogląd, że metropolizacja to podstawowa droga do wygrywania konkurencji gospodarczej i geopolitycznej, że we współczesnym świecie dopiero miasto globalne daje swoim mieszkańcom pełne szanse sukcesu, dostęp do informacji, usług i dóbr kultury. że jeśli chcemy być nowocześni, to musimy być metropolitalni. Nie kwestionując znanych od dawna ekonomicznych zalet koncentracji usług, rynku zbytu i pracy, informacji i nauki - sądzę, że propaganda metropolii ma wiele słabych punktów. Uważam bowiem, że istnieje zasadnicza sprzeczność pomiędzy teoretycznymi zaletami metropolii a stanem większości wielkich miast świata i że hasło "€przez metropolie do dobrobytu"€ nie jest w pełni prawdziwe.


Through Metropolis to the Prosperity

Debates on urbanization usually present benefits of big cities. We agree that only metropolis offers prospects for economic growth and prosperity. We tend to forget that big cities of the South remain the areas of poverty, joblessness, social alienations and ecological disasters. But already in 2015 population of sixteen cities will be larger than 10 million people and fourteen of them will belong to the poor urban regions. Therefore, the greatest challenge of our century is urbanization of the South, creating a real threat to global social, political and ecological stability. The idea of metropolitan cities is not the answer.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Słonimski, Marina Słonimska
Specyfika przedsiębiorczości mieszkańców zachodnich i wschodnich regionów Białorusi

Specyfika przedsiębiorczości mieszkańców zachodnich i wschodnich regionów Białorusi

Artykuł analizuje terytorialne różnice w intensywności i cechach drobnej prywatnej przedsiębiorczości na Białorusi. Pod wieloma względami Białoruś dzieli się na część zachodnią i wschodnią. Linią podziału jest przedwojenna granica między Polską a ZSRR. Wschodnia część jest bardziej uprzemysłowiona i zurbanizowana: ludność miejska w tej części stanowi 76%, podczas gdy w zachodniej części - 60%. We wschodniej części znajdują się największe miasta kraju. Ludność tej części cechuje się też wyższym poziomem wykształcenia. Intensywność drobnej prywatnej przedsiębiorczości, mierzonej udziałem osób pracujących na własny rachunek i zatrudniających pracowników najemnych w całości ludności zawodowo czynnej, wykazuje wysoką korelację z poziomem urbanizacji i wykształcenia. Z tego powodu prywatna przedsiębiorczość jest najlepiej rozwinięta w mieście Mińsku i wschodniej części republiki. Jednakże na tych obszarach zachodniej i wschodniej części, które mają podobny poziom urbanizacji i wykształcenia, intensywność prywatnej przedsiębiorczości jest wyraźnie wyższa w części zachodniej. Badania przeprowadzone w dwu obwodach: grodzieńskim (zachód) i witebskim (w większości wschód) wykazały też różnice w postawach prywatnych przedsiębiorców. Ci pierwsi wykazują korzystniejsze cechy z punktu widzenia gospodarki rynkowej i konkurencyjności. Podczas, gdy ci pierwsi od państwa oczekują przede wszystkim dania im większej niezależności, ci drudzy - przede wszystkim państwowego wsparcia. Różnice te wynikają z przyczyn historycznych - krótszej przynależności do ZSRR i krótszego okresu gospodarki socjalistycznej, oraz od położenia przygranicznego - bliższych kontaktów Grodzieńszczyzny z krajami zaawansowanymi w rozwoju gospodarki rynkowej: Polski i Litwy.


Entrepreneurship in Western and Eastern Regions of Belarus

The article is demonstrates the differentiation of the intensity and characteristics of entrepreneurial activities in Belarus. With respect to many features, Belarus seems to be divided into the western and eastern part, that is, between the territory belonging before World War II to Poland and USSR. The eastern part is more urbanized (76% of urban population comparing to 60% in the west), includes largest cities and has better education indicators that the western part. As the entrepreneurship is highly correlated with education level and the degree of urbanization, it is not surprising that small business is most intense in Minsk and eastern Belarus. However, of the areas characterized by similar urbanization and education level, but located at different sides of the pre-war border, the entrepreneurship is decidedly more developed in the west. The research was conducted in the two regions: Grodziensk (western Belarus) and Witebsk (eastern Bealrus). It showed that the entrepreneurs from the western part of the republic are more free market oriented. While they main request from the central government was simply: less regulations, their counterparts in the east demanded rather more direct support from the state. This difference is the legacy of historical divisions and closer links of the western Belarus with the market economies of Poland and Lithuania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Kubiak, Jakub Pietruszewski
O współpracy w metropolii Trójmiasta

O współpracy w metropolii Trójmiasta

Trójmiasto wraz z obszarem otaczającym, podobnie jak inne duże polskie aglomeracje o aspiracjach metropolitalnych ma duże szanse stać się obszarem metropolitalnym o znaczeniu europejskim. W pewnych koncepcjach jest ono zaliczane do grona metropolii europejskich jako ogniwo strefy dynamicznego rozwoju Regionu Morza Bałtyckiego. Istotnym problemem sprawnego funkcjonowania kształtującej się metropolii południowego Bałtyku jest rozwijająca się współpraca oraz konkurencja pomiędzy współtworzącymi ją miastami i gminami. Brak wspólnego działania stanowi niebezpieczeństwo marnotrawienia wysiłków i efektów w dziedzinie planowania przestrzennego, programowania rozwoju regionalnego i funkcjonowania tak złożonego układu osadniczego, jakim jest metropolia. Wyzwaniem dla Gdańska, Gdyni i Sopotu jest dążenie do integracji, przede wszystkim przez tworzenie zintegrowanej gospodarczo przestrzeni metropolitalnej o największej zdolności konkurowania w globalnej gospodarce.


About Cooperation in Tri-City (Gdansk, Gdynia, Sopot) Metropolis

Tri-City, with the suburban area, like other Polish urban centres with metropolitan aspirations, has real chances for becoming metropolitan area of European importance. According to some European concepts, Tri-City is recognized as a member of the group of European metropolises and regarded as a link in the zone of high dynamic development in the Baltic Sea Region. The main problem for the functional efficiency of Tri-City agglomeration is cooperation and competition between cities and municipalities. The lack of common activities can be the reason of efforts and effects to squander in the field of spatial planning, programming of regional development and functioning of the whole settlement system of the metropolitan area. Pursuing the integration of Gdansk, Gdynia and Sopot and thus creating an integrated metropolitan space of the highest ability to compete in the global economy, is a real challenge for the Tri-City.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jarosław Kempa
Polityka gospodarcza samorządu województwa pomorskiego w latach 1999-2004

Polityka gospodarcza samorządu województwa pomorskiego w latach 1999-2004

Celem niniejszego artykułu jest próba oceny wybranych priorytetowych działań realizowanych w latach 1999--2004 przez władze samorządu województwa pomorskiego pierwszej i częściowo drugiej kadencji. Przykładowe przedsięwzięcia i obszary interwencji mieszczą się w tzw. priorytecie II Strategii Rozwoju Województwa Pomorskiego. Niniejsze opracowanie jest próbą opisu i oceny tej polityki. Czy przedsięwzięcia te wpłynęły na wzrost konkurencyjności gospodarki regionu? Zadanie to jest trudne, ze względu na to, że strategia rozwoju województwa pomorskiego zawiera jedynie ogólne zapisy dotyczące monitoringu jej realizacji (Gorzelak, Jałowiecki 2001, s. 51). Do 2004 roku władze samorządowe nie zdecydowały się na opracowanie systemu monitorowania strategii. Zgodnie ze strategią, do 2010 roku region pomorski ma wykorzystać szansę tkwiącą w jego potencjale rozwojowym. Pesymistyczny scenariusz rozwoju regionu zakłada jego peryferyzację, optymistyczny zaś- wzrost konkurencyjności gospodarki regionu, napływ inwestycji, kapitału oraz zasobów ludzkich.


Development Policy of the Pomorskie Region Self-government in the Years 1999-2004. Summary Attempt of Development Strategy in the Context of Selected Undertakings

The article attempts to assess the development policy of the self-government authorities of Pomorskie region. Since the third level of territorial self-government has been established upon the state reform of territorial administration, one may ask how the intra-regional policy develops in Poland. The self-government of the region has been bound by the law to draw up a document specifying the trends of the region development a strategy of the region. The strategy provisions constitute a good point of reference for the assessment of the undertakings within the development policy taken on by the regional authorities. The assessment of the development policy in the years 1999-2004 corresponds to the first term of office and a half of the term of office of the regional authorities elected during an election. The article covers many aspects and concentrates on the description of the selected undertakings with the aim to create a regional innovation system, to support medium and small business, to create regional capital market, to develop farming and operation of the special economic zones. The author makes an attempt to show that the regional self-government, giving as an example the Pomorskie region self-government, tries to create its own development policy in compliance with the strategy in the circumstances of stiff standards imposed by the central authorities.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Renata Koszyk-Białobrzeska
Polityka informacyjna euroregionu "Bałtyk"€ w opinii mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego

Polityka informacyjna euroregionu "Bałtyk"€ w opinii mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego

Euroregion "€Bałtyk"€ po 7 latach działalności jest ciągle rozwijającą się strukturą, która realizuje wyznaczone w statucie priorytety, jak też stawia sobie nowe cele. Celom tym służyć ma odpowiednia polityka informacyjna dotycząca np. propagowania działalności euroregionu przez uczestniczenie w konferencjach, seminariach, wykładach dotyczących wszystkich aspektów współpracy transgranicznej w ramach euroregionu "€Bałtyk"€ organizowanie takich konferencji i seminariów oraz imprez sportowych i kulturalnych dla dzieci i młodzieży. Mimo to w chwili obecnej euroregion nie jest powszechnie rozpoznawalny, co może świadczyć o braku odpowiednio szerokiej polityki promującej realizowane przezeń zadania - jednej strony i braku aktywnego uczestnictwa społeczeństwa w życiu polityczno-gospodarczym w swoim miejscu zamieszkania - z drugiej strony. W pracy omówiono kwestie dotyczące działalności public relations, a w szczególności ich roli w kreowaniu wizerunku instytucji. Jest to istotne ze względu na to, że dana organizacja czy instytucja łatwiej osiąga założone cele i wyznaczone priorytety, jeżeli ma społeczne poparcie i zrozumienie. W przeprowadzonych badaniach empirycznych zwrócono uwagę na poziom wiedzy mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego na temat idei współpracy transgranicznej i euroregionu "€Bałtyk"€ w tym również na jakość informacji przekazywanej w tym zakresie społeczności lokalnej za pośrednictwem mediów.


Information Policy of the "€œBaltic"€ Euroregion According to the Opinion by Residents of Warmia and Mazury Province

The "€Baltic"€ Euroregion after 7 years of functioning still is a developing structure, which implements the priorities identified in its charter and identifies new goals to achieve. Those goals are to be supported by appropriate information policy concerning e.g. publicizing the Euroregion activities through organization and participation in conferences, seminars and lectures on all aspects of cross-border cooperation within the"€Baltic"€ Euroregion as well as organization of sports and cultural events for children and youth. However, at present, the Euroregion is not generally recognized, which might indicate lack of adequately wide promotional policy of the "€Baltic"€ Euroregion concerning its activities on one hand and lack of active community participation in the political and economic life of the place of residence on the other. The paper discusses the issues of public relations activities and in particular their role in creating the image of the institution. That is important because the organization or institution can achieve the identified goals and priorities more easily when it has community support and understanding. During the conducted empirical studies the focus was on the level of knowledge of Warmia and Mazury province residents on the idea of cross-border cooperation and the "€Baltic"€ Euroregion, including the information reaching the local community through the media.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Tomasz Grzegorz Grosse, 2004, Polityka regionalna Unii Europejskiej. Przykład Grecji, Włoch, Irlandii i Polski, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, 363 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(20)/2005
Grzegorz Gorzelak, Maciej Smętkowski
Rozwój metropolii w gospodarce informacyjnej: znaczenie układu globalnego i regionalnego

Rozwój metropolii w gospodarce informacyjnej: znaczenie układu globalnego i regionalnego

Nowy paradygmat rozwoju prowadzi do przestrzennej reorganizacji gospodarki, w tym do zmian relacji między metropolią i jej zapleczem regionalnym. Współczesne metropolie skupiają działalności o charakterze innowacyjnym, co skutkuje rozwojem ich powiązań w ramach światowej sieci wielkich miast. W efekcie obserwujemy relatywny spadek znaczenia ich związków z otoczeniem regionalnym, które może im zaoferować przede wszystkim zasoby o charakterze "€prostym"€. Atykuł przedstawia te procesy na przykładzie trzech polskich metropolii: warszawskiej, poznańskiej i trójmiejskiej.

Słowa kluczowe: metropolia  gospodarka informacyjna  globalizacja  


The development of the metropolis in the information economy - the role of global and regional systems

Territorial entitles and thus has influenced relations between them. In particular, these changes influenced the relations between the metropolis and its hinterland. Contemporary metropolis became a concentration of innovative activities that led to development of flows within world cities network. As a result its ties with regional surrounding, that offers mainly "€simple"€ resources, has became relatively weaker. The article demonstrates these new processes by the empirical research of three Polish metropolises: Warsaw, Poznan and so called Triple-city (Gdansk-Gdynia-Sopot).

Słowa kluczowe: metropolis  informational economy  globalisation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Furtak
Ewolucja polityki regionalnej w Wielkiej Brytanii - instytucje, cele, instrumenty i zakres

Ewolucja polityki regionalnej w Wielkiej Brytanii - instytucje, cele, instrumenty i zakres

Artykuł przedstawia rozwój polityki regionalnej w Zjednoczonym Królestwie od jej genezy i podjęcia pierwszych kroków na rzecz zmniejszenia bezrobocia w niektórych regionach - datowanych na koniec lat 20. XX w., aż do początku XXI stulecia. Rozważania koncentrują się na przesłankach interwencji państwa w sferę rozwoju regionalnego, jej celach, zakresie i stosowanych instrumentach oraz instytucjach odgrywających najważniejszą rolę w tym obszarze. Ulegają one interesującym zmianom wraz z przejęciem władzy przez kolejne rządy Partii Konserwatywnej lub Partii Pracy oraz w wyniku przyłączenia do Jednolitego Rynku. Na zakończenie autorka przedstawia najważniejsze wnioski, które swą puentę mają w przyszłości tej polityki.


Evolution of the regional policy in the UK - its institutions, objectives, instruments and scope

The article deals with the evolution of the regional policy in the UK whose traditions in this respect are the richest among West European countries. Its genesis is linked with attempts to reduce unemployment in industrialised regions. It is commonly agreed that state interventionism in regional development began with the publication of the Special Areas Development and Improvement Act of 1934 which covered Wales, Scotland, Northern Ireland, and northern England. The article focuses on the assumptions behind the regional policy, its objectives, scope, instruments used, and institutions responsible for its implementation indicating changes made by subsequent Conservative and Labour governments. While the former restricted the scope and volume of support in aid of assisted areas, the latter did the opposite. The regional policy defined and modified by the European Community plays a significant role in determining its shape as much as deregulation, reinforcement of the regional tier itself, predominance of social matters over economic ones as well affective and selective nature of support.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska, Tomasz Górecki
Metody badań przestrzenno-ekonomicznych w ujęciu dynamicznym i ich zastosowanie w regionalistyce. Wizualizacja zjawisk

Metody badań przestrzenno-ekonomicznych w ujęciu dynamicznym i ich zastosowanie w regionalistyce. Wizualizacja zjawisk

Podstawowym celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie wybranych metod badań przestrzenno-ekonomicznych, ze szczególnym uwzględnieniem metody Michalskiego (2002). Poszerzenie Unii Europejskiej o nowe kraje to ważna przesłanka dla prowadzenia studiów porównawczych, pozwalających na śledzenie i ocenę konkurencyjności regionów oraz przestrzenne i regionalne zróżnicowania ośrodków wzrostu. Zaprezentowane metody wizualizacji są skromnym wkładem autorów do literatury w tej dziedzinie. Wkład ten polega na zebraniu rodzimych metod, wdrożeniu do badań oraz ich pewnych modyfikacjach. Celem tych metod było zbadanie procesów przestrzennych (w dziedzinach takich, jak: gospodarka, demografia, rolnictwo, jakość życia czy budownictwo) w różnych przekrojach przestrzennych, dla okresu 1990-1992. Istnieje wiele metod badania podobieństwa (niepodobieństwa) struktury regionów. Wszystkie one w sposób zasadniczy zależą od pojęcia struktury. W referacie zostaną przedstawione dwa odmienne podejścia do tego pojęcia i związane z tym miary. Dodatkowo zaprezentowane zostaną różnorodne metody wizualizacji uzyskanych miar.


Methods of spatial-economic research in dynamic approach and their application in regional studies. Visualisation of Phenomena

The main purpose of this paper is to present selected methods of spatial-economic research with a special focus on Michalski´s method. The enlargement of the European Union by new countries is an important opportunity to carry out comparative studies, making it possible to analyse and assess the competitiveness of regions as well as spatial and regional diversity of growth centres. The presented visualisation methods are the authors´ modest contribution to literature on this subject. This contribution includes collecting domestic methods, their implementation in research and some modifications. The purpose of these methods was to examine spatial processes (in such areas as: economy, demography, agriculture, quality of life or building) in different spatial sections, in the years 1990-1992. There are many methods of examining similarity (dissimilarity) of regional structures. All of them fundamentally depend on the concept of structure. In this paper, two different approaches of this concept and the relevant measures shall be presented. Furthermore, various methods of visualisation of the obtained measures shall be presented.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Regionalna aktywność zawodowa, przedsiębiorczość i bezrobocie

Regionalna aktywność zawodowa, przedsiębiorczość i bezrobocie

Artykuł wykorzystuje wyniki uzyskane w trakcie Narodowego Spisu Powszechnego przeprowadzonego w grudniu 2002 r. Głównym przedmiotem uwagi jest regionalne zróżnicowanie poziomu aktywności zawodowej oraz poziomu bezrobocia w kraju. Wyróżniono obszary "€centralny"€ i zachodni jako najlepiej obrazujące istniejące pod tym względem różnice. Mają one za swoje źródło odmienne drogi budowania przedsiębiorczości. W regionie zachodnim oparta jest ona na małych (miniaturowych) zakładach, zatrudniających niewielkie liczebnie grupy pracowników i będących również miejscem pracy dla ich właścicieli. Przedsiębiorczość na zachodzie, aczkolwiek bardziej rozwinięta niż na obszarach centralnych, jest również bardziej niestabilna, co pociąga za sobą utrzymujące się wyższe poziomy bezrobocia.

Słowa kluczowe: gminy  bezrobocie  aktywność zawodowa  przedsiębiorczość  


Regional vocational activity, entrepreneurship and unemployment

The article is based upon the results of National General Survey conducted in December 2002. It is focused on differences in professional activity and the levels of unemployment among various subregions in Poland. Considering this issue two subregions were pointed - the "€Central"€ and the "€West"€. They both vary in levels of economic activity of inhabitants. There are more ownership and self-employment in the "€West"€ region, but nevertheless there is higher rate of unemployment. The reasons lay in character of enterprises - they are very small, vulnerable and unstable. They produce the streams of inflows and outflows from unemployment to job and vice versa.

Słowa kluczowe: local community  unemployment  entrepreneurship  professional activity  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(21)/2005
Marian Chojnacki
Podejście marketingowe w planowaniu rozwoju lokalnego

Podejście marketingowe w planowaniu rozwoju lokalnego

Punktem wyjścia do zajęcia się podejściem marketingowym w planowaniu rozwoju lokalnego i regionalnego było spostrzeżenie, że liczne gminy, miasta i powiaty przystępują do budowania planów rozwoju lokalnego. Ich posiadanie jest warunkiem ubiegania się o wsparcie ze środków pomocowych Unii Europejskiej za pośrednictwem Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Zajęcie się planowaniem rozwoju wynika z osobistego zainteresowania autora wspomaganiem rozwoju zrównoważonego. Planowanie w perspektywie marketingowej traktuję jako szczególny przypadek planowania rozwoju. (W innym opracowaniu zajmuję się zagadnieniami ontologii i etyki planowania rozwoju). W niniejszym artykule analizuję wybrane właściwości podejścia marketingowego. Punkt wyjścia rozważań stanowi badanie pojęć używanych w tej strategii planistycznej.


Marketing Oriented Approach to Planning of Local Development

The marketing oriented approach to planning of local development proofs its high economic efficiency, nevertheless its one-sidedness undermines the conceptual basis of sustainable development. One can put forward two competitive hypotheses. (a) The success of many marketing strategies is due to social and cultural capital, but the marketing games basically are not suitable means to reproduce the social sources of their own prosperity. (b) Under
experimentally controlled conditions (such as economic, organizational etc.) organizations and communities learning by solving their current problems are able to reproduce the social capital they have used up or to contribute to an emergence of new kinds of this capital, that reciprocally foster their marketing orientated strategies of development.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Kozłowska
Miasto po likwidacji garnizonu

Miasto po likwidacji garnizonu

W ostatnich latach w wyniku rozległego procesu rozbrojenia zamknięto wiele baz wojskowych. Likwidacja garnizonów w regionach uzależnionych od wojskowych pieniędzy, w których mieszkańcy "€żyli z wojska i przy wojsku"€, a jednostka wojskowa stanowiła dla nich często "€jedynego pracodawcę"€, powoduje pojawienie się ogromnego problemu, regiony te bowiem muszą znaleźć sposób, by przezwyciężyć niekorzystną sytuację i wkroczyć na nową drogę rozwoju. Artykuł przedstawia przykłady udanej rekonwersji miast i regionów z Francji, Niemiec i USA oraz prezentuje zalecenia dla polskich gmin powojskowych.


The City after Military Base Closure

As a result of broad demilitarization process, numerous military bases had been locked out in the last years all over the world. In the regions whose economies depended heavily on military orders, and large share of employment was in the army-oriented services, the closure of the military bases had huge negative impact on the economy, as finding new development path showed to be difficult. The article demonstrates the examples of successful demilitarization and conversion of the cities and regions in France, Germany and USA and formulates recommendations for the Polish communes experiencing military base closure.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Bieszczadzki Park Narodowy w oczach turystów i mieszkańców

Bieszczadzki Park Narodowy w oczach turystów i mieszkańców

Badania nad interakcją człowieka z jego otoczeniem to stosunkowo nowa dziedzina nauki z pogranicza geografii i socjologii. Część teoretyczna artykułu przybliża więc czytelnikowi problematykę percepcji. W części drugiej opisano sposób percepcji Bieszczadzkiego Parku Narodowego przez turystów oraz dorosłych mieszkańców Bieszczadów i tamtejszych uczniów. Odwołanie się do podobnych badań przeprowadzanych przez autorkę w Tatrzańskim Parku Narodowym pozwoliło m.in. stwierdzić, że odwiedzający góry znają je dużo lepiej niż mieszkańcy, a parki narodowe, widziane oczami ankietowanych, są większe i bardziej puste niż w rzeczywistości. Niektóre z prezentowanych na wstępie teorii znalazły potwierdzenie w prezentowanych w niniejszym artykule badaniach.


Perception of the Bieszczady National Park by Tourists and Inhabitants

Interaction between human beings and their environment is a relatively new science domain, placed between geography and sociology. Therefore, a theoretical part of this article aims at familiarizing the readers with perception issue. In the following part one can find a description of perception of the Bieszczady National Park by tourists, adult inhabitants and pupils from Bieszczady region. It is compared to the similar research conducted in the Tatra National Park. One of the findings is that tourists are better familiarized with the mountain geography than any other group. What is also interesting, people find national parks bigger and more empty than they are in reality. Some of the theories presented at the beginning of the article were confirmed by the
author"€™´s reseearch.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(22)/2005
Karol Olejniczak
Teoria i praktyka ewaluacji w świetle doświadczeń europejskich

Teoria i praktyka ewaluacji w świetle doświadczeń europejskich

Celem artykułu jest przedstawienie ram teoretycznych (definicja, funkcje, typologie) i praktyki ewaluacji w Unii Europejskiej. Analiza praktyki europejskiej przebiega na trzech poziomach: ewaluacji wykorzystywanej przez administracje krajowe do krajowych programów, ewaluacji na poziomie instytucji europejskich (głównie Komisji Europejskiej) i wreszcie ewaluacji programów europejskich na poziomie krajowym. Akcent został postawiony na politykę regionalną Unii Europejskiej. Autor konkluduje, że mimo swoistego boomu ewaluacyjnego, który nastąpił w UE głównie za sprawą wymogów polityki regionalnej, rzeczywisty wpływ ewaluacji na zarządzanie jest wciąż niedostatecznie oszacowany. Istnieje znacząca luka między praktycznym wykorzystaniem ewaluacji (liczbą i skalą prowadzonych ewaluacji) a europejską teorią oraz badaniami empirycznymi, które określałyby efektywność ewaluacji i jej wpływ na zarządzanie rozbudowanymi programami Unii Europejskiej.


Theory and Practice of Evaluation in the European Union

This article investigates the theoretical background (definition, function, types) as well as practice of evaluation activities in the European Union. The analysis has been led on three levels. The first one is the evaluation use by national administration for the purposes of national public programmes. Second level is the use of evaluation within the EU Institutions (namely European Commission). The last one, is the evaluation of European interventions at the country level. Accent has been put on this last level (the most developed one) that is the practice of structural funds. Author also concludes that despite the evaluation boom in Europe (that has taken place due to the requirements of EU regional policy), the real evaluation utilization and impact on the EU management are poorly recognized. There is a significant gap between number and scale of performed evaluations and the scientific attempts to recognize the real effects and the real utility of evaluation in improving the management of EU programmes and policies.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Arkadiusz Tuziak
Uwarunkowania poziomu innowacyjności administracji publicznej w rozwoju lokalnym i regionalnym (na przykładzie województwa podkarpackiego)

Uwarunkowania poziomu innowacyjności administracji publicznej w rozwoju lokalnym i regionalnym (na przykładzie województwa podkarpackiego)

W artykule przedstawiono wybrane aspekty problematyki innowacyjności administracji publicznej Podkarpacia. W sytuacji postępującej terytorializacji rozwoju szeroko rozumiana innowacyjność, to jest zdolność do kreowania, wdrażania i upowszechniania innowacji, jest warunkiem podnoszenia konkurencyjności regionalnej gospodarki, a tym samym zwiększa szansę odniesienia sukcesu w zaostrzającej się rywalizacji między regionami. Wychodząc z założenia, że władze lokalne i regionalne odgrywają dominującą rolę w procesach modernizacyjnych i rozwojowych, zawarte w artykule analizy i charakterystyki skoncentrowano na diagnozie kompetencji pracowników administracji publicznej w zakresie zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym, w tym rozwojem gospodarki opartej na wiedzy. Dokonano także identyfikacji i opisu ograniczeń i barier innowacyjności administracji samorządowej i rządowej. Opracowanie oparto na wynikach badań empirycznych mających na celu rozpoznanie postaw i działań innowacyjnych administracji publicznej Podkarpacia, zrealizowanych w ramach projektu celowego Ministerstwa Nauki i Informatyzacji: "Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego"€.


Conditions of the Innovation Level in Public Administration in the Process of Local and Regional Development (the example of Podkarpacie province)

The article presents innovation issues in public administration in the Podkarpacie region. In the situation of progressing territorial development, widely understood innovation is the ability to create, put into practice and disseminate it. This ability is the condition to raise competitiveness of the regional economy, while increasing the opportunity to achieve success in the escalating competition between the regions. Taking into account that local and regional authorities play the major role in the modernizational and developmental processes, the analyses and characteristics included in the article are concentrated on the diagnosis of the competence of public administration employers. The range of the above mentioned competence is the management of the local and regional development and the economy development based on the knowledge. Identification and description of the restrictions and barriers of innovation in the council and government administration were considered as well. The study is based on the results of the empirical research which aim was to recognize attitudes and actions of public administration in the Podkarpacie region, realized within the confines of the purposeful project of the Science and Informatics Ministry: "€The Regional Strategy of Innovation of the Podkarpacie Province"€.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Wioletta Kawiecka
Przekształcenia własnościowe w Polsce w ujęciu regionalnym

Przekształcenia własnościowe w Polsce w ujęciu regionalnym

Artykuł zawiera omówienie oraz analizę stanu zaawansowania procesu przekształceń własnościowych w Polsce w ujęciu regionalnym wg stanu na koniec 2004 roku, ze szczególnym uwzględnieniem przebiegu procesu prywatyzacji. Badania dowiodły, iż zarówno w ujęciu ogólnopolskim, jak również w układzie województw, nie występuje zdecydowana dominacja żadnej ze stosowanych metod prywatyzacji, aczkolwiek w poszczególnych województwach daje się zauważyć pewne różnice co do częstotliwości ich stosowania, uwarunkowane w dużej mierze liczbą przedsiębiorstw państwowych funkcjonujących na terenie danego województwa oraz ich specyfiką. Analiza przebiegu procesu prywatyzacji w ujęciu regionalnym wskazuje również na występowanie przestrzennego zróżnicowania stanu zaawansowania tego procesu.


The Ownership Changes in Poland in Regional Area

The article gives the description and analysis of regional ownership changes in Poland at the end of 2004 with close attention to the privatization process. The research proves that in both dimensions - the whole-Poland and regional there have not been noticed any dominant privatization methods, though in particular voivodships there are some differences concerning their usage frequency mostly determined by the number and profile of state enterprises from particular voivodships. The privatization analysis in a regional aspect reveals an area differentiation of the process advancement.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka
Polskie ośrodki naukowo-badawcze w programie ESPON

Polskie ośrodki naukowo-badawcze w programie ESPON

Opracowanie przybliża koncepcję programu ESPON (European Spatial Planning Observation Network) dotyczącego badań w zakresie rozwoju przestrzennego rozszerzającej się UE oraz przedstawia rolę polskich ośrodków naukowo-badawczych w tym programie. Ponadto na podstawie doświadczeń Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych podsumowano zarówno zalety, jak i trudności związane z uczestniczeniem w programie. W podsumowaniu wskazane zostały propozycje możliwości zwiększenia udziału polskich ośrodków naukowych w inicjatywie ESPON.


Polish Scientific and Research Centres in the ESPON Programme

The article introduces the concept of ESPON (European Spatial Planning Observation Network) programme, dealing with a research on spatial development of enlarging European Union. The role of Polish research units in the programme is described. The article demonstrates also the benefits and constrains related to the participation in ESPON, based on the experience of the Centre for European Regional and Local Studies. Several suggestions on how to increase Polish participation in the ESPON programme are formulated.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(23)/2006
Maria Lewicka
Regionalne zróżnicowanie poczucia tożsamości: porównanie Polski i Ukrainy

Regionalne zróżnicowanie poczucia tożsamości: porównanie Polski i Ukrainy

Artykuł prezentuje wyniki badań przeprowadzonych na reprezentatywnych próbach trzech regionów Polski: ściany wschodniej, Galicji, ziem zachodnich i północnych oraz dwóch regionów Ukrainy: zachodniej i wschodniej. W artykule przedstawiono rezultaty analiz zróżnicowania regionalnego Polski oraz Ukrainy, jak również analizę wzajemnych podobieństw wszystkich pięciu regionów w zakresie wskaźników tożsamości lokalnej i narodowej, uwzględniając przy tym rolę obiektywnych czynników różnicujących analizowane regiony (przede wszystkim poziom urbanizacji). Seria analiz skupień wykazała, że obszar Polski jest znacznie bardziej homogeniczny aniżeli obszar Ukrainy, jak również że mieszkańcy zachodnich terenów Ukrainy wykazują większe podobieństwo do mieszkańców wschodnich i południowo-wschodnich terenów Polski niż terenów wschodniej Ukrainy.


Regional Differentiation of Identity: Comparison of Poland and Ukraine

A representative sample of 1328 participants, coming from three historically different regions of Poland (Western and Northern Lands, Eastern Wall and former Galicia), and an analogous sample of 900 participants, recruited from two different regions of Ukraine (western and eastern Ukraine) were compared with respect to different aspects of identity (place identity, place attachment, psychological rootedness, neighbourhood ties, regional and national identity, etc.). In line with the predictions, Poland turned out more homogeneous than Ukraine. Western Ukrainians showed more similarity to inhabitants of the eastern and the southern regions of Poland than to the eastern parts of Ukraine.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Mikołaj Herbst, Agnieszka Olechnicka
Jak poprawić sytuację na "trudnym"€ rynku pracy? Analiza sytuacji województwa warmińsko-mazurskiego

Jak poprawić sytuację na "trudnym"€ rynku pracy? Analiza sytuacji województwa warmińsko-mazurskiego

Peryferyjnie położone województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najuboższych regionów w Polsce, jednocześnie boryka się z najtrudniejszymi w skali kraju a nawet Unii Europejskiej problemami na rynku pracy (najniższy wskaźnik zatrudnienia i najwyższy wskaźnik bezrobocia). Ta mieszanka trudności ekonomicznych i społecznych stanowi wielkie wyzwanie zarówno dla polityki gospodarczej, jak i społecznej. Szanse na rozwój regionu utrudnia szereg istotnych czynników ujemnie wpływających na jego konkurencyjność i zdolność zapewnienia dobrze płatnej pracy. Są to, między innymi, niedostateczna infrastruktura transportowa i komunikacyjna, niski potencjał innowacyjności, niska produktywność, słabe wykształcenie i umiejętności potencjalnych pracowników. Poprawa sytuacji na regionalnym rynku pracy wymaga zmian w systemie finansów publicznych na szczeblu centralnym, ale także świadomego działania władz regionalnych i lokalnych na rzecz zwiększenia regionalnego potencjału kapitału ludzkiego, reformy szkolnictwa, położenia większego nacisku na stymulowanie strony popytowej rynku pracy i wykorzystania aktywności oraz doświadczeń organizacji pozarządowych.


How to Improve Regional Labour Market? The Case of Warmia-Mazury

Warmia-Mazury region, one of the poorest in Poland, faces the deepest (as compared to all regions of the EU) labour market crisis. The mixture of social and economic problems represents a huge challenge for regional authorities. The chances for fast improvement are limited by several factors, such as low quality of transport infrastructure, low innovation potential and productivity, large share of unskilled labour force, etc. One necessary condition of the improvement is the reform of public finances at country level. Nonetheless, regional authorities should undertake the activity in order to increase the potential of human capital in the region, e.g. by improving the quality of schools. While directly fighting unemployment more effort should be put on stimulating the demand side of the labour market and co-operation with NGOs.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Rosik
Efekty redystrybucyjne zmian regionalnej dostępności transportowej

Efekty redystrybucyjne zmian regionalnej dostępności transportowej

Wskaźniki dostępności transportowej mogą odzwierciedlać zmiany w infrastrukturze transportu o charakterze zarówno intraregionalnym, jak i interregionalnym. Modele tzw. nowej geografii ekonomicznej pokazują, że wzrost dostępności transportowej może nie mieć żadnego pozytywnego wpływu na rozwój biednych regionów. Korzystają regiony bogate lub te położone w korytarzach transportowych. W krajach takich jak Polska infrastruktura transportu może być efektywna. Jednak główny wniosek z modelu SASI i projektu IASON jest taki, że trendy społeczno-ekonomiczne, takie jak starzenie się społeczeństw lub wzrost wydajności pracy, mają o wiele większy wpływ na kształtowanie się wskaźników kohezyjnych (PKB lub zatrudnienia) niż regionalna dostępność transportowa.

Słowa kluczowe: dostępność  infrastruktura transportu  nowa geografia ekonomiczna  


The Distributive Effects of Regional Transport Accessibility

Accessibility indicators can be defined to reflect both within-region transport infrastructure and infrastructure outside the region which affect the region (interregional infrastructure). The new geography models show that increase of accessibility may have no positive impact on poor regions development. The only regions on which it may have an effect are those which are rich or those situated on transport corridors. In countries like Poland transport infrastructure might be effective. However the main result of SASI model and IASON project is that socio-economic trends such as ageing of the population and increases of labour productivity have much stronger impact on cohesion indicators (GDP or employment) than regional transport accessibility.

Słowa kluczowe: accessibility  transport infrastructure  new economic geography  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Dominika Bielecka
Regionalne zróżnicowanie sprawności
samorządów w wykorzystaniu środków z funduszu SAPARD

Regionalne zróżnicowanie sprawności
samorządów w wykorzystaniu środków z funduszu SAPARD


Celem artykułu jest poszukiwanie przyczyn sprawności samorządów lokalnych w wykorzystywaniu funduszy pomocowych jako wyniku funkcjonowania w regionach o wyższym poziomie społeczeństwa obywatelskiego, które nadaje specyficzną strukturę działaniom zbiorowym i indywidualnym, podejmowanym dla zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnych i realizacji celów zbiorowych. Postawiona teza dotyczy uwarunkowanej kulturowo zdolności do samoorganizacji, społecznego współdziałania, stopnia zaufania do otoczenia, tworzących kapitał społeczny w poszczególnych regionach, jako czynnika warunkującego sprawne działanie instytucji na przykładzie zdolności samorządów gminnych do wykorzystania środków z programu SAPARD. Autorka określa operacyjną definicję sprawności władz samorządowych w pozyskiwaniu środków z funduszy pomocowych oraz bada regionalne zróżnicowanie tej sprawności w Polsce, wykorzystując przy tym 9 wskaźników.


Regional Differentiation of the Efficiency of Local Authorities in the Absorption of SAPARD Fund

The article deals with determinants of efficient absorption of European Union´s structural funds by local authorities entities. It focuses on factors connected with civil society that distinguish different regions. As it was broadly recognized and explored, the "€basis of civil society is the social capital of a region. Social capital includes networks and relationships between people that transmit their shared attitudes and values and therefore influences on structures of common initiatives undertaken by individuals and different groups
in order to fulfill local societies´ needs. The author studies to what extent social capital of different regions conditioned by cultural factors influences institutional efficiency of local authorities in Poland in relation to absorption of pre-accession fund SAPARD.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(24)/2006
Krzysztof Rybiński
Globalizacja a polityka pieniężna

Globalizacja a polityka pieniężna

Tytuł artykułu może sugerować, że porusza on problemy istotne dla globalnej gospodarki, a nie dla powiatu, miasta, regionu czy uczelni. Tak jednak nie jest, ponieważ w najbliższych latach proces globalizacji produkcji, usług, inwestycji, finansów, rynku pracy i wiedzy będzie postępował, niezależnie od skali narodowych protekcjonizmów. Efekty globalizacji będą więc odczuwalne przez wszystkich: kraje, regiony, społeczności lokalne i jednostki. Jeżeli chcemy odnieść sukces, czy jako kraj, czy jako każdy z nas, musimy być do globalizacji dobrze przygotowani.


Globalisation and Monetary Policy

The title of this article might suggest that it refers only to the global economy, discussing problems that are not important for particular localities, regions or universities. Such reasoning is however wrong. I the near future the globalisation of industries, services, investments, finance, labour markets and knowledge will expand, regardless the protectionism of nations. The effects of globalisation will touch everybody: countries, regions, local societies and individuals. If we want to be successful, both as a country and as individuals, we have to be well prepared for this process.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
System zarządzania europejską polityką regionalną w Polsce w pierwszym okresie po akcesji

System zarządzania europejską polityką regionalną w Polsce w pierwszym okresie po akcesji

Jakość systemu zarządzania obok podstaw teoretycznych, strategii rozwoju i ogólnego systemu instytucjonalnego kraju ma decydujący wpływ na wyniki europejskiej polityki regionalnej w Polsce. Z analizy systemu zarządzania ZPORR wynika, że słabe punkty mocno przeważają nad silnymi. Główne negatywne cechy to: silne scentralizowanie i biurokratyzacja (dalece wykraczająca poza reguły Unii), wybór projektów w trybie z reguły nieprzejrzystym i wrażliwym na układy polityczne, czasochłonność decyzyjna, rozmywanie odpowiedzialności, wysokie koszty przerzucone na beneficjentów, niska zdolność do zachowań menedżerskich, a wreszcie niespójność z ustawami kompetencyjnymi. Efekty lat 2004-2005 dowodzą, że system zarządzania nie spełnia oczekiwań .

Słowa kluczowe: Polska  polityka regionalna  zarządzanie  analiza  


Delivery System of the European Regional Policy in Poland after Accession

The quality of the delivery system along with theoretical underpinnings, development strategy and country´s institutional system has decisive influence on EU regional policy implementation. Analysis of the management system of the Integrated Regional Development Programme shows that there is more weak than strong points. Main weaknesses can be described as: not transparent, politically sensitive project selection and time consuming procedures, unclear allocation of responsibility, high costs imposed on beneficiaries, low managerial skills, and, finally, conflicting solutions with existing legal distribution of powers between regional government and regional representative of the central government. Implementation effects of 2004-2005 confirm that delivery mechanism fails to meet expectations.

Słowa kluczowe: Poland  regional policy  management  analysis  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Zachodnie pogranicze Polski w opinii mieszkańców

Zachodnie pogranicze Polski w opinii mieszkańców

Artykuł przedstawia wyniki sondażu, którego celem było m.in. zbadanie opinii mieszkańców czterech zachodnich podregionów na temat wpływu granicy na życie codzienne oraz opinii o funkcjonowaniu samorządów gmin. Sondaż ujawnia także postawy mieszkańców w stosunku do kwestii ochrony środowiska, współobywateli, mieszkańców sąsiednich krajów oraz pokazuje stopień identyfikacji terytorialnej mieszkańców pogranicza. Badanie zostało zrealizowane przez CBOS na reprezentatywnej próbie dorosłych mieszkańców czterech podregionów (NUTS 3): jeleniogórskiego, gorzowskiego, zielonogórskiego oraz szczecińskiego.


Polish-German Border Area in the Opinions of Its Inhabitants

The author investigates the citizens perception of the impact of Polish-German border on local economies and communities in Western Poland. The research, based on the survey conducted in selected municipalities, reveals also the attitudes of the citizens towards the protection of natural environment and their opinion about the neighbours at both sides of the border. Finally, it attempts to assess the degree of citizens identification with the border area.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Furmankiewicz
Współpraca międzysektorowa w ramach "partnerstw terytorialnych"€ na obszarach wiejskich w Polsce

Współpraca międzysektorowa w ramach "partnerstw terytorialnych"€ na obszarach wiejskich w Polsce

Artykuł przedstawia podstawowe problemy wdrażania modelu współpracy międzysektorowej, w ramach tzw. partnerstw terytorialnych, na rzecz rozwoju określonych regionów wiejskich w latach 2001-2004 w Polsce. W tym okresie partnerstwa tworzono przy wsparciu środków zagranicznych i ze znacznym udziałem organizacji pozarządowych. Głównymi barierami ich działania były: niewystarczające środki finansowe; brak form prawnych, w których na równych prawach współpracować mogłyby samorządy, organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa; tendencje do dominacji liderów w działaniach grupy, słabe struktury organizacyjne i brak długoterminowych strategii. Pierwsze efekty współpracy są niewielkie i dotyczą głównie zagadnień społecznych i promocji turystycznej, ale wskazują na pozytywną rolę tego typu koalicji w rozwoju lokalnym.

Słowa kluczowe: partnerstwa międzysektorowe  program LEADER  rozwój współpracy  Polska  


Cross-sector Co-operation in Area-based Partnerships in Rural Areas of Poland

The paper shows the basic problems of implementation of the cross-sector cooperation, in the frame of area-based partnerships, for specified rural areas in years 2001-2004 in Poland. In this period partnerships were created with international sources support and with appreciable participation of non-government organisations. The main obstacles to their actions were: the insufficient financial resources, the lack of legal form of self-governments, NGOs and entrepreneurships cooperation with equal rights, tendencies for leaders´ domination in group´s actions, weak organisational structures and the lack of long-term strategies. The first effects of cooperation are little; they deal with social affairs and tourist promotion, but they show the positive role of such type coalitions in local development.

Słowa kluczowe: cross-sector partnerships  LEADER Programme  development of co-operation  Poland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller
Samodzielność finansowa samorządów terytorialnych w Polsce

Samodzielność finansowa samorządów terytorialnych w Polsce

Samodzielność finansowa jest rozpatrywana jako podstawowy instrument samorządności. Zagadnienie potraktowano w ujęciu dynamicznym oraz strukturalnym. Celem badań była ocena zmian stopnia samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Najwyższy jej poziom występuje w miastach na prawach powiatu, najniższy natomiast w województwach samorządowych oraz powiatach. W gminach jest on przeciętny, ale są one wyraźnie pod tym względem zróżnicowane. Gminy miejskie oraz te zlokalizowane wokół dużych miast charakteryzują się znacznie wyższym stopniem samodzielności finansowej od gmin wiejskich, które są oddalone od ośrodków miejskich.


Financial Independence of Local Governments in Poland

Financial independence is considered to be a crucial instrument of self-governance. This issue is treated in a dynamic and structural approach. The aim of the research was the evaluation of the level of changes in local government units´ financial independence. The highest level of independence is found in the cities with poviat rights, whereas the lowest is found in self-governing voivodeships and in poviats. In the communes, the level is average, but there are big differences between them in this aspect. The urban communes and those situated near big cities have a much higher level of financial independence than rural communes, situated far away from major cities.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(25)/2006
Przemysław Śleszyński
Zaawansowanie i uwarunkowania prac planistycznych w gminach: wnioski dla polityki regionalnej

Zaawansowanie i uwarunkowania prac planistycznych w gminach: wnioski dla polityki regionalnej

W artykule zaprezentowano wyniki analiz dotyczących planowania przestrzennego w gminach z końca 2004 roku, udostępnionych dzięki uprzejmości Departamentu Ładu Przestrzennego i Architektury w Ministerstwie Transportu i Budownictwa, a uzyskanych w ankiecie GUS. Omówiono pokrótce najważniejsze wskaźniki obrazujące zaawansowanie prac planistycznych, zwłaszcza opracowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przeanalizowano też szeroki zakres czynników, głównie społeczno-ekonomicznych, mogących wpływać na stan planowania przestrzennego. Na podstawie przeprowadzonych badań sformułowano wnioski praktyczne dla polityki regionalnej.


Spatial Planning in Municipalities. Implications for Regional Development Policies

The article presents the analysis of spatial planning process in communities at the end of 2004, based on information by Ministry of Transport and Construction and Central Statistical Office survey. Briefly discussed are the most important indicators reflecting the advancement of planning works. As a result of the research carried out, the practical conclusions for the regional politics were formulated. The research helped to identify and judge the state of the preparation of planning works in relation to the forming of spatial structure in the country. The analysis shows that the state of the planning works in the municipalities especially in relation to local plans, is unsatisfactory especially in urban areas. The planning predictions, contained in Priorities and Conditions"€Ś should be also critically judged. They are unrealistic, inconsistent with the real socio-economic situation. In the future it is necessary to develop a detailed monitoring system for the spatial planning on a regional, sub-regional and local scale.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Konkurencyjność turystyczna polskich regionów

Konkurencyjność turystyczna polskich regionów

Gospodarka turystyczna to dynamicznie rozwijający się sektor, zdolny do wchłonięcia znacznych i zróżnicowanych zasobów ludzkich, także na obszarach słabo rozwiniętych. Szanse jego rozwoju zależą nie tylko od zasobów naturalnych i kulturowych, lecz także od niezbędnej infrastruktury i odpowiedniej polityki rozwoju. Polskie zasoby naturalne były dotychczas na ogół przeceniane, kulturowe zaś nie w pełni wykorzystywane. Większa część polskiego terytorium nie dysponuje zasobami pozwalającymi na rozwój turystyki jedynie w oparciu o nie, co oznacza, że tereny te zależne są od zdolności do wykreowania produktów turystycznych i włączenia się we wspólne projekty z ośrodkami w nie zasobniejszymi. Działania państwa winny się koncentrować na obszarach już aktywnych turystycznie, wzmacniając ich pozycję konkurencyjną i wspierając tworzenie sieci współpracy (dyfuzję na pozostałe tereny).

Słowa kluczowe: Polska  region  turystyka  konkurencyjność  


Touristic Competitiveness of Polish Regions

Tourist sector belongs to most dynamic sectors able to absorb large and different human resources. Its chances to get developed depend not only on natural and cultural resources, but also increasingly on necessary infrastructure and appropriate development policy. While Polish natural resources were mostly overvalued, the cultural ones were seemed to be underestimated. In general most of the Polish territory does not have significant touristic resources and its chances to develop touristic sector depends to a large extent on ability to create touristic products and on involvement into networks with other, better equipped regions. The state policy should concentrate scarce development resources on 1. areas already touristically developed in order to improve their competitiveness and 2. support to diffusion processes and cooperation network creating.

Słowa kluczowe: Poland  region  tourism  competitiveness  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Adam Płoszaj, Maciej Smętkowski
Ocena strategii rozwoju regionu - wykorzystanie modelu czterech kapitałów

Ocena strategii rozwoju regionu - wykorzystanie modelu czterech kapitałów

Artykuł przedstawia zastosowanie modelu czterech kapitałów do oceny dokumentu i wdrażania strategii rozwoju regionu pod kątem rozwoju trwałego. We wstępie zostały zdefiniowane te rodzaje kapitałów, które mogą być wykorzystane do analizy trwałości rozwoju regionu. Następnie autorzy przedstawiają wyniki ćwiczenia przeprowadzonego z władzami województwa lubuskiego, polegającego na ocenie wpływu realizacji strategii na stan wyróżnionych kapitałów. Otrzymane wyniki zostały zestawione z opiniami władz samorządów lokalnych oraz przedsiębiorców. Pozwoliło to na określenie słabych stron realizacji strategii, a także na wskazanie potencjalnych konfliktów między rozwojem różnego rodzaju kapitałów. W efekcie umożliwiło sformułowanie rekomendacji związanych z aktualizacją strategii rozwoju regionu.

Słowa kluczowe: rozwój trwały  rozwój regionalny  model czterech kapitałów  


Four Capitals Model in the Evaluation of Regional Development Strategy

The article presents 4 capital model as an evaluation method of the region development strategy implementation as well as strategy document analysis. The introduction provides definition of these types of capitals that might be adapted to analysis of sustainable development. Than the authors describes a result of exercise conducted together with representatives of self-government authorities consists of impact assessment of the strategy implementation in the context of selected forms of capital. The results were confronted with opinions of local self-governments authorities as well as small and medium size enterprises. These breakdown enabled authors to indicate weakness of the strategy and potentials trade-offs between different types of capital. As the final result recommendations regarding the updating processes of the strategy were formulated.

Słowa kluczowe: sustainable development  Regional development  Four Capitals Model  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(26)/2006
Tomasz Grzegorz Grosse
Analiza zagrożeń korupcyjnych w systemie zarządzania Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego (ZPORR 2004-2006)

Analiza zagrożeń korupcyjnych w systemie zarządzania Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego (ZPORR 2004-2006)

System zarządzania ZPORR w niewystarczający sposób zapobiega zjawiskom korupcji politycznej i administracyjnej. W szczególności zagrożone są procedury wyboru projektów oraz niedawno zmieniony system przetargów z kilku przyczyn: (1) zbyt skomplikowanego i wieloetapowego procesu zarządzania, (2) niewłaściwego rozkładu odpowiedzialności między różnymi władzami publicznymi, a także między politykami i urzędnikami, (3) źle zaprojektowanych instytucji (np. regionalnych komitetów sterujących), (4) nieprecyzyjnych regulacji, dotyczących m.in. zapewnienia jawności procedur, (5) braku specjalnych regulacji zapobiegających korupcji, (6) kultury politycznej i administracyjnej w Polsce. Dlatego projektowany system zarządzania programami regionalnymi na lata 2007-2013 powinien uwzględniać konkluzje przedstawione w tym artykule, a także zostać przeanalizowany z punktu widzenia zabezpieczeń przed korupcją.


The Analysis of Corruption Threats in the Integrated Regional Operational Programme 2004-2006 Management System

The Integrated Regional Operational Programme (IROP) management system in a weak manner prevents possibility of administrative and political corruption. Particularly susceptible to corruption are procedures of choosing projects and new public procurement system. We could list following reasons, why IROP management system is vulnerable to corruption: (1) system is very complicated, (2) division of competences between various public authorities is incorrect, as well as between politicians and civil servants, (3) some institutions are wrongly designed (particularly regional steering committees), (4) blur regulations, for instance not clearly supporting transparency of administrative procedures, (5) lack of special anti-corruption regulations, (6) Polish administrative and political culture. Decision makers preparing a new system for regional programs (2007-2013) should take into consideration conclusions of this paper and revise this system from the point of view of preventing corruption.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2006
Iwona Sagan
Contemporary Regional Studies - Theory, Methodology and Practice

Contemporary Regional Studies - Theory, Methodology and Practice

The paper offers a review of the evolution in defining and describing regions, showing mutual relationships between particular approaches and logical succession between various analytical concepts of the region. The analysis highlights the strong relationship between individual theories and overall social change. Three main approaches to regional research are outlined: the chorological approach, Regional Science and contemporary social and cultural interpretations of the region. Each approach is presented in three perspectives: theoretical, methodological and practical. The changing role and status of geographical research in regional studies is also discussed.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bolesław Domański
Critique of the Concept of Development and Regional Studies

Critique of the Concept of Development and Regional Studies

At the end of the 20th century the concept of development as a synonym of modernisation and progress came under heavy criticism, together with its various forms such as Europeanisation. It has been criticised for treating development as a teleological, uniform, linear, normalising and instrumental process. Such an approach is frequently underpinned by the concept of dichotomous division of space. Post-development criticism includes various ideologies, such as conservative anti-modernism, neo-liberal rejection of state interventionism and leftist cultural relativism. The author claims that the main weaknesses of the development concept stem from unfounded generalisations with respect to the object, time and space in which such processes are observed. Such weaknesses can be overcome without adopting radically post-modernist positions, rejecting any valuation of regional development trajectories. Regional studies may treat development as an open process, not necessarily leading to predetermined outcomes and not always following the paths taken by the more developed regions. There exist different development paths that are nonlinear processes, in which endogenous factors, such as activity of local actors, play a significant role.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Poland"€™s Regional Policy and Disparities in the Polish Space

Poland"€™s Regional Policy and Disparities in the Polish Space

The paper discusses regional disparities in Poland in their many dimensions and aspects economic, social and political. Individual phenomena basically have a similar spatial representation, which can be seen as a corroboration of the well-known thesis on the existence of a strong interdependency of many phenomena in the development process. The historical underpinnings of these disparities prove once again that they are the products of "€long duration´ processes. Both characteristics of these differences, showing their complexity and historical factors suggest caution as to what can realistically be expected of regional policy because it can change the objective reality only gradually and only to a limited extent. The paper ends with some recommendations for regional policy.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Theory and empirical literature relate educational quality to two main explanatory factors: family education (intergenerational transfer of human capital) and the quality of schools. The model proposed in this paper is intended to verify the significance of these factors in explaining territorial disparities in educational quality in Poland. The dependent variable is the test score of sixth grade pupils in 2002, averaged at municipality level. The test results prove to be strongly correlated with human capital stock in the municipality´s adult population, which points to the key role of intergenerational transfer for educational quality. On the other hand, the role of school resources (understood as expenditure on education) is rather small. Average test results differ significantly between Poland´s historical divisions. Surprisingly, the more urbanised and relatively affluent regions, like Greater Poland (Wielkopolska), Pomerania (Pomorze) and the so-called Regained Territories (ziemie odzyskane) reveal a substantially lower educational quality than the territories in the east and south-east of the country, generally less developed and with a significant share of agriculture in the economy. These differences can only be partly explained by an additional environmental factor, related to the prevalence of state-owned economy before 1990 (e.g. state farms PGRs) and today´s high structural unemployment. Interestingly, the dissimilarities between the historical regions are not only illustrated by average test score levels, but also by parameters of the determining functions for these results. It can be concluded therefore that location in a historical region has a substantial impact on the flexibility of educational outcomes with regard to different explanatory factors.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(27)/2007
Tomasz Zarycki
Interdyscyplinarny model stosunków centro-peryferyjnych. Propozycje teoretyczne

Interdyscyplinarny model stosunków centro-peryferyjnych. Propozycje teoretyczne

Artykuł przedstawia propozycje teoretycznego modelu zależności centro-peryferyjnych, zdefiniowanych na wysokim poziomie ogólności (od poziomu globalnego po poziom struktur regionalnych), który integrowałby w sobie ujęcia kilku dyscyplin nauk społecznych, w szczególności nauk politycznych (np. teoria podziału "centrum-peryferie"€ Rokkana), socjologii (np. teoria typów kapitału Bourdieu) i językoznawstwa (analiza dyskursu, w szczególności teorie grzeczności i zmiany kodów). Szczególna uwaga poświęcona została naturze dyskursu elit peryferyjnych, które jak pokazano, można rozpatrywać jako poruszające się w przestrzeni społecznej o dwu lub więcej wymiarach i posługujące się co najmniej dwoma kodami (w szczególności językami): peryferyjnym i centralnym. Odwołując się do wspomnianych narzędzi teoretycznych, przedstawiono także próbę teoretycznej analizy procesów rządzących wzajemną percepcją centrów i peryferii.


An Interdisciplinary Model of the Centre-Periphery Relations. A Theoretical Proposal

The paper proposes a model in which centre-periphery relations defined in an abstract way (from the global level of world system to regional structures) could be analyzed in a perspective of a number of disciplines including: political science (e.g. the Rokkan theory of peripheries and centre-periphery cleavages), sociology (e.g. the Bourdieu"€™s theory of types of capital) and linguistics (discourse analysis including the code switching and politeness theories). It focuses on the nature of the discourse of the peripheral elites which, as it is argued, live in a two or more dimensional social space and communicate in at least two separate codes (in particular languages): peripheral and central. Using the above mentioned theoretical concepts, an attempt of theorization of the mechanism of mutual perception of centres and the peripheries is made.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Wybrane koncepcje teoretyczne i doświadczenia praktyczne dotyczące rozwoju regionów peryferyjnych

Wybrane koncepcje teoretyczne i doświadczenia praktyczne dotyczące rozwoju regionów peryferyjnych

Artykuł omawia problematykę rozwoju regionów peryferyjnych. Na wstępie porównane zostały teorie rozwoju endogenicznego i egzogenicznego. Przedstawiono również ewolucję koncepcji teoretycznych rozwoju endogenicznego. Z godnie z nimi władze publiczne mogą korzystać z zewnętrznych (egzogenicznych) czynników rozwoju pod warunkiem, że są one wykorzystywane do pobudzenia rozwoju wewnętrznego (endogenicznego). Na podstawie literatury teoretycznej zaproponowano dwie innowacyjne strategie rozwoju endogenicznego dla regionów peryferyjnych: (1) unowocześnianie zasobów endogenicznych oraz (2) budowanie nowego zasobu endogenicznego. Następnie rozważania teoretyczne przeniesiono na grunt europejskich doświadczeń praktycznych, tj. regionów peryferyjnych w Portugalii i Finlandii. Na zakończenie artykułu przedstawione zostały rekomendacje dla polityki publicznej wobec regionów peryferyjnych wschodniej Polski.


Theory and Practice of Development of Peripheral Regions

The paper is devoted to the problems of development of peripheral regions. It contains a review of theories of endogenous and exogenous development and a description of their evolution. Based on this theoretical discussion two model strategies are presented: (1) modernization of endogenous potential and (2) building the new endogenous potential of a region. In its further part the paper focuses on the experiences of peripheral regions in Portugal and Finland. Finally it offers the recommendations for public policies in the peripheral regions of Eastern Poland.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Grzegorz Gorzelak
Społeczeństwo informacyjne w przestrzeni Europy

Społeczeństwo informacyjne w przestrzeni Europy

Zjawisko społeczeństwa informacyjnego (SI) stanowi przedmiot zainteresowania wielu dziedzin nauki, w tym geografii, ekonomii, a także socjologii. Na tle różnych badań dotyczących społeczeństwa informacyjnego projekt ESPON 1.2.3 wyróżnia się tematycznym i przestrzennym zakresem analizy. Celem projektu było bowiem nie tylko przedstawienie stanu społeczeństwa informacyjnego i trendów w tym zakresie w Europie z perspektywy terytorialnej , lecz także zbadanie oddziaływania społeczeństwa informacyjnego na rozwój przestrzenny różnych typów regionów oraz sformułowanie na tej podstawie zaleceń dla praktyki na poziomach makro-, mezo- i mikro-. Projekt stanowi pierwszą próbę włączenia zagadnień przestrzennych do analizy społeczeństwa informacyjnego w rozszerzonej Europie i należy go traktować jako pilotaż do dalszych badań.


Information Society in the European Space

The Information Society"€™s phenomenon is a subject of interest of many scientific disciplines, among them geography, economy and sociology. The ESPON 1.2.3 project differ against a background of research on the Information Society because of its thematic and spatial scope of the analyses. The operational objective of the project was not only the description of Information Society"€™s state and trends in Europe from the territorial perspective15, but also analysis of Information Society"€™s effects on spatial development in different types of regions and formulation on that basis of policy recommendations for macro-, meso- and microlevels. The project has been the first attempt to include the issues of the Information Society into research conducted in the field of spatial development within the enlarged European Union and it should be conceived as a pilot study for the future research.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Kliber
Ekonometryczna analiza konwergencji regionów Polski metodami panelowymi

Ekonometryczna analiza konwergencji regionów Polski metodami panelowymi

W artykule omawiany jest problem konwergencji gospodarek regionalnych województw polskich do stacjonarnych stanów równowagi w modelu Solowa. Pokazano, jak można wyznaczyć odpowiednie parametry ?-konwergencji warunkowej i bezwarunkowej ekonometrycznymi metodami panelowymi. Szacunków dokonano metodami panelowymi z tzw. efektami stałymi. Metody te umożliwiają wyznaczenie stóp wzrostu produktywności pracy (indeksu postępu technicznego), a także różnic w produktywności między poszczególnymi województwami.


Convergence of Polish Regions - Econometric Analysis Using Panel Methods

The author investigates the problem of convergence of Polish regions towards their stationary stable states in the Solow model. The article shows how it is possible to estimate the conditional and unconditional ?-convergence with the panel methods. The estimations using panels with fixed effects are performed, which allows to estimate the growth rates of labor productivity (technical progress) and to check the differences between regions with respect to the productivity.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Aleksander Bąkowski, Marek Kozak, Agnieszka Olechnicka, współpraca: Adam Płoszaj
Regionalne strategie innowacji w Polsce

Regionalne strategie innowacji w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki analizy piętnastu regionalnych strategii innowacji (RSI) przygotowanych przez województwa w latach 2002-2005. Nacisk położono na analizę dokumentów z uwzględnieniem standardów, jakim powinny podlegać. W szczególności badano adekwatność warstwy diagnostycznej i stanowionych celów oraz wstępne działania realizacyjne pod kątem użyteczności dla osiągania celów. Badane strategie są stosunkowo zróżnicowane pod wieloma względami, zarówno jeśli chodzi o metodologię prac, jak i założenia koncepcyjne czy proponowane cele i działania. Główne wnioski akcentują sensowność podjętego przez regiony przedsięwzięcia, zwracając jednak uwagę na potrzebę ich dalszego doskonalenia (zwłaszcza wprowadzenie powszechnie aspektów jakościowych w warstwie diagnostycznej oraz większej spójności metodologicznej) oraz usunięcia podstawowej słabości, jaką jest niemożność uzyskania na podstawie tychże 15 RSI pełnego obrazu innowacyjności kraju. Dlatego kluczową rekomendacją jest - oprócz doskonalenia omawianych strategii - podjęcie pilnych badań ogólnopolskich nad innowacyjnością regionalną, które mogłyby być punktem wyjścia do stworzenia krajowego Systemu Wspierania Innowacji i Transferu Technologii SWIFT, bez niego bowiem wysiłki województw nie będą zadowalająco efektywne w skali kraju.

Słowa kluczowe: Regionalna Strategia Innowacji  Polska  System Wspierania Innowacji i Transferu Technologii SWIFT  innowacyjność  region  konkurencyjność  


Regional Innovation Strategies in Poland

Article presents results of the analysis of 15 regional innovation strategies prepared by the Polish regions in the years 2002-2005. The stress was put on their conformity with the standards. In particular, adequacy of the diagnosis and objectives and character and scope of the first implementation activities were taken into account. The strategies in question turned out to be quite different as far as methodology and conceptual underpinnings adopted or objectives and activities proposed are concerned. The efforts put into RIS preparation were not in vain, however, there is a need to upgrade them up (wider use of qualitative criteria in diagnosis, improved compatibility of methodology used) and first of all to get full picture of innovativeness of Polish regions. And this is what cannot be achieved on the basis of those 15 strategies. Strongly recommended nationwide research on regional innovativeness may serve as a starting point to create national Innovation Support and Technology Transfer System SWIFT which is considered by Authors a precondition for effective utilization of regional efforts for the benefit of the country as a whole.

Słowa kluczowe: Regional Innovation Strategy  Poland  Innovation Support and Technology Transfer System SWIFT  innovativeness  region  competitiveness  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Kocowska
Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Wysoka pozycja województwa dolnośląskiego w krajowych rankingach konkurencyjności, atrakcyjności inwestycyjnej i dostępności, a także potencjału innowacyjnego, stanowi dobry punkt wyjścia do realizacji celów Odnowionej Strategii Lizbońskiej i przekształcenia Dolnego Śląska w region wiedzy. Innowacyjność i atrakcyjność inwestycyjna to jednak stan dynamiczny, do którego region wciąż musi dążyć w procesie współzawodnictwa z najlepszymi, angażującym partnerów instytucjonalnych i społecznych. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej - odpowiednio zastosowane i skierowane - są tylko skutecznym narzędziem, a nie celem samym w sobie. Umiejętne zdyskontowanie silnej pozycji Wrocławia i doświadczeń lokalnego lidera innowacji - Politechniki Wrocławskiej - a także budowanie sieci współpracy, większe niż dotychczas korzystanie z doświadczeń regionów partnerskich i stworzenie atrakcyjnej oferty dla inwestorów w dziedzinie wysokich technologii i usług pozwolą osiągnąć cele zapisane w strategiach.


Innovative Profile of Lower Silesia

A high ranking position of Lower Silesia among Polish voivodeships based on its competitiveness, attractiveness for investors and accessibility as well as on its innovative potential is a good starting point for achieving the goals of the Renewed Lisbon Strategy as well as for making it a Region of Knowledge. Innovativeness and attractiveness for investors however are a dynamic status which a region has to compete for in an incessant rivalry with the best ones involving institutional and social partners. The Structural Funds - aptly streamed to and implemented - are only some efficient tools and not a goal itself. An apt profiting by the strong position of Wroclaw agglomeration as well as by experience of Wroclaw Technical University being a local leader of innovation, combined with wider than up till now learning from the experience of Lower Silesia"€™s partner regions and building an attractive offer for investors in high tech and services will make it possible to achieve final goals indicated in strategies.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(28)/2007
Ewa Nowińska-Łaźniewska, Piotr Nowak
Współpraca międzynarodowa w ramach projektów INTERREG III na wybranych przykładach

Współpraca międzynarodowa w ramach projektów INTERREG III na wybranych przykładach

Artykuł dotyczy istotnego problemu podnoszenia konkurencyjności regionów przy wykorzystaniu instrumentu międzynarodowej współpracy. Na przykładzie projektów INTERREG realizowanych przez różnych partnerów w dziedzinie logistyki omówiono działania mające na celu wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw i regionów. Pierwszy projekt - ECO4LOG - realizowany jest w ramach programu współpracy międzyregionalnej INTERREG III C i promuje wykorzystanie infrastruktury intermodalnej zlokalizowanej w korytarzu transportowym przebiegającym wzdłuż granicy Polski i Niemiec i dalej na południe poprzez Austrię, Węgry i Słowenię aż do Morza Adriatyckiego. Przedsięwzięcie ma na celu poprawę współpracy międzyregionalnej w zakresie transportu dóbr pomiędzy podmiotami zainteresowanymi tą współpracą, także z uwzględnieniem administracji publicznej. Innym jego celem jest wzrost efektywności wykorzystania istniejącej sieci transportowej poprzez usprawnienie przepływu informacji. Drugi z projektów - o akronimie CORELOG - realizowany w ramach INTERREG III B CADSES, ma na celu rozwój rozwiązań logistycznych korzystnych dla przedsiębiorstw, operatorów logistycznych oraz danego regionu - propagowanie koordynacji działań różnych podmiotów prywatnych i publicznych oraz studia wykonalności wypracowanych modeli współpracy. Analiza najistotniejszych czynników mających wpływ na realizowane strategie zarządzania łańcuchem dostaw oraz ocena działań podejmowanych przez jednostki administracyjne (na poziomie narodowym, regionalnym i lokalnym) wpływających na rozwój transportu poprzedzi fazę wdrożeniową, polegającą na przeprowadzeniu akcji pilotażowych realizujących założenia skoordynowanej logistyki regionalnej.


Examples of International Cooperation in INTERREG III Projects

The article describes the important problem of increasing regional competitiveness through the international (interregional and cross-border) cooperation. Activities supporting the competitiveness of companies and whole regions are described in the article using the examples of transregional projects carried out by different partners dealing with logistics. The first project ECO4LOG carried out in the framework of interregional cooperation programme INTERREG III C promotes the usage of the intermodal infrastructure located in the transport corridor along Polish and German border and further through Austria, Hungary and Slovenia to the Adriatic sea. One of the main tasks of this project is the improvement of cross-border cooperation in goods transport among bodies which are interested in such cooperation (also public authorities). Another important target of ECO4LOG is the increase of effectiveness of the existing transport network through the improvement of information flows. The second project has the acronym CORELOG and is carried out in the framework of INTERREG III B CADSES. Its target is the development of logistics solutions favourable for enterprises, logistics operators and the whole region - propagating co-ordination of activities of different organisations, feasibility studies of developed co-operation models. Analysis and evaluation of the most important factors influencing the strategies of supply chain management and evaluation of activities carried out by administrations (of the national, regional and local level) affecting transport development and economic growth in the region will provide background for the implementation phase. Several pilot actions will test the ideas for coordinated regional logistics development.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Rószkiewicz, Dorota Węziak, Andrzej Wodecki
Kapitał intelektualny Lubelszczyzny - propozycja operacjonalizacji i pomiaru

Kapitał intelektualny Lubelszczyzny - propozycja operacjonalizacji i pomiaru

Artykuł prezentuje propozycję operacjonalizacji i pomiaru kapitału intelektualnego (KI) regionu na przykładzie Lubelszczyzny zgodną z opracowanym wcześniej modelem konceptualnym. W operacjonalizacji zaproponowanego modelu wykorzystano zarówno podejście oparte na idei zbiorów rozmytych, jak i podejście właściwe modelowaniu strukturalnemu (analiza ścieżki). Zastosowane procedury pozwoliły: (1) zweryfikować poprawność proponowanego modelu teoretycznego oraz (2) skwantyfikować kapitał intelektualny Lubelszczyzny, pokazując, że istnieje wyraźny podział regionu na powiaty o odmiennym poziomie KI w ramach czterech wyróżnionych kategorii.


Intellectual Capital of Lubelszczyzna - the Attempt to Operationalisation and Measurement

The aim of the article was to present the methods of operationalisation and measurement of intellectual capital of the region. The methods of fuzzy sets and structural equation modelling were used. The obtained results were the following: (1) the verification of the conceptual model of intellectual capital of the region and (2) measurement of intellectual capital of region.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Pastuszka
Diagnoza i ocena potencjalnych barier w absorpcji unijnej pomocy strukturalnej przez samorządy województwa świętokrzyskiego

Diagnoza i ocena potencjalnych barier w absorpcji unijnej pomocy strukturalnej przez samorządy województwa świętokrzyskiego

Absorpcja unijnej pomocy strukturalnej, dostępnej w latach 2007-2013, stwarza dla naszego kraju ogromne możliwości rozwojowe, perspektywę poprawy jakości życia społeczeństwa. Aktywnie i rozsądnie prowadzona polityka regionalna przy pełnym wykorzystaniu funduszy strukturalnych przyczyni się do poprawy infrastruktury, rozwoju polskich małych i średnich przedsiębiorstw oraz restrukturyzacji obszarów wiejskich. Problem zdolności regionów naszego kraju do pełnego i efektywnego wykorzystania środków pomocowych zasługuje na baczną uwagę. Niniejszy artykuł - napisany na podstawie doświadczeń z wdrażania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego - wskazuje na niektóre zagrożenia obniżające pełną i optymalną absorpcję funduszy strukturalnych. Bariery te zostały zidentyfikowane w oparciu o wyniki ankiet przeprowadzonych w jednostkach samorządu terytorialnego województwa świętokrzyskiego.


The Diagnosis and Evaluation of Barriers in Absorption of the EU Structural Aid by the Local Governments of the Świętokrzyskie Region

The absorption the European Union structural aid, available in 2007-2013 period, provides Poland the opportunity of fast development and improvement of life quality. A regional policy that will effectively use the structural funds may contribute to the improvement of infrastructure, development of entrepreneurship and restructuring of rural areas. The issue of absorption ability has to be considered with particular attention. This study - on the basis of experiences in implementing the Integrated Regional Operational Programme - points out some threats and bottlenecks limiting the potential absorption of funds. The barriers have been identified using the questionnaire based research on the experiences of local governments in the swietokrzyskie region.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marta Derek
Od wioski rybackiej do turystycznej enklawy? Turystyka a rozwój lokalny na przykładzie Mikołajek

Od wioski rybackiej do turystycznej enklawy? Turystyka a rozwój lokalny na przykładzie Mikołajek

Turystykę traktuje się powszechnie jako panaceum na wszelkie problemy rozwojowe w polskich gminach. Tymczasem okazuje się, że nawet najbardziej znane turystyczne kurorty nie zawsze czerpią z niej takie korzyści gospodarcze, jakich można by się spodziewać. Przykładem takiej gminy są Mikołajki - najbardziej znana miejscowość turystyczna na Mazurach, która nie wybija się jednak ponad przeciętność, jeśli chodzi o dochody budżetowe czy dochody mieszkańców. Dlaczego? Niniejszy artykuł daje przynajmniej częściową odpowiedź na to pytanie.


From a Fishing Village to a Tourist Enclave? Tourism and Local Development: The Case of Mikołajki

Tourism is often treated as a solution for all development problems of every Polish local government. However, even the most popular tourism resorts do not always take the economic advantage of it. The economic impact of tourism is often lower that it could have been expected. The case study given in the article is Mikolajki - the most popular tourism resort in Mazury region, but very common as far as local government"€™s revenues are concerned. Why? This article gives at least a partial response for the question.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marcin Kula
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepański, Grzegorz Gorzelak, 2007, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, wydanie drugie zmienione i poszerzone, Śląskie Wydawnictwa Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Nauk Społecznych im. ks. Emila Szramka w Tychach, Tychy, s. 346. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Gruchman
Mikołaj Herbst (red.), 2007, Kapitał ludzki i kapitał społeczny a rozwój regionalny, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"€, s. 204. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(29)/2007
Paweł Kościelecki
Kultura w regionach - analiza dokumentów strategicznych polskich województw oraz piśmiennictwa przedmiotu

Kultura w regionach - analiza dokumentów strategicznych polskich województw oraz piśmiennictwa przedmiotu

Niniejszy artykuł ma stanowić krótki przegląd strategii rozwoju polskich województw pod kątem umiejscowienia w nich roli kultury i zdefiniowania jej jako czynnika rozwoju regionalnego. Zostały ze sobą porównane strategie generacji starej (obowiązujące do 2005/2006 r.) i nowej (przygotowane na okres programowania 2007-2013). Rola regionów w rozwoju kultury jest niebagatelna, gdyż w wyniku reformy administracyjnej w 1998 r. prowadzenie polityki kulturalnej stało się domeną jednostek samorządów terytorialnych. Przegląd ten poprzedzono omówieniem komponentów polityki kulturalnej: 1) przemysłów kultury jako sektora kreacji kultury i wytwarzania produktów kulturowych, 2) instytucji kultury, 3) dziedzictwa kulturowego jako swoistej bazy zasobów do wykorzystania w procesie kreacji kulturowej oraz promocji za pośrednictwem sieci instytucji kultury. Przy analizie każdego komponentu zamieszczono również skrótowy przegląd spostrzeżeń i poglądów na jego temat, obecnych w piśmiennictwie przedmiotu autorstwa badaczy z kręgu instytucji kultury i z ośrodków akademickich zajmujących się kulturą. Zaproponowano również własny pomysł na opis elementów polityki kulturalnej. Efektem tego jest zestawienie sposobu postrzegania kultury w dostępnym piśmiennictwie z kierunkami działań i filozofią jej rozwoju w województwach. W konsekwencji ocenie została poddana przydatność powszechnie dostępnej, przekrojowej literatury na temat kultury w Polsce dla budowania filozofii rozwoju kultury w regionach.


Culture in Regions. Overview of the Strategic Documents of Polish Voivodeships and Academic Literature

The article is an attempt at a brief overview of the development strategies of Polish voivodeships in terms of the role of culture as a factor in regional development. The author compares the "€˜old-generation"€™ strategies (applicable until 2005/2006) and the "€˜new-generation"€™ ones (developed for the programming period of 2007-2013). Culture plays an important role in the development of regions as after the administrative reform of 1998 cultural policy became an element of the local government activities. The overview is preceded by a description of the constituents of cultural policy such as 1) the cultural industry as a sector of culture creation and development of cultural products, 2) cultural institutions, and 3) cultural heritage as a pool of resources to be used in the cultural creation process and promotion through the cultural institutions network. Each component analysis is accompanied by a brief discussion of the related ideas and opinions expressed in academic literature by experts from cultural institutions and culture-related academic centres. The author also offers his own concept of describing elements of cultural policy. He juxtaposes the perception of culture as presented in the available publications with the aims of cultural activity and the philosophy of cultural development in voivodeships. Consequently, the author assesses the usefulness of the widely available cross-sectional literature on culture in Poland for the building of the cultural development philosophy in the Polish regions.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Redystrybucja czy rozwój? Polityka budżetowa gmin województwa zachodniopomorskiego

Redystrybucja czy rozwój? Polityka budżetowa gmin województwa zachodniopomorskiego

Artykuł poddaje analizie wydatki gmin województwa zachodniopomorskiego w latach 2000-2005 ze szczególnym uwzględnieniem wydatków na inwestycje i na opiekę społeczną. Gminy prowadzą dość zrównoważoną politykę wydatków, dostosowując je do uzyskiwanych dochodów. O ile jednak wydatki inwestycyjne zmieniają się w czasie, przy nasilającej się tendencji do ich ograniczania, o tyle wydatki na opiekę społeczną nieustannie (w analizowanym okresie) rosną. Mimo tego zbiorowość osób korzystających z pomocy zmniejsza się nieznacznie (a okresowo nawet się zwiększa). Co więcej, jak można przypuszczać, transfery społeczne kierowane są stale do tej samej grupy osób, bez większego rezultatu w postaci ograniczenia zakresu ubóstwa wśród mieszkańców gmin.

Słowa kluczowe: gminy  budżety gminne  polityka regionalna  polityka społeczna  rozwój lokalny  redystrybucja budżetu  


Redistribution or Development? The Budget Policy of Local Communities from Zachodniopomorskie Voivodship

The article analyses the expenses of local communities in zachodniopomorskie voivodship during the 2000-2005 period, with special regard to capital expenditures and to social care expenditures. Local communities conduct counterbalanced expenditures policy adapted accordingly to incomes. Whereas capital expenditures vary in time with growing tendency to diminishing, the social care expenses continually grow (in analyzed tenure). In spite of this the numbers of people taking advantage of social help diminishing very little (and even growing from time to time). What is more, as can be presumed, the social funds are constantly directed to the same group of beneficiaries without gaining the results in limiting the scale of poverty in community.

Słowa kluczowe: local communities  local budgets  regional politics  local politics  social politics  budget redistribution  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepan?ski, Grzegorz Gorzelak, 2007, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, wydanie drugie (zmienione i poszerzone), Śląskie Wydawnictwa Naukowe, Tychy (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(30)/2007
Tomasz Grzegorz Grosse
Czy Polska potrzebuje Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego?

Czy Polska potrzebuje Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego?

Podstawowym celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego może być skutecznym instrumentem planowania strategicznego polityki regionalnej rządu? W celu odpowiedzi na to pytanie zaprezentowano najpierw analizę dotychczas obowiązującej Strategii (NSRR) na lata 2001-2006. Szczególnie istotna była ocena tego, w jaki sposób kształtowała ona działania praktyczne polityki regionalnej państwa. Jakie było powiązanie NSRR z głównym krajowym instrumentem polityki regionalnej państwa, tj. kontraktami wojewódzkimi? Czy Strategia pozwalała lepiej zaprojektować rządowe wsparcie dla poszczególnych województw z uwagi na specyficzne uwarunkowania regionalne? Czy priorytety NSRR wpływały na działania merytoryczne podejmowane w kontraktach? Badanie wskazuje na niską efektywność praktycznego realizowania NSRR poprzez kontrakty wojewódzkie. Na zakończenie przedstawiono najważniejsze rekomendacje dla polityki regionalnej rządu na przyszłość.


Does Poland Need the National Strategy of Regional Development

The main question of this paper is a problem of importance of the National Strategy of Regional Development (NSRD), as a leading instrument for strategic planning of regional policy in Poland. I present the main characteristic of recent NSRD arranged for period 2001-2006. My basic interest is focused on structure of this document, its main priorities and basic implementation instruments. Particularly important is the analysis of effectiveness of the main NSRD priorities in practice. It is crucial problem, especially for Polish central-government regional policy which was implemented basically by voivodship contracts. My research proves that effectiveness of the NSRD implementation by the voivodship contracts was low. Recommendation for future Polish government regional policy is given.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Maciej Smętkowski
Wpływ technologii teleinformacyjnych na rozwój regionu peryferyjnego na przykładzie województwa podlaskiego

Wpływ technologii teleinformacyjnych na rozwój regionu peryferyjnego na przykładzie województwa podlaskiego

Celem artykułu jest przedstawienie wpływu technologii informacyjnych na zachowania przestrzenne głównych aktorów tworzących układ regionalny (przedsiębiorstw, gospodarstw domowych, władz publicznych). Artykuł wykorzystuje wyniki regionalnego studium przypadku przeprowadzonego w ramach projektu ESPON 1.2.3. Do przeprowadzonych w 2006 r. badań wybrano województwo podlaskie stanowiące przykład słabo rozwiniętego regionu peryferyjnego. W szczególności przedmiotem analizy był zakres oraz efekty wykorzystania nowych technologii w sektorze przedsiębiorstw oraz w sektorze władz publicznych.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  region peryferyjny  technologie teleinformacyjne  


The Impact of Information and Telecommunication Technologies on Development of Lagging Region (Podlaskie Voivodship Case Study)

The aim of the paper is to present the impact of ICT on the spatial behaviour of the main actors (households, enterprises, public administration) that constitute the regional economic system. The results are based on the regional case study developed within the ESPON 1.2.3 project. The research has been conducted in 2006 in the Podlaskie Voivodship - an example of peripheral Polish region. In particular the analysis covers the range and effects of new technologies implementation both in private and public sectors.

Słowa kluczowe: regional development  peripheral region  IT technologies  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mateusz Kupracz
Z problematyki żywności tradycyjnej

Z problematyki żywności tradycyjnej

W artykule podejmowana jest problematyka żywności tradycyjnej z punktu widzenia rozwoju regionalnego. Posłużono się w pracy badaniami przeprowadzonymi wśród producentów w czasie Międzynarodowych Targów Poznańskich "Polagra-Farm"€ w 2006 r. Badania te uwidoczniły problemy z funkcjonowaniem podstawowych pojęć, takich jak produkt regionalny i tradycyjny, w tym przede wszystkim świadomości konsumentów tego typu żywności oraz istniejących możliwości wprowadzania żywności tradycyjnej na rynek w związku z obowiązującymi wymogami sanitarno-higienicznymi i weterynaryjnymi. Osobny problem dotyczył ogólnych barier w rozwoju obszarów wiejskich oraz możliwości ich niwelowania przez działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Problematyka ta jest powiązana z wyróżnieniem rodzajów żywności tradycyjnej, w tym kształtowaniem się jej tradycji oraz doświadczeniami międzynarodowymi.


Traditional Food Issues

The paper reviews issues related to traditional food from the perspective of its producers and region development. Research conducted during the Poznan International Fair "€œPolagra 2006"€ among producers was used in the paper. This examination brought attention to problems stemming from the functioning of such basic ideas as regional and traditional products, including consumers awareness of such products, as well as the current possibilities of epidemiological - veterinarian rules and norms. A separate issue discussed in the paper concern barriers in the development of rural areas and possibilities of eliminating them by means of financing from the European Agricultural Fund for Rural Development.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Sprawozdanie z konferencji "Rozwój regionalny w Europie Środkowej i Wschodniej"€ (sprawozdanie)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Liberda
Krzysztof Malaga, Paweł Kliber, 2007, Konwergencja i nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF


Lista książek opublikowanych w latach 2000-2007 w serii Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego (EUROREG)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2007
Grzegorz Gorzelak, Adam Płoszaj, Maciej Smętkowski
The Four Capitals Model in the Evaluation of the Regional Development Strategy - the Example of the Lubuskie Voivodeship

The Four Capitals Model in the Evaluation of the Regional Development Strategy - the Example of the Lubuskie Voivodeship

The article shows how the Four Capitals Model was applied to evaluate the region development strategy document and its implementation in terms of sustainable development. Firstly, it defines these types of capitals that could be used to analyse the sustainability of regional development. Then the authors describe the results of the exercise carried out together with representatives of the regional authorities, intended to assess the impact of the strategy implementation in the context of the four capitals. The results were confronted with the opinions of local governments and SME owners. This helped to identify the weaknesses of the strategy and potential trade-offs between different types of capital. Finally, the recommendations related to the updating of the strategy were formulated.

Słowa kluczowe: sustainable development  regional development  Four Capitals Model  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Lewicka
Regional Differentiation of Identity: A Comparison of Poland and Ukraine

Regional Differentiation of Identity: A Comparison of Poland and Ukraine

The paper discusses the findings from a survey conducted on representative samples from three historically dissimilar regions of Poland (Eastern Poland, Galicia, western and northern regions) and two in Ukraine (western and eastern Ukraine). It outlines the results of analyses investigating regional disparities in Poland and Ukraine, and similarities shared by all the five regions in terms of different aspects of local and national identity, taking into account the role of objective factors affecting regional disparities (mainly urbanisation rates). A series of cluster analyses has proven that the area of Poland is much more homogeneous than that of Ukraine. Likewise, western Ukrainians showed more similarity to the inhabitants of eastern and south-eastern regions of Poland than to the eastern parts of Ukraine.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Rybiński
Globalisation and monetary policy

Globalisation and monetary policy

The title of the article may suggest that it presents issues important to the global economy, and not to a district, city, region or university. This is not the case, however, because the process of globalisation of production, services, investments, finance, the labour market and knowledge will continue over the coming years, irrespective of the scale of national protectionism. Therefore, the effects of globalisation will be experienced by everybody: countries, regions, local communities and individuals. If we want to achieve success, both as a country and as individuals, we have to be well prepared for globalisation.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
Managing European Regional Policy in Poland in the Initial Period after the Accession

Managing European Regional Policy in Poland in the Initial Period after the Accession

The quality of the delivery system - along with theoretical underpinnings, development strategy and the country"€™s institutional system - has a decisive influence on EU regional policy implementation. An analysis of the management system of the Integrated Regional Development Programme (IROP) shows that there are definitely more weak than strong points. The main weaknesses include: strong centralisation and "€˜red tape"€™, far exceeding the usual practices in the EU; not transparent, politically sensitive project selection and time-consuming procedures; unclear allocation of responsibility, high costs imposed on beneficiaries, low managerial skills, and, finally, conflicting solutions with existing legal distribution of powers between regional government and regional representative of the central government. Implementation effects of 2004-2005 confirm that the delivery mechanism fails to meet expectations.

Słowa kluczowe: Poland  regional policy  management  analysis  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zarycki
An Interdyscyplinary Model of Centre-Periphery Relations: A Theoretical Proposition

An Interdyscyplinary Model of Centre-Periphery Relations: A Theoretical Proposition

The paper proposes a model in which centre-periphery relations defined at a high level of generality (from the global level down to regional structures) can be analysed from a perspective of a number of disciplines, including political science (e.g. Rokkan"€™s theory of peripheries and centre-periphery cleavages), sociology (e.g. Bourdieu"€™s theory of the forms of capital) and linguistics (discourse analysis including code switching and politeness theories). It focuses on the nature of the discourse of peripheral elites which, as it is argued, live in a two or more dimensional social space and communicate in at least two separate codes (particularly languages): peripheral and central. Using the above mentioned theoretical concepts, the paper offers an attempt at theorisation of the mechanism of mutual perception of the centre and the periphery.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(31)/2008
Douglas Yuill, Martin Ferry, Tobias Gross
Przegląd, zmiany, reformy - zmiany polityki regionalnej w Unii Europejskiej i w Norwegii

Przegląd, zmiany, reformy - zmiany polityki regionalnej w Unii Europejskiej i w Norwegii

Reforma unijnej polityki spójności na lata 2007-2013 wpłynęła na zmiany w działaniach dostosowawczych podejmowanych w państwach członkowskich. Zmiany te - jak dowodzi analiza przeprowadzona dla UE 15, nowych państw członkowskich (ze szczególnym uwzględnieniem Polski) oraz Norwegii - przyjmują różne formy, zależnie od specyfiki krajowej. Część z nich wynika z przyjęcia nowego paradygmatu rozwoju. W artykule dokonano przeglądu zagadnień, wskazano na kwestie wymagające dalszej pogłębionej analizy.


Review, Revision, Reform: Recent Regional Policy Developments in the EU and Norway

The reform of the EU cohesion policy for the period 2007-2013 resulted with policy adjustments in member states. The changes, as showed by the analysis for EU 15, new member states (with particular attention given to Poland) and Norway - take various forms, depending on specific local factors. Some of discussed reforms seem to be the consequence of changing the paradigm of development. The authors offer a review of the most important issues and define the subjects requiring further studies.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Michałowska
Syndrom NIM BY jako przykład samoorganizacji społecznej na poziomie lokalnym

Syndrom NIM BY jako przykład samoorganizacji społecznej na poziomie lokalnym

Przedmiotem tego artykułu jest szczególny typ konfliktu społecznego - syndrom NIMBY (Not In My BackYard). Znakomicie zbadany i opisany przez socjologów amerykańskich, w Polsce jeszcze nie znalazł właściwego zainteresowania. Pomimo względnie krótkiej obecności syndromu NIMBY w Polsce jest on z całą pewnością wyrazem organizowania się różnych typów społeczności lokalnych wobec dotykających je procesów. Mimo iż w literaturze przedmiotu jest postrzegany jako zjawisko negatywne, to dzięki przeprowadzonym badaniom można z pewną ostrożnością stwierdzić, że w większości analizowanych konfliktów w regionie łódzkim wpłynęły one na wzrost aktywności lokalnej, wykształciły nowe kanały społecznej komunikacji, wykreowały liderów. Można również powiedzieć, iż syndrom NIMBY ma swoje źródło przede wszystkim w pominięciu czy wręcz odsunięciu społeczności od procedur decyzyjnych, a także w niedostatecznym informowaniu na temat planowanego przedsięwzięcia. Badania wykazały, iż protesty NIMBY charakteryzowały się gwałtownym początkiem, znaczną rozciągłością w czasie i występowaniem nagłych i burzliwych, nierzadko skokowych reakcji społeczności w trakcie trwania konfliktu. Dominującymi formami działań były petycje, listy - czyli forma pisemna oraz działania czynne polegające na blokadach, demonstracjach, demolowaniu sprzętów budowlanych lub już rozpoczętej inwestycji czy manifestacjach. Natomiast najczęstszą formą wygaszania konfliktu był arbitraż, czyli narzucenie decyzji administracyjnej społeczności, co budowało jeszcze większy dystans zarówno do władz lokalnych, jak i inwestora.


Nimby as an Example of Social Organization on the Local Level

This article discusses a particular type of social conflict, which is NIMBY (Not In My BackYard) syndrome. It has been very well studied and described by American sociologists. Although NIMBY syndrome has been present in Poland for relatively short time it is de?nately a sign of organising different types of local communities against interfering processes. Although usually depicted as negative phenomenon in most con?icts in the region of lodz it has proved to increase local activity, created new channels of social communication and leaders. It can be also stated that NIMBY syndrome has its source in omitting or separating local community from decision-making procedures and insufficient information on affair/venture being planned. The research revealed that NIMBY protests were characterised by violent beginning, significant time of existence and appearance of sudden, violent and often abrupt reactions of community during time of the con?ict. Dominating forms of activity were petitions and letters being written form. Another activities covered blockades, manifestations, demonstrations and destruction of construction machines or construction site itself. Most frequent form of extinguishing the con?ict was arbitrage which is forcing administrative decision against community which resulted in increasing distance between the community, local authorities and investor.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Szymoniuk
Partnerstwo klastrów gospodarczych: szansa dla europejskich regionów peryferyjnych. Przypadek Lubelszczyzny

Partnerstwo klastrów gospodarczych: szansa dla europejskich regionów peryferyjnych. Przypadek Lubelszczyzny

Celem artykułu jest ukazanie na przykładzie Lubelszczyzny, w jaki sposób rozwój peryferyjnych regionów Europy może być wspierany przez współpracujące klastry, rozumiane jako luźne organizacje gospodarcze, w których jednoczesna kooperacja i konkurencja uczestniczących firm daje efekt synergii. Takie sieci powiązanych firm, zlokalizowanych w geograficznym sąsiedztwie, wspierane są przez lokalne władze, organizacje i instytucje, a także jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe. Klastry są motorem innowacji i postępu technicznego, sprawiając, że regiony, w których funkcjonują, stają się atrakcyjnym, silnym partnerem w globalnej gospodarce. Europa powinna dzięki nim uzyskać szybsze tempo wdrażania innowacji i podnoszenia standardu życia, aby zmniejszyć dystans, jaki dzieli ją od Stanów Zjednoczonych i wiodących krajów azjatyckich. Funkcjonowanie klastrów w europejskich regionach peryferyjnych może rozwiązać wiele problemów, takich jak bezrobocie lub konieczność restrukturyzacji regionalnej gospodarki. Rozwijające się klastry tworzą atrakcyjne miejsca pracy, dzięki czemu mogą być siłą sprawczą powstrzymującą wykształconą młodzież od migracji zarobkowej do dużych ośrodków miejskich lub za granicę. Partnerstwo klastrów może ponadto podwyższyć poziom konkurencyjności ich oferty dzięki wytworzeniu wzajemnego popytu: dany klaster stanowi grono lokalnych, wymagających klientów, którzy zmuszają partnerskie klastry do ciągłego doskonalenia swojej oferty.


Partnership of Clusters: An Opp ortunity for European Peripheries The Case of the Lubelskie Region in Eastern Poland

The objective of this paper is to demonstrate how the development of European peripheries can be strengthened by cooperative clusters, viewed as loose business organizations where cooperation of partners results in a synergy effect. The existence of clusters in peripheral areas may give efficient solutions to many problems, such as unemployment or the need of restructuring regional economy. Partnership of clusters may add up to their competitiveness thanks to the home demand. The present paper presents an example of the Lubelskie Region, the most neglected region in Poland. It is argued here that cooperation among local clusters provides a chance for an increase in the region"€™s social activity and for its economic growth.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(32)/2008
Marek S. Szczepański, Weronika Ślęzak-Tazbir
Miejskie pachnidło. Fragmentacja i prywatyzacja przestrzeni w perspektywie osmosocjologicznej

Miejskie pachnidło. Fragmentacja i prywatyzacja przestrzeni w perspektywie osmosocjologicznej

Z wszystkich pięciu zmysłów, którymi dysponuje człowiek, to właśnie zmysł wzroku i dotyku zapewniają najlepszy ogląd przestrzeni i wszelkich zjawisk, jakie w niej zachodzą. Dużo trudniej poznawać przestrzeń za pomocą słuchu a już całkiem niemożliwe wydaje się smakowanie przestrzeni, nawet jeżeli jest to przestrzeń całkowicie uczłowieczona. Również zmysł węchu mógłby się wydawać zupełnie bezużyteczny w percepcji przestrzeni ze względu na swoją ulotność, tymczasowość. A jednak zapach przestrzeni, gdy skoncentrować się na nim, jest czasem bardziej charakterystycznym landmarkiem aniżeli niejeden budynek czy droga. Stąd przyjęcie perspektywy osmosocjologicznej wydaje się potrzebne dla pełniejszej analizy i interpretacji dynamiki przestrzeni. Przedmiotem obserwacji i analizy w niniejszym studium staną się zapachy wybranych przestrzeni miejskich i podmiejskich starego regionu przemysłowego. Jaka mieszanka aromatów stanowi miejskie pachnidło? Z jednej strony kusząca woń prywatnych przestrzeni publicznych, sztucznie aromatyzowanych perfumami i odświeżaczami powietrza, z drugiej - fetor zaniedbanych oficyn i podwórek, smród osiedlowej budki z piwem i ekskluzywny bukiet koniaku w hotelowym barze, telluryczne wyziewy hałd i woń sosnowych lasów. Te bieguny zapachowe coraz wyraźniej, co postaramy się pokazać, wpływają na fragmentację i prywatyzację miejskich przestrzeni. Na terenie starego regionu przemysłowego repertuar zapachów jest tyleż bogaty, co istotny dla powstawania coraz wyraźniejszych granic w przestrzeni.


Urban Scents. Fragmentation and Privatization of Space from the Perspective of Sociology of Scent

From the five senses that men have the sense of sight and touch, though seemingly the most acute, are limited when it comes to examining space and all phenomena that occur in it. Moreover, it is much more difficult to examine space through the sense hearing and it is almost impossible to taste it, even if it is humanized. Another human sense i.e. the sense of smell which enables us to recognize different scents may, due to its transitory and temporary nature, appear to be useless when it comes to examining space. Nonetheless, if we concentrate on all the scents that fill the space, they are frequently a more distinctive and prominent landmark than, for example, a building or a road. Therefore, it seems to be vital that the perspective of sociology of scent be adopted if we want to make a more in-depth analysis and interpretation of space dynamics. The scents that fill a chosen urban and suburban old industrial region are analysed and observed in this study. What are the scents that fill urban space? On the one hand there is the tempting scent of private space, which is filled with artificial perfumes and air fresheners. However, on the other hand there is the unpleasant and offensive odour from neglected backyards and outhouses; the odour coming from a local beer stand and an aromatic bouquet of cognac in a hotel bar; obnoxious odours emitted by mine slag heaps and the scent of the pine forest. We aim to show that a wide range of different smells, ranging from delicate and lovely scents to offensive and foul odours, have a growing influence on fragmentation and privatization of urban space.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Wójcik
Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów

Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów

Przedmiotem artykułu jest zbadanie występowania konwergencji regionalnej w Polsce w odniesieniu do PKB na mieszkańca. Analiza przeprowadzona została dla okresu 1995-2005 na poziomie województw (NUTS 2), podregionów (klasyfikacja NUTS 3) oraz w ramach województw. Przez konwergencję rozumiane jest zmniejszanie się różnic między regionami pod względem poziomu dochodu. Zjawisko przeciwne nazywane jest dywergencją. W pracy zastosowana została metoda umożliwiająca analizę dynamiki pełnego rozkładu względnego dochodu per capita, zaproponowana przez Quaha (1993, 1996a, 1996b). Polega ona na estymacji macierzy przejścia zapożyczonych z procesów Markowa oraz wykorzystaniu nieparametrycznych estymatorów jądrowych warunkowej funkcji gęstości dla rozkładu względnego PKB na mieszkańca w kolejnych latach. Jest to metoda umożliwiająca weryfikację hipotezy o występowaniu konwergencji klubów, co nie jest możliwe przy zastosowaniu metodologii klasycznej (Barro, Sala-i-Martin 2003). Zauważalna jest silna stabilność rozkładu dochodu i brak występowania konwergencji bezwarunkowej zarówno między województwami, jak i między podregionami. I województwa, i podregiony generalnie względnie ubożały za sprawą szybszego niż przeciętny rozwoju najbogatszych województw (mazowieckie) czy podregionów (duże miasta, głównie Warszawa i Poznań). Z różnicowanie pod względem relatywnego PKB na mieszkańca rośnie w czasie zarówno dla województw, jak i podregionów. Wzorcem konwergencji, jaki daje się zaobserwować tak na poziomie NUTS 2, jak i NUTS 3, jest konwergencja klubów (polaryzacja) - regiony względnie najbiedniejsze i osobno względnie najbogatsze upodabniają się do siebie i zbiegają do różnych poziomów dochodu. Analizie poddano też występowanie konwergencji podregionów wewnątrz województw - tu również jedynym obserwowanym wzorcem konwergencji jest konwergencja klubów.


Divergence or Convergence: Growth Dynamics of Polish Regions

The purpose of this article is to establish whether regional convergence is present in Poland in terms of GDP per capita. An analysis was conducted for the years 1995-2005 at the voivodeship (NUTS2), sub-regional (NUTS3 classification) and intra-voivodeship levels. Convergence means a reduction of income disparities between regions. The opposite phenomenon is called divergence. The author of the paper used a method - proposed by Quah (1993, 1996a, 1996b) - that enables an analysis of the full distribution dynamics of relative per capita income. It consists in the estimation of transition matrices derived from Markov"€™s processes and in the use of nonparametric kernel estimators of the relative density function for relative GDP distribution per capita in subsequent years. The method facilitates verification of the club convergence hypothesis, which is impossible using the classic methodology (Barro and Sala-i-Martin 2003). It is clear that income distribution is stable and that there is no unconditional convergence both between voivodeships and between sub-regions. In general, voivodeships as well as sub-regions were impoverished as a result of a faster-than-normal growth of the richest voivodeships (mazowieckie voivodeship) and sub-regions (large cities, mainly Warsaw and Poznan). The diversification of relative GDP per capita grows in time both in the case of voivodeships and sub-regions. The convergence model that can be seen both at NUTS2 and NUTS3 levels is club convergence (polarisation): relatively the poorest and - separately - the richest regions are becoming similar and converge at different income levels. The analysis also includes the occurrence of sub-region convergence within voivodeships, with the only observable convergence model being club convergence.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Prognoza wzrostu gospodarczego polskich regionów do 2015 roku

Prognoza wzrostu gospodarczego polskich regionów do 2015 roku

Celem analizy przedstawionej w dalszej części artykułu jest symulacja wzrostu gospodarczego w polskich regionach i podregionach w latach 2006-2015, wykorzystująca obserwowane w przeszłości odchylenia regionalnych stóp wzrostu od stopy krajowej. Prognoza przewiduje, że głównymi ośrodkami wzrostu w badanym okresie będą metropolie warszawska i poznańska. Do 2015 r. województwo mazowieckie znacznie przekroczy średni poziom PKB na mieszkańca dla UE 27. Choć polska gospodarka zbliży się pod względem dochodów do unijnej średniej, to należy się spodziewać dalszej polaryzacji rozwoju między regionami. Najbiedniejsze polskie województwa mogą w 2015 r. osiągnąć PKB per capita zbliżony do średniego poziomu dla Polski z 2006 r.


Forecast of GDP Per Capita Growth in Polish Regions 2006-2015

The article offers a forecast of GDP per capita growth in Polish regions (NTS2) and subregions (NTS3) between 2006 and 2015, based on the past deviations of regional economies from the national growth path. The simulation shows that highest rates are expected in two metropolitan areas - Warsaw and Poznan. The Mazowieckie region (the one including Warsaw) will become the first to surpass the average level of GDP per capita in EU27. Although Poland will generally close the GDP gap to EU, further polarisation between regions is expected. The per capita income of the most lagging Polish regions will in 2015 reach (in real terms) the 2006 level of Polish national economy.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Adrian Burdziak, Anna Myślińska
Ekonometryczna weryfikacja efektu aglomeracji netto w gospodarce polskiej w latach 2000-2005

Ekonometryczna weryfikacja efektu aglomeracji netto w gospodarce polskiej w latach 2000-2005

W artykule postawiono hipotezę o dodatnim efekcie aglomeracji netto w podregionach Polski w latach 2000-2005. Efekt aglomeracji netto to relatywnie nowa koncepcja teoretyczna, która objaśnia przestrzenne zróżnicowanie aktywności ekonomicznej. Do prowadzonych analiz wykorzystano funkcję koncentracji produkcji w wersji zaproponowanej przez Cicconego i Halla. Hipotezę weryfikowano za pomocą metod ekonometrycznych. Wielowariantowe pomiary dały niejednoznaczne rezultaty. Metody panelowe okazały się nieefektywne w odróżnieniu od metod pool. Jako aproksymantę poziomu technicznego gospodarki zastosowano skumulowaną liczbę patentów. Wybór patentów krajowych spośród wariantów pool umożliwił zredukowanie problemów związanych z korelacją zmiennych objaśniających. To podejście pozwala na wyciągnięcie wniosków o dodatnim efekcie aglomeracji netto.


Econometric Verification of Net Agglomeration Effect in Poland, 2000-2005

The authors put a hypothesis of positive net agglomeration effect in Polish subregions in 2000-2005. The net agglomeration effect is a relatively new theory explaining spatial differences in economic activity. A production concentration function suggested by Ciccone and Hall is used in analysis. The hypothesis was verified with econometric methods. Multiple scenarios gave ambiguous results. Panel methods appeared to be ineffective, as opposed to pool methods. Cumulated number of patents was used as an approximation of the level of technical development. Among pool scenarios, domestic patents allowed to reduce problems connected with co-relation of explanatory variables. This approach gives conclusions about positive net agglomeration effect.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller, Alicja Joanna Szczepaniak
Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Celem opracowania była syntetyczna ocena podziału środków z UE na 16 województw. Stwierdzono, że regionalny podział funduszy z Unii Europejskiej w latach 2000-2005 jest efektem przyjętej metody, która premiuje województwa o większej liczbie mieszkańców. W liczbach bezwzględnych największymi beneficjentami okazały się: Mazowsze, Śląsk i Małopolska, a więc regiony o wysokim stopniu urbanizacji, wyposażone w szerokie otoczenie biznesu i posiadające stosunkowo bogate zaplecze naukowe. Równocześnie pozyskują one najwięcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Mamy więc do czynienia z podwójnym uprzywilejowaniem tych województw w stosunku do pozostałych regionów. W liczbach względnych, które opisano indeksem pozyskanych środków w stosunku do udziału w tworzonym PKB, dominują natomiast: Warmia i Mazury, Podlasie oraz Pomorze Zachodnie. Nie oznacza to jednak, że w ten sposób następuje niwelowanie istniejącego dystansu między wymienionymi regionami a województwami o najwyższym poziomie rozwoju. Badania nie potwierdziły też zależności pomiędzy PKB per capita a kwotami pomocy przypadającymi na jednego mieszkańca. Brak jakiejkolwiek zależności (dodatniej lub ujemnej) jest logicznym efektem przyjętego założenia, iż regionalny podział środków z Unii Europejskiej jest uwarunkowany głównie liczbą mieszkańców; wskazuje też na to, że przyjęte kryteria nie różnicują województw pod kątem oczekiwanych efektów ekonomicznych. Przyjmują natomiast egalitarne podejście, czyli przydział na każdego mieszkańca kraju statystycznie "po równo"€.


Regional Conditionings and Effects of EU Funds"€™ Distribution

The aim of this study was a synthetic evaluation of EU funds"€™ distribution between 16 voivodships. It was found out that the regional EU funds"€™ distribution in the years 2000-2005 is an effect of a method, according to which the voivodships that more populated are privileged. In absolute numbers the biggest recipients were: Masovia, Silesia and Malopolska - regions with a high level of urbanization, equipped with a broad business environment and with a relatively rich scientific background. At the same time, these voivodships win the most direct foreign investments. Thus we deal with a double privilege of these voivodships in relation to other regions. In relative numbers, described by an index of received funds in relation to the share of produced GPD, the dominating regions are: Warmia and Mazury, Podlasie and Western Pomerania. But it does not mean that in this way the distance between these voivodships and the most developed regions is reduced. The research did not prove that there is a connection between GDP per capita and the amount of aid per one inhabitant. The lack of any connection (positive or negative), which is a logic effect of the assumption that the regional distribution of EU funds is conditioned mainly by the number of inhabitants, indicates that the criteria do not differentiate voivodships according to the anticipated economic effects. They take an egalitarian approach - every inhabitant should receive statistically equally.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(33)/2008
Janusz Hryniewicz
Regiony ideologiczne w Polsce i Niemczech. Zarys procesów długiego trwania

Regiony ideologiczne w Polsce i Niemczech. Zarys procesów długiego trwania

Zróżnicowanie regionalne wewnątrz danego państwa może być powodowane czynnikami geopolitycznymi. W niektórych państwach europejskich tworzą się tzw. regiony ideologiczne. W Niemczech takim regionem były Prusy, a w Polsce Kresy Wschodnie. Oba te regiony cechowało peryferyjne położenie i relatywny niedorozwój gospodarczy. Towarzyszyła temu silna pozycja kulturowa, czyli duże znaczenie problematyki regionu ideologicznego w przekazach kulturowych Polski i Niemiec. Analiza procesów długiego trwania pokazuje, że po zjednoczeniu Niemiec dawne tereny pruskie odgrywają rolę zaplecza imigracyjnego dla zachodniej części Niemiec, podobnie jak Prusy w XIX wieku.

Słowa kluczowe: zróżnicowanie regionalne  czynniki geopolityczne  regiony ideologiczne  Prusy  Kresy wschodnie  


Ideological Regions in Poland and Germany. An Outline of Long Duration Processes

Regional differentiation of the state may be caused by geopolitical factors. Different European states have seen the formation of so-called ideological regions. In Germany, such a region was Prussia and in Poland - East Borderland (Kresy Wschodnie). Both of them were relatively undeveloped, and peripherally situated. These features were accompanied by strong cultural position that is great significance of regional problems in cultural circulation of Germany and Poland. An analysis of long-term processes shows that after Germany"€™s reunion, Prussian areas play the same economical role as in the 19th century.

Słowa kluczowe: regional differentiation  geopolitical factors  ideological regions  Prussia  East Borderland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Flejterski, Magdalena Zioło
Centralizacja i decentralizacja zadań publicznych w świetle wybranych rozwiązań europejskich. Próba oceny

Centralizacja i decentralizacja zadań publicznych w świetle wybranych rozwiązań europejskich. Próba oceny

Problem centralizacji i decentralizacji jest bardzo interesujący i zajmuje ważne miejsce w naukach o zarządzaniu, naukach politycznych, socjologii, ekonomii politycznej, mikroekonomii i naukach związanych z regionalistyką. Dyskusja dotycząca wyboru między centralizacją a decentralizacją jest ponadczasowa. Od dawna trwa spór w kwestii wyboru między standaryzacją a autonomią, efektywnością korporacji a efektywnością lokalną, a także między presją na koszty i zasoby a dostosowaniem do specyficznych lokalnych potrzeb. Korzyści każdego z modeli są w istocie słabościami drugiego modelu. Decyzje co do decentralizacji lub centralizacji muszą wynikać z rzetelnej analizy kosztów i korzyści. Debata nad centralizacją lub decentralizacją nie tyle dotyczy kwestii, która strategia jest bardziej efektywna, ile tego, w jakiej proporcji możliwe jest połączenie jednej z drugą.


Centralization and Decentralization of Public Tasks in Selected European Countries. Evaluation Attempt

The problem of centralization and decentralization is very interesting and important in management science, political science, sociology, political economy, economics and regional sciences. The discussion over the centralization versus decentralization is a never-ending one. It is an age-old battle of standardization versus autonomy, corporate efficiency versus local effectiveness and pressure on costs and resources versus accommodation of specific local needs. The advantages of each model are, in essence, the disadvantages of the other. Decisions to decentralize or centralize must be derived from a careful cost-benefit analysis. The debate over whether to centralize or decentralize is not so much over which type of strategy is more effective but the degree to which each strategy is used in combination with one another.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marcin Flieger
Ocena atrakcyjności działań na rzecz zwiększania zatrudnienia dofinansowywanych z funduszy UE (na przykładzie wybranych gmin województwa wielkopolskiego)

Ocena atrakcyjności działań na rzecz zwiększania zatrudnienia dofinansowywanych z funduszy UE (na przykładzie wybranych gmin województwa wielkopolskiego)

Fundusze Unii Europejskiej stanowią istotne źródło pomocy finansowej na rzecz zwiększania zatrudnienia. Wiele działań dofinansowywanych zarówno z funduszy strukturalnych, jak i inicjatyw wspólnotowych oraz programów wspólnotowych jest skierowanych do gmin, które, jako samodzielny beneficjent lub partner w projekcie, mogą wpływać na polepszenie sytuacji na lokalnym i regionalnym rynku pracy. Jednym z istotnych czynników wpływających na skalę zaangażowania w inicjatywy na rzecz zwiększania zatrudnienia jest sposób postrzegania przez beneficjentów atrakcyjności tych działań. Dlatego też w niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki badań, w których przeanalizowano i oceniono stosunek gmin do przedsięwzięć odnoszących się do rynku pracy, dostępnych w ramach programów UE. Umożliwiło to identyfikację inicjatyw postrzeganych przez gminy jako najbardziej pożądane, w największym stopniu przyczyniające się do zmniejszenia bezrobocia, oraz działań najmniej atrakcyjnych pod tym względem. Uzupełnieniem powyższych badań jest analiza oczekiwań badanych gmin dotyczących utworzenia nowych inicjatyw na rzecz zwiększania zatrudnienia, niedostępnych w ramach obecnych programów. Badania te pozwoliły z kolei na doprecyzowanie oceny, w jakim stopniu obecne inicjatywy odpowiadają potrzebom gmin. Dzięki temu określono, w jakim zakresie brak pożądanych działań stanowi czynnik ograniczający zaangażowanie w realizację aktualnie dostępnych przedsięwzięć w dziedzinie zwiększania zatrudnienia.


Attractiveness Analysis of Initiatives for Employment Increase Financed by European Union Funds (Example of Wielkopolska Voivodship)

European Union programs are a vital source of financial help in the field of employment increase. Such initiatives are available both in structural programs, Community Initiatives and Community Programs. A great number of them are designed for communities, which, as an independent beneficiary or a partner in a project, can influence the improvement of local and regional labour market situation. One of the essential factors which influence the commitment to the initiatives for employment increase is the way beneficiaries perceive their attractiveness. Therefore, in the article the author presented results of the research in which communities"€™ attitudes to each activity connected to a labour market, available in EU programs, had been analyzed and assessed. This allowed to determine the initiatives which are perceived as the most desirable and which, according to communities, can best contribute to decreasing of the unemployment rate, and the ones which are the least attractive in this respect. Another part of the above research is the analysis of communities"€™ expectations regarding creating new initiatives for employment increase, which are not available within the limits of the current programs. This scrutiny allowed to estimate more precisely to what extent current activities match communities requirements. These results made it possible to assess to what degree the presumable lack of desirable initiatives for employment increase constitutes a factor that limits the commitment to the implementation of the currently available initiatives


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(34)/2008
Tomasz Kościelski, Krzysztof Malaga
Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej

Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na nierówności regionalne w naszym kraju. Przedstawiono w nim neoklasyczny model egzogenicznego wzrostu z saldem środków UE, przeznaczonych do realizacji polityki spójności i konwergencji. Model ten jest uogólnieniem standardowego modelu wzrostu Solowa-Swana. W artykule omówiono metody wyznaczania wartości zmiennych modeli wzrostu w stacjonarnych stanach równowagi. Przeprowadzono analizę nierówności regionalnych w Polsce w ujęciu retrospektywnym w latach 2004-2006 oraz w ujęciu prospektywnym na podstawie modeli wzrostu gospodarki Polski oraz gospodarek województw. Przedstawiono wnioski dotyczące skutków realizacji programu spójności i konwergencji w Polsce oraz postulaty na temat zasad konstrukcji nowych regionalnych modeli wzrostu jako instrumentów opisu i analizy nierówności regionalnych.


Regional Inequalities in Poland in the Light of Neoclassical Growth Models with the Balance of Resources of the European Union

The aim of the article is to answer the question about the effects of Poland"€™s accession to the European Union from the point of view of regional inequalities in Poland. We present a neoclassical model of exogenous growth with the balance of European Union"€™s resources allocated to the cohesion and convergence policy implementation. The model is a generalization of the standard growth model of Solow and Swan. in the paper, we describe the methods of establishing the values of the model variables in a steady state. We perform a retrospective analysis of regional inequalities in Poland for the period 2004-2006 and a prospective analysis based on the models of growth of the Polish economy and the regional economies of voivodships. We draw conclusions about the first effects of the cohesion and convergence programme in Poland and the postulates for the principles of construction of new regional growth models as instruments of description and analysis of convergence and regional inequalities.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller
Poziom rozwoju gospodarczego województw a dochody samorządów terytorialnych w Polsce

Poziom rozwoju gospodarczego województw a dochody samorządów terytorialnych w Polsce

Celem badań była ocena dysproporcji w dochodach samorządów terytorialnych w Polsce oraz ich związek z poziomem rozwoju gospodarczego województw. Podstawą tej oceny była łączna analiza dochodów samorządów wojewódzkich, powiatowych i gminnych w szesnastu województwach w latach 2002-2006. Na wstępnym etapie badań przyjęto hipotezę, że w województwach, które są na wyższym poziomie rozwoju gospodarczego, uzyskuje się też wyższe dochody w budżetach samorządów. Zmiany ustawowe wprowadzone 1 stycznia 2004 r. spowodowały wzrost dochodów ogółem oraz dochodów własnych w samorządach terytorialnych. Dochody te rosły najszybciej w województwach najbardziej rozwiniętych gospodarczo, a więc wpływały na pogłębianie dysproporcji rozwojowych między województwami w Polsce. Różnice te były tylko częściowo niwelowane przez dotacje i subwencje z budżetu państwa.


Level of Economic Development of Voivodeships and Income of Local Governments in Poland

The aim of the research was to evaluate disproportions in Polish local governments"€™ income and their connection with the level of economic development of voivodeships. The basis of this evaluation was an analysis including the income of governments at a voivodeship, district and commune levels in 16 voivodeships in the years 2002-2006. In the initial stage of the research, a hypothesis was made that in the voivodeships that are at a higher level of economic development the income of local governments is also higher. The changes in law introduced on l January 2004 caused an increase of local governments"€™ income. The income increased at the fastest pace in the most developed regions, thus contributing to the deepening of development disproportions between voivodeships in Poland. These differences were only partially decreased by subventions from the state budget.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Polityka Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych

Polityka Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych

Celem artykułu jest przedstawienie polityki Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych. W szczególności chodzi o analizę zintegrowanego podejścia polityk europejskich, zarówno w wymiarze merytorycznym, jak i terytorialnym. Ponadto autor bada możliwości uprzywilejowania wspomnianych regionów w politykach unijnych z uwagi na ich specyficzne uwarunkowania. Przedmiotem analizy są również kwestie ewolucji działań Unii od roku 2004. W jakim kierunku przebiegają te zmiany, jakie priorytety wsparcia UE zyskują, a jakie tracą na znaczeniu? Na zakończenie przedstawiono wnioski dla polskiej polityki na forum europejskim, w tym również kształtowania stanowiska wobec przyszłych planów polityki spójności.


EU Policy towards Its Outermost Regions

The article describes EU policy towards its outermost regions. The regions are an example of integration of various streams of EU policies on the territorial level, as well as a playing field for EU pilot measures and innovative modes of governance. The European approach provides special privileges for peripheral regions in EU policies and the meaning of these regions in European public debates is increasing. The author examines the development of EU policy towards its outermost regions since 2004 in relation to two basic contemporary European debates: about territorial cohesion and the future of EU cohesion policy after 2013. At the end of the article, some conclusions are given for Polish decision-makers.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(35)/2009
Martin Pudlik, Cyryl Garus
Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Poniższe opracowanie ma na celu przedstawienie zagadnień rozwoju regionalnego z uwzględnieniem aspektów transformacji gospodarczej i przestrzennej w poprzemysłowych regionach Zagłębia Ruhry i Górnego Śląska. Zagłębie Ruhry przeszło i nadal przechodzi bardzo trudny proces restrukturyzacji gospodarczo-społecznej. Do tej pory udało się pokonać niektóre trudności, np. zmienić poprzemysłowy wizerunek regionu. Niestety wysokie bezrobocie oraz niekorzystna struktura demograficzna pozostają nadal nierozwiązanymi problemami Zagłębia Ruhry. Ponadto region musi uporać się z zagospodarowaniem nieużytków poprzemysłowych i kopalnianych. Wybrane elementy restrukturyzacji Zagłębia Ruhry oraz niektóre pomysły strategiczne mogą być wzorcem dla rozwoju Górnego Śląska.


Like a Phoenix from the Ashes. Can the Ruhr Area Provide Blueprints for the Regional Development in Upper Silesia?

The paper"€™s main objective is to introduce into the topic of regional development in the postindustrial regions Ruhr and Upper Silesia taking aspects of economic and spatial planning under consideration. The region Ruhr has lived through a difficult period of development. A lot of self-given objectives could be accomplished. Anyway various long-term problems like the relative high unemployment rate, the demographic challenges or industrial waste lands are still present and are awaiting solutions. In some problem areas Upper Silesia might orient oneself to the strategies conducted in the Ruhr agglomeration and adapt strategies which delivered positive results and prevent failures which resulted by middle-rate measures.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Bohdan Jałowiecki, Grzegorz Gorzelak
Obszary metropolitalne w Polsce - diagnoza i rekomendacje

Obszary metropolitalne w Polsce - diagnoza i rekomendacje

Celem artykułu jest identyfikacja i diagnoza problemów obszarów metropolitalnych w Polsce. W pierwszej części autorzy przedstawiają przegląd najważniejszych przejawów procesów metropolizacji wraz z próbą wskazania problemów, jakie mogą im towarzyszyć w skali lokalnej i regionalnej. Stanowi to podstawę do identyfikacji najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce, dla których przeprowadzono delimitację ich obszarów metropolitalnych. W kolejnej części artykułu wyróżnione obszary scharakteryzowano pod kątem ukazania ich najważniejszych problemów rozwojowych. W efekcie możliwe stało się sformułowanie rekomendacji dotyczących działań, które usprawniłyby funkcjonowanie największych miast i ich otoczenia.

Słowa kluczowe: metropolia  obszary metropolitalne  delimitacja  


Metropolitan Areas of Poland: Assessment and Recommendations

The aim of the paper is to indicate metropolitan areas in Poland as well as to provide the assessment of their situation. The first part is devoted to literature review focused on identification of the most significant trade-offs of metropolisation process in regional and local scale. This constitutes a base for indication of the most important cities in Poland for which delineation of their metropolitan areas are provided. In the next part these metropolitan areas were characterised to reveal obstacles in their development. This enables authors to provide recommendations regarding activates that should be undertaken to facilitate growth of the largest cities and their surroundings.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolitan areas  delimitation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(36)/2009
Grzegorz Gorzelak
Fakty i mity rozwoju regionalnego

Fakty i mity rozwoju regionalnego

Przedmiotem artykułu jest krytyczna dyskusja z kilkoma szeroko podzielanymi poglądami na temat rozwoju regionalnego oraz możliwości jego stymulowania przez politykę regionalną. Zgodnie z przedstawioną argumentacją w obecnej fazie rozwoju nie jest możliwe - a więc i nie jest celowe - dążenie do wyrównywania różnic międzyregionalnych, co powinno prowadzić do nowego ujęcia polityki spójności UE. Wskazuje się, że nie jest skuteczne opieranie rozwoju regionów słabo rozwiniętych wyłącznie na napływie środków zewnętrznych, w tym związanych z budową infrastruktury, a szczególnie infrastruktury w celu zorganizowania okazjonalnych imprez (wystaw, mistrzostw sportowych). Analizie został także poddany jeden z częściej stosowanych modeli ewaluacji ex ante - model HERMIN.


Facts and Myths of Regional Development

The article is devoted to a critical discussion of several widely accepted principles of regional development and regional policies. It is argued that the in the current development paradigm it is impossible to achieve regional convergence, which should lead to a deep change in understanding the very assumptions of the Cohesion policy of the EU. It is indicated that external impulses do not lead to an accelerated growth in lagging regions, which is especially true in the case of infrastructural projects, especially those which are related to incidental events, like expositions or sport championships. One of the most broadly used model for an ex ante evaluation - the HERMIN model - is also discussed.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Dominika Wojtowicz, Bogusława Fudala
Doświadczenia ZPORR a Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007-2013

Doświadczenia ZPORR a Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007-2013

Od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej w 2004 r. polskie województwa stały się podmiotami wspólnej polityki regionalnej, w ramach której otrzymują na realizację jej podstawowych celów coraz większe środki z unijnego budżetu. Jak pokazało doświadczenie poprzedniego okresu programowania, dla efektywnej absorpcji tychże funduszy oraz zagwarantowania rzeczywistych, pozytywnych efektów ich wykorzystania niezbędny jest odpowiednio konstruowany i sprawnie funkcjonujący system instytucjonalny. Na system ten składają się z jednej strony procedury dotyczące programowania, zarządzania, finansowania, kontroli itp., z drugiej - faktyczne działanie wszystkich zaangażowanych podmiotów. Artykuł zawiera główne wnioski z badań prowadzonych w 2008 roku. Celem badań była analiza doświadczeń wdrażania funduszy strukturalnych przeznaczonych dla regionów w latach 2004-2006, w tym w szczególności identyfikacja głównych porażek, oraz poznanie zakresu wykorzystania związanych z nimi doświadczeń przy kształtowaniu modelu implementacji funduszy w kolejnej perspektywie budżetowej 2007-2013. Przedstawione zostały także procedury tworzenia szesnastu Regionalnych Programów Operacyjnych oraz priorytety przyjęte w ich ramach przez samorządy
poszczególnych województw.


Implementation of Integrated Operational Programme in Light of 16 Regional Operational Programmes 2007-2013

Structural funds - instruments of cohesion policy - are aimed to support local and regional development and to speed up regional convergence. For the last few years they have been the main source that enable realization of different activities and investments on local level in Poland. In the light of systematic extension of financial resources provided within structural funds effective absorption of those funds becomes a matter of great importance. Experience of previous implementation period gives some clues on the perspective of use of structural funds provided for Polish regions in 2007-2013 period. The results of previous research showed that effective absorption of pre-accession and structural funds depends on many both material and untouchable factors but the most important for effective absorption is adequate institutional system with procedures of programming, financial management, monitoring, evaluation etc. This paper presents the results of research conducted in 2008. The authors focused on three main areas: experience of 2004-06 period of implementation - identification of successes and barriers of structural funds implementation system, practical use of these experiences to improve institutional system for 2007-13 period and finally priorities of 16 Regional Operational Programmes realized in Polish voivodeships.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(37)/2009
Jerzy Janecki
Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Celem badań była analiza różnic pomiędzy cechami statystycznymi zbiorów wyników badań laboratoryjnych pochodzących z 23 różnych regionów Polski. Analizowano roczne zbiory wyników białka całkowitego, hemoglobiny, cholesterolu i glukozy. Zastosowano oryginalną metodę komputerową JEG opracowaną w IBIB PAN. Różnice wartości średnich sięgały od -2,81 do +2,01 odchyleń standardowych od wartości uśrednionej. Znacznie różniły się profile zmienności sezonowej oraz zależności wyników od płci i wieku. W kompleksowej ocenie regionalnej wyróżniał się dodatnio region północno-zachodni, zaskakująco słabo wypadła Wielkopolska, nie najlepiej Górny Śląsk i region północno-wschodni, dramatycznie zaś Małopolska. Wykazano przydatność zastosowanej metody, a jednocześnie celowość dalszych badań.


Differentiation of the biological situations of Polish regional populations based on the analysis of sets of medical laboratory results

The work described here has sought to investigate differences between the statistical features of large (annual) datasets of laboratory results from 23 regions of Poland. Collections of results for total protein, haemoglobin, cholesterol and glucose levels were analyzed. An original computer method called JEG, devised at the Institute of Biocybernetics and Biomedical Engineering of the Polish Academy of Sciences was used. Differences in mean values ranged from -2.81 to 2.01 standard deviations from the mean value for all results. The dependence of results on the sex and age classes differed greatly in the two extreme regions. In the comprehensive valuation of regions, the north-west region stood out in a positive sense, while the Wielkopolska region fared surprisingly poorly, and Upper Silesia and the north-east were also far from ideal. This situation in the Malopolska region looked extremely serious. The usefulness of the method was demonstrated by the research carried out, so it would seem advisable for the investigation to be continued with, in order that the picture for the country as a whole might be made complete.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Szczudlińska-Kanoś
Marketing polityczny w polskim samorządzie regionalnym

Marketing polityczny w polskim samorządzie regionalnym

Pojmowanie marketingu politycznego jako ogółu czynności, technik, metod i środków, które ułatwiają, a czasem umożliwiają podmiotom politycznym osiągnięcie sukcesu wyborczego, sprawia, iż stanowi on nieodzowną część polityki, a rola, jaką odgrywa, pomaga w zdobywaniu i utrzymywaniu władzy. W związku z tym, że każde kolejne wybory świadczą o permanentnym rozwoju marketingu politycznego, stał się on punktem wyjścia do rozważań przedstawionych w niniejszym artykule. Odniesienie się do kwestii regionalnych wynikało natomiast z potrzeby przedstawienia specyfiki tego zjawiska w działaniach samorządowców w regionach, które funkcjonują i prężnie rozwijają się w Polsce już ponad dekadę. Celem artykułu było znalezienie odpowiedzi na pytanie: czy marketing polityczny, prowadzony na szczeblu regionu, różni się od działań promocyjno-reklamowych kandydatów ubiegających się o mandaty w wyborach ogólnokrajowych lub samorządowych na poziomie lokalnym? Przedstawione poniżej rozważania i wyciągnięte z nich wnioski zostały oparte na badaniach własnych, które przeprowadzono wśród radnych sejmików województw kadencji 2006-2010. W badaniach zastosowano metodę ankietową, narzędziem natomiast był kwestionariusz ankiety. Analiza wyników, przeprowadzona między innymi za pomocą programu Statistica 7, umożliwiła określenie stopnia profesjonalizacji współczesnego marketingu politycznego w regionach oraz pokazała przyczyny jego odmienności.


Political marketing in Polish regional government

In general, political marketing is a collection of activities, techniques, methods and means that at least facilitate and at most make possible electoral success on the part of political entities. At present political marketing represents an indispensable part of politics, since only with its help do candidates have a chance of gaining and then holding on to power. After every election we can observe yet-greater competition. Political entities apply different and more elaborate methods and techniques which are aimed at increasing chances of electoral success. During the last ten years in Poland (since the new voivodships were established), it has been possible to observe the professionalization of marketing operations, particularly at municipal elections and especially at those on the regional level. In this article distinctions are therefore drawn between regional political marketing operations and those at either nationwide or local levels. The findings are based on investigations conducted by means of questionnaires distributed among the councillors serving on the voivodship regional assemblies (sejmiki) for the 2006-2010 term of office.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Czyżewska
Instrumenty wspierania powiązań między nauką a biznesem na przykładzie francuskiej konwencji CIFRE

Instrumenty wspierania powiązań między nauką a biznesem na przykładzie francuskiej konwencji CIFRE

Na tle przemian zachodzących we współczesnej gospodarce światowej, gdzie w centrum uwagi znalazły się zasoby wiedzy i informacji, a także wzmacnianie innowacyjności gospodarek poszczególnych krajów i ich regionów, kluczowa dla transferu wiedzy i innowacji wydaje się współpraca sfery nauki i biznesu. Artykuł przedstawia specyfikę powiązań nauka-biznes oraz instrumenty ich wspierania, koncentrując się na francuskiej Konwencji Przemysłowej Formacji poprzez Badania (CIFRE). Opis funkcjonowania tego instrumentu we Francji jest przyczynkiem do analizy jego wpływu na rozwój tamtejszych regionów w obszarze innowacyjności i powiązań współpracy środowiska naukowego z przedsiębiorstwami.


Instruments supporting science-business linkages as exemplified by the French CIFRE procedure

University-industry collaboration seems to be crucial to the transfer of knowledge and innovation in a modern world economy in which knowledge, information flows and the level of innovation of countries and regions are the center of attention. The article presents the specifics of university-industry linkages, and the instruments that operate in support of such relationships, the focus being on the French CIFRE (Industrial Agreement for Training through Research) procedure. A description of the functioning of this scheme in France leads on to an analysis of its influence on the development of French regions as regards their levels of innovation and the nature of strength of the linkages between the world of science and academe on the one hand and enterprises on the other.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(38)/2009
Maciej Smętkowski, Piotr Wójcik
Rozwój regionalny w Europie Środkowo-Wschodniej

Rozwój regionalny w Europie Środkowo-Wschodniej

Celem artykułu jest przedstawienie tendencji i czynników rozwojowych podregionów krajów Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1998-2006. W badaniach wykorzystano szerokie spektrum komplementarnych metod, począwszy od klasycznych analiz beta i sigma konwergencji, a kończąc na wielowymiarowych analizach porównawczych, co umożliwiło triangulację otrzymanych rezultatów. W studiach uwzględniono rzadko eksponowane aspekty związane z wpływem regionów stołecznych na procesy rozwoju, a dzięki zrelatywizowaniu danych wyniki uniezależniono od kontekstu krajowego. W efekcie możliwa stała się odpowiedź na następujące pytania: czy w badanych krajach następuje regionalna konwergencja, czy też polaryzacja procesów rozwoju, jakie czynniki decydują o dynamice rozwoju regionów, a także jakie są główne wymiary zróżnicowań przestrzennych w Europie Środkowo-Wschodniej.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  czynniki rozwoju  Europa Środkowa i Wschodnia  


Regional Development in Central and Eastern European Countries

The aim of this article is the description of growth tendencies and growth factors in subregions (NUTS 3) of Central and Eastern Europe in 1998-2006. Wide range of complementary research methods has been used in order to triangulate results - starting with classical beta and sigma convergence analysis, through kernel density estimation, transition matrices to spatial autocorrelation and multidimensional comparisons. Rarely exposed aspect of influence of capital regions on growth processes was taken into account. Additional analysis of the data in relation to country average allowed to obtain conclusions independent of the country context. As a result, it appeared to be possible to answer the following questions: do the analyzed countries face regional convergence or divergence/polarization process?; what factors determine the dynamics of regional growth?; what are the main dimensions of spatial disparities in Central and Eastern Europe.

Słowa kluczowe: regional development  development factors  Central and Eastern Europe  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kazimierz Niewiadomski
Czynniki różnicujące ruch turystyczny na przykładzie Polski i województwa podlaskiego

Czynniki różnicujące ruch turystyczny na przykładzie Polski i województwa podlaskiego

Opracowanie jest poświęcone ocenie ruchu turystycznego i czynnikom, które powodują, że w poszczególnych województwach i powiatach województwa podlaskiego jest on zróżnicowany. W skali kraju w różnicowaniu ruchu turystycznego coraz większą rolę odgrywają czynniki związane z ogólnym rozwojem gospodarczym danego regionu. W województwie podlaskim natomiast w dalszym ciągu głównym motywem przyjazdów turystów są walory przyrodnicze.


Factors Differentiating Tourist Traffic on the Example of Poland and the Area of the Podlaskie Voivodeship

This study is devoted to the evaluation of tourist traffic and factors differentiating it between the voivodeships of Poland and the counties of the Podlaskie Voivodeship. Within the country, factors related to the general economic development of a specific region play a more and more significant role in differentiating the tourist traffic. In the Podlaskie Voivodeship, however, there are continuously the natural values which are the main attraction for visiting tourists.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2009 - CITIES AND METROPOLISES
Maciej Smętkowski, Bohdan Jałowiecki, Grzegorz Gorzelak
Metropolitan Areas in Poland - Diagnosis and Recommendations

Metropolitan Areas in Poland - Diagnosis and Recommendations

The aim of the paper is to identify and diagnose problems relating to Poland´s metropolitan areas. In the frst part, the authors offer a review of the most important features metropolisation process and indicate problems associated with such processes on the local and regional scales. This is followed by an identification of major urban centres in Poland, and a delimitation of their metropolitan areas. In the subsequent part of the study, the identified metropolitan areas are characterised in terms of their pertinent development problems. Finally, a set of conclusions and recommendations is proposed, with the aim of improving the functioning of the largest cities and their environment.

Słowa kluczowe: metropolisation  Poland  metropolitan areas  city development  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek S. Szczepański, Weronika Ślęzak-Tazbir
Smells of the City. Fragmentation and Privatisation of City Space from an Osmosociological Perspective

Smells of the City. Fragmentation and Privatisation of City Space from an Osmosociological Perspective

From the five senses that men have the sense of sight and touch, though seemingly the most acute, are limited when it comes to examining space and all phenomena that occur in it. Moreover, it is much more difficult to examine space through the sense hearing and it is almost impossible to taste it, even if it is humanized. Another human sense i.e. the sense of smell which enables us to recognize different scents may, due to its transitory and temporary nature, appear to be useless when it comes to examining space. Nonetheless, if we concentrate on all the scents that fill the space, they are frequently a more distinctive and prominent landmark than, for example, a building or a road. Therefore, it seems to be vital that the perspective of sociology of scent be adopted if we want to make a more in-depth analysis and interpretation of space dynamics. The scents that fill a chosen urban and suburban old industrial region are analysed and observed in this study. What are the scents that fill urban space? On the one hand there is the tempting scent of private space, which is filled with artificial perfumes and air fresheners. However, on the other hand there is the unpleasant and offensive odour from neglected backyards and outhouses; the odour coming from a local beer stand and an aromatic bouquet of cognac in a hotel bar; obnoxious odours emitted by mine slag heaps and the scent of the pine forest. We aim to show that a wide range of different smells, ranging from delicate and lovely scents to offensive and foul odours, have a growing influence on fragmentation and privatization of urban space.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(39)/2010
Marek Furmankiewicz, Joanna Stefańska
Partnerstwa terytorialne jako sieci organizacyjne. Analiza powiązań w trzech wybranych "€lokalnych grupach działania"€ w Polsce

Partnerstwa terytorialne jako sieci organizacyjne. Analiza powiązań w trzech wybranych "€lokalnych grupach działania"€ w Polsce

W artykule analizowany jest charakter powiązań pomiędzy instytucjonalnymi uczestnikami współpracy międzysektorowej w ramach partnerstw terytorialnych (a dokładniej tzw. lokalnych grup działania LEADER) utworzonych na obszarach wiejskich w celu podejmowania wspólnych działań na rzecz rozwoju społeczno-ekonomicznego określonych regionów. W kontekście koncepcji kapitału społecznego, za pomocą podstawowych wskaźników sieciowych, zbadano powiązania w trzech partnerstwach położonych w odrębnych regionach historyczno-kulturowych Polski. Omówiono interakcje pomiędzy uczestnikami współpracy (koordynacja, kooperacja, konflikt, kontrola i konkurencja) oraz przepływy (informacji, środków finansowych, zasobów ludzkich i rzeczowych).

Słowa kluczowe: partnerstwo terytorialne  kapitał społeczny  relacje sieciowe  


Cross-sectoral Partnerships as Organisational Networks. The Analysis of Relations in Three Local Action Groups in Poland

This paper presents analysis of different connections between institutional participants of three area-based partnerships (LEADER Local Action Groups) that have been created in rural areas to coordinate actions which contribute to social and economic development of the respective regions. The relations in three partnerships located in different historical-cultural regions of Poland were analysed in the context of the social capital concept, using basic network relation indexes. Various types of interactions between agents (coordination, conflict, co-operation, control and competition) and flows (information, financial assets, human resources and tangible resources) have been analysed.

Słowa kluczowe: territorial partnership  social capital  network relation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tobolska
Zróżnicowanie postaw społeczności lokalnych wobec inwestorów zagranicznych

Zróżnicowanie postaw społeczności lokalnych wobec inwestorów zagranicznych

Filie i oddziały koncernów międzynarodowych są znaczącym elementem w strukturze gospodarczej miast i regionów, a w zależności od stopnia integracji z regionalnym oraz lokalnym otoczeniem gospodarczym mogą odgrywać ważną rolę w ich rozwoju. Lokalizacja fi lii koncernu międzynarodowego wywołuje wielorakie skutki, w różnych sferach: gospodarczej, społecznej, przestrzennej, w środowisku przyrodniczym. Do skutków w sferze społecznej można zaliczyć kształtowanie się postaw mieszkańców wobec inwestora pod wpływem wiedzy o nim oraz wykreowanego wizerunku, prowadzące w dalszej kolejności do pewnych wobec niego zachowań. Opracowanie dotyczy porównania postaw wobec inwestorów zagranicznych mieszkańców dużego miasta oraz małej gminy wiejskiej. Podstawą analizy były badania ankietowe przeprowadzone wśród mieszkańców Poznania oraz mieszkańców gminy Zbąszynek.

Słowa kluczowe: koncern międzynarodowy  postawa społeczna  geografia behawioralna  


Differences in Attitudes of Local Communities Towards Foreign Investors

Branches of international corporations are a significant element of the economic structure of towns and regions, and depending on the degree of their integration with ("€˜embeddedness"€™ in) the regional and local economic milieux, they can play an important role in their development. The location of a branch of an international corporation has a multitude of effects in a variety of spheres: economic, social, spatial, and environmental. The effects in the social sphere include the formation of attitudes of the residents towards the investor, which takes place on the basis of the knowledge about the investor and his/her image, and then gives rise to some forms of behaviour towards him. This paper compares the attitudes towards foreign investors of the residents of a big city and a small rural commune. The analysis is based on a survey research carried out among the inhabitants of Poznan city and the commune of Zbaszynek. The attitudes examined in the first case were those towards a branch of the international corporation EXIDE Technologies, which has been operating in the city since 1995, and in the other case, the attitudes towards a branch of the Swedwood corporation, present in the commune since 1999.

Słowa kluczowe: transnational corporation  social attitudes  behavioural geography  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(40)/2010
Marta Lackowska
Nowe interpretacje teoretyczne polityki wielkomiejskiej

Nowe interpretacje teoretyczne polityki wielkomiejskiej

Artykuł przedstawia rozwój koncepcji teoretycznych, które w ostatnich latach stosowano w badaniach nad polityką wielkomiejską. W centrum uwagi znajduje się propozycja teoretyczna rescaling, u której podstaw leży uznanie konieczności przestrzennej reorganizacji badań i praktyki polityki miejskiej. Wobec reterytorializacji szczególne znaczenie zyskuje szczebel lokalny, regionalny i miejski, na których rozgrywa się globalizacja. Procesy globalizacji, stawiając wielkie miasta wobec konieczności konkurencji międzynarodowej, wpływają między innymi na ich organizację. Obecny dyskurs nad zarządzaniem metropolitalnym znacznie odbiega od debaty prowadzonej w duchu starego regionalizmu. Zarządzanie metropolitalne doświadczyło przekształcenia - nastąpiło odejście bowiem odejście od relacji wertykalnych, redystrybucyjnych i koordynacyjnych przebiegających w ramach struktur i polityk państwowych, ku horyzontalnemu konkurowaniu z innymi światowymi metropoliami o przyciąganie kapitału zewnętrznego. W obrębie mało elastycznych ram instytucjonalnych wykształcają się relacje przekraczające tradycyjnie zdefiniowane poziomy organizacji. Rozwijanie dla nich ram konceptualizacyjnych stanowi tym poważniejsze wyzwanie dla współczesnych badań polityki wielkomiejskiej, gdyż skuteczność instytucjonalnych rozwiązań metropolitalnych często pozostawia wiele wątpliwości.

Słowa kluczowe: koncepcje polityki wielkomiejskiej  przeskalowanie (rescaling)  konkurencyjność i przedsiębiorczość miast  organizacja struktur wielkomiejskich  


New Theoretical Interpretations of the Urban Politics

The article, referring to the elaboration offered in 2005 by Swianiewicz, presents the very recent development of the theoretical concepts used in urban political research. It concentrates on the rescaling concept, which assumes the need for territorial reorganization of urban research and practice. Reteritorialization implies an increase in the importance of the sub-state levels, i.e. the levels most affected by globalization. Globalization has forced big cities to compete internationally, which also influences their organization. The debate on metropolitan governance has changed significantly in comparison to the one of the old regionalism - less attention is paid to administrative solutions, more to conditions and mechanisms of international functioning of metropolises. Metropolitan governance has moved from vertical, redistributive and coordinative relations within the state towards a horizontal competition with other metropolises. New relations, cutting across the traditional levels of organization, are being created within the current stable institutional framework. One of the biggest challenges for contemporary urban political studies is the elaboration of conceptual frames for those relations. The challenge is especially important as institutional solutions to metropolitan areas still leave a lot of questions and doubts.

Słowa kluczowe: concepts on urban politics  rescaling  urban competitiveness and entrepreneurship  metropolitan structures  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Konwergencja wewnątrzregionalna w europejskich makroregionach metropolitalnych

Konwergencja wewnątrzregionalna w europejskich makroregionach metropolitalnych

Celem artykułu jest przedstawienie procesów konwergencji wewnątrzregionalnej w różnych typach europejskich makroregionów metropolitalnych w latach 1995-2004. Do wyróżnienia tych typów wykorzystano analizę czynnikową przeprowadzoną metodą składowych głównych oraz analizę skupień metodą Warda. W efekcie możliwe stało się ukazanie specyficznej sytuacji różnych typów makroregionów, w tym między innymi "pęknięcia"€ regionów stołecznych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych makroregionów peryferyjnych. Największą spójnością wewnętrzną charakteryzowały się natomiast makroregiony nowoczesnego przemysłu położone w północnych Włoszech oraz południowej części Niemiec, a także regiony problemowe pozostające w trakcie restrukturyzacji. Najbardziej zróżnicowaną grupą, która nie tworzyła jednak osobnego typu, okazały się makroregiony stołeczne mniejszych krajów przede wszystkim dawnej UE 15.

Słowa kluczowe: metropolia  konwergencja  zróżnicowanie wewnętrzne  


Intraregional Convergence in European Metropolitan Macro-regions

The article presents intraregional convergence processes in different types of European metropolitan macro-regions in the years 1995-2004. The typology is based on factor analysis using principal components methods as well as cluster analysis using the Ward method. The results of the analysis indicate the presence of a specific situation in particular types of macro-regions. On the one hand, a clear internal divide of capital city regions of Central and Eastern European Countries was observed, as well as large interregional differences in the level of development in other peripheral macro-regions. On the other hand, Northern Italian and Southern German macro-regions, dependent on modern industry, were internally quite coherent regarding their level of development. The situation was similar also in some regions that experience problems and undergo restructurisation processes. Capital city regions of smaller European countries, especially from the former EU15 (but not constituting any particular type), were the most differentiated group of macro-regions.

Słowa kluczowe: metropolis  convergence  internal disparities  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Rosik, Marcin Stępniak, Rafał Wiśniewski
Dojazdy do pracy do Warszawy i Białegostoku - alternatywne podejścia metodologiczne

Dojazdy do pracy do Warszawy i Białegostoku - alternatywne podejścia metodologiczne

W okresie PRL dojeżdżający do pracy samochodem do głównych miast Polski byli regularnie liczeni, co pozwalało na oszacowanie i analizę zarówno źródeł, jak i celów podróży. Od 1989 r. studia nad dojazdami do pracy stały się utrudnione ze względu na brak danych statystycznych. Autorzy artykułu wykorzystali dane z Warszawskiego Badania Ruchu z 2005 r. oraz autorskie kwestionariusze dotyczące dojazdów do pracy w Białymstoku i 19 gminach województwa podlaskiego z 2006 r. Ponadto zaprezentowano wyniki analizy Urzędu Statystycznego w Poznaniu dotyczącej dojazdów do pracy do Warszawy i Białegostoku z wykorzystaniem bazy danych POLTAX. Porównano rezultaty powyższych trzech metod badawczych dotyczące przeciętnych czasów podróży do pracy z atrakcyjnością Warszawy i Białegostoku dla dojeżdżających do pracy samochodem spoza tych miast. Z badań wynika między innymi, że atrakcyjność miasta zależy głównie od czasu podróży do pracy, a relacja między czasem podróży a atrakcyjnością miasta może zostać opisana za pomocą funkcji potęgowej.

Słowa kluczowe: dojazdy do pracy  Warszawa  Białystok  rynek pracy  oddziaływanie miasta  


Commuting to Warsaw and Bialystok - Alternative Methodological Approaches

Road commuters in major Polish cities were counted regularly in the People"€™s Republic of Poland. The origin and destination of their journey to work were easy to calculate and analyze. However, since 1989 the commuter research has become very difficult due to the lack of statistical data. For that reason, in case of commuting, opinion polls are the main source of data. The authors used the data gathered by the Warsaw Traffic Survey 2005 and a self-prepared questionnaire concerning commuting in Bialystok and 19 gminas in the Podlaskie region in 2006. The results were compared with the study carried out by the Statistical Office in Poznan based on the POLTAX database. The purpose of this article is to compare the average time of a journey to work with the attractiveness of both Warsaw and Bialystok for road commuters who live outside of these cities. The conclusions are that a city"€™s attractiveness depends mainly on the time of a journey to work and the relationship between these variables can be described by the power function.

Słowa kluczowe: commuting  Warsaw  Bialystok  labour market  city"€™s influence  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Nowak
Katarzyna Wlaźlak, 2010, Rozwój regionalny jako zadanie administracji publicznej, Warszawa, Oficyna Wolters Kluwer Business 448 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(41)/2010
Włodzimierz Durka, Ryszard Czyszkiewicz
Regionalne i środowiskowe granice rekrutacji na uczelnię wyższą. Przykład Uniwersytetu Szczecińskiego

Regionalne i środowiskowe granice rekrutacji na uczelnię wyższą. Przykład Uniwersytetu Szczecińskiego

W badaniach i refleksjach nad uczelniami wyższymi stosunkowo rzadko podejmuje się obecnie kwestię terytorialnego pochodzenia kształcących się w nich studentów. Tymczasem jest to ważny czynnik mogący świadczyć o związkach uczelni z jej społecznym otoczeniem i rolą, jaką w nim odgrywa. Regionalny charakter uniwersytetu może być istotną wartością dla społeczności oczekujących wykształcenia i wychowania kadr zdolnych zaspokoić potrzeby związane z aktywnością administracyjną (w tym samorządową), gospodarczą, sferą edukacji, opieki społecznej, bezpieczeństwa, kultury, nauki itp. W artykule analizowane jest pochodzenie terytorialne i środowiskowe studentów Uniwersytetu Szczecińskiego dowodzące istnienia regionalnych zasięgów rekrutacji delimitowanych odległością miejsc zamieszkania studentów od miejsca lokalizacji uczelni. Niezależnie od tego można jednak obserwować również świadectwa lokalnych związków z miastem i uczelnią stanowiących "stolicę"€ regionu.

Słowa kluczowe: uniwersytet  zasięg regionalny  zasięg społeczny  rekrutacja  


Regional and Environmental Recruitment Ranges of Universities. The Szczecin University Example

Researchers do not study territorial origins of students very often. However, it is a very important determinant of connections between universities and their social surroundings. A regional character of a university may be an essential value for local communities, who need well-educated employees capable of working in local administration, economy, education, social care, security, culture, research etc. In the article, territorial and social origins of the Szczecin University students were analysed and it was proved that several regional ranges of recruitment existed. A range is determined by distances between students"€™ houses and the university, although evidences of local loyalty can be also seen.

Słowa kluczowe: university  regional extent  social extent  recruitment  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paulina Rychlewska
Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na rozwój województwa podkarpackiego

Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na rozwój województwa podkarpackiego

Celem pracy jest próba oceny wpływu inwestycji zagranicznych na rozwój jednego z najbiedniejszych województw Polski - podkarpackiego. Ukazane zostanie przy tym rozmieszczenie, struktura i przestrzenne zróżnicowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tym regionie. Do opracowywania danych wykorzystana została metoda zakładowa, co oznacza, że liczba pracujących i wielkość inwestycji przypisane są miejscowości, gdzie zostały dokonane, a nie siedzibie przedsiębiorstwa. Wyniki wskazują na dotychczasowy raczej pozytywny wpływ inwestycji zagranicznych na rozwój lokalny i regionalny województwa podkarpackiego, zwłaszcza branż produkcyjnych. Za niekorzystny uznać należy jednak wzrost dysproporcji społeczno-ekonomicznych w regionie.


The Impact of FDI on the Development of the Podkarpackie Voivodeship

The aim of this study is to assess the impact of foreign investments on the development of one of the poorest Polish provinces - the Podkarpackie region. The article shows the location, structure and spatial variation of direct foreign investments in the region. The institution method was used to compile data: the number of employees and the size of investment were assigned to places where they were made, but not where the company´s headquarters are located. Results suggest a rather positive impact of foreign investments on local and regional development in the Podkarpackie province, especially in manufacturing industries. The influence of FDI on growth of socio-economic disparities in the region should be rated unfavourably.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Klaudia Kozłowska
Zróżnicowanie rozwoju zrównoważonego województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2004-2007 w świetle wyników analizy taksonomicznej

Zróżnicowanie rozwoju zrównoważonego województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2004-2007 w świetle wyników analizy taksonomicznej

Aby dokonać oceny poziomu rozwoju regionów, konieczna jest obserwacja zmian, jakie zachodzą w polskiej przestrzeni, pod kątem rozwoju zrównoważonego. Te dysproporcje uzależnione są między innymi od przynależności danego obszaru do terenów o określonych funkcjach przyrodniczych, społecznych i gospodarczych. Specjalizacja obszaru wywiera wpływ na kierunek i tempo rozwoju poszczególnych sfer ładu zrównoważonego. Z badań wynika, że regiony, w których znajdują się duże skupiska miejskie, osiągają znacznie wyższe wskaźniki gospodarcze i społeczne, niższe zaś - środowiskowe. Natomiast powiaty o charakterze rolniczym czy turystycznym znacznie lepiej radzą sobie z problemami środowiskowymi. Z tego względu działania na rzecz rozwoju regionu i zmniejszania dysproporcji muszą uwzględniać jego charakter. Przeprowadzona analiza taksonomiczna może stanowić podstawę do dalszych badań.

Słowa kluczowe: rozwój zrównoważony  rozwój regionalny  analiza taksonomiczna  zróżnicowanie  


Differentiation of a Balanced Development of the Kujawsko-Pomorskie Voivodeship in the Years 2004-2007 in the Light of the Results of a Taxonomic Analysis

To assess the development level of Polish regions, it is necessary to observe changes in the country taking into account its sustainable development. Differences between regions are due mainly to their nature, their social, economic and institutional conditions and their political functions. The character of a region has a strong impact on the direction and the pace of development of individual spheres of sustainable order. Research shows that regions with big urban areas have much higher economic and social points than non-industrialised areas. However, agricultural and tourist regions deal with environment problems better. That is why all actions concerning region development and meant to decrease disproportions have to depend on the type of region. The taxonomical analysis can be a base for further research.

Słowa kluczowe: sustainable development  regional development  taxonomical analysis  differentiation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Kosmalski
Zróżnicowanie poziomu wydajności pracy i jego przyczyny w polskich województwach w latach 1998-2008

Zróżnicowanie poziomu wydajności pracy i jego przyczyny w polskich województwach w latach 1998-2008

Celem niniejszego artykułu jest określenie, które czynniki w latach 1998-2008, w największym stopniu wpłynęły na ukształtowanie się różnic w poziomie wydajności pracy pomiędzy województwami w Polsce. Tak sformułowany cel badania został zrealizowany dzięki zastosowaniu nieparametrycznej metody DEA (Data Envelopment Analysis) oraz indeksu produktywności Malmquista. Zastosowanie indeksu produktywności pozwoliło dokonać dekompozycji zmian wydajności pracy na trzy składniki: zmiany relatywnej efektywności, postęp technologiczny oraz akumulacja kapitału rzeczowego. W rezultacie rozpoznano źródła zmian wydajności pracy w badanym okresie oraz sformułowano rekomendacje pod kątem polityki regionalnej.

Słowa kluczowe: Graniczna Analiza Danych  nierówności regionalne  efektywność technologiczna  indeks Malmquista  


Differentiation of Productivity Levels and its Causes in Polish Voivodeships in the Years 1998-2008

The present article aims to determine which factors contributed most to a differentiation of productivity levels of Polish voivodeships in the years 1998-2008. The author applied a non-parametric DEA method (Data Envelopment Analysis) and the Malmquist productivity index. The use of the latter allowed the author to distinguish three components of changes in productivity: changes in relative efficiency, technological progress and accumulation of real capital. As a result, sources of changes of productivity in the studied time period were found and recommendations for regional policies were formulated.

Słowa kluczowe: Data Envelopment Analysis  regional inequalities  technical efficiency  Malmquist Index  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(42)/2010
Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj
Współpraca ośrodków naukowych w Polsce

Współpraca ośrodków naukowych w Polsce

Pojęcie sieci jest jednym z kluczowych pojęć opisujących współczesny świat. Znaczenie sieci współpracy podkreślane jest także w kontekście innowacyjności i jej przestrzennych aspektów. W tym przypadku zwraca się szczególną uwagę na metropolie, będące głównymi węzłami sieci przepływów nie tylko ludzi, pieniędzy czy towarów, lecz także informacji i wiedzy. Artykuł przedstawia wybrane przestrzenne aspekty współpracy naukowej w Polsce. Prezentacja przykładów poprzedzona została teoretycznym wprowadzeniem omawiającym różne aspekty sieci innowacyjności na poziomie krajowym i regionalnym, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca metropolii w sieciach współpracy.


Spatial aspects of collaborative networks in science: Lessons from Poland

The notion of a network is one of the key terms used to describe the contemporary world. The role of cooperation networks is also stressed in the context of innovation and its spatial aspects. In this particular case, most attention is given to metropolises as major networks of flows not only of people, capital or goods, but also of information and knowledge. The paper discusses selected spatial aspects of collaborative networks in Polish science. The discussion of examples is preceded by a theoretical introduction intended to outline various aspects of innovation networks at national and regional levels, with particular emphasis on the role of metropolises in collaborative networks.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Poniedziałek
Kształtowanie się regionu na Warmii i Mazurach

Kształtowanie się regionu na Warmii i Mazurach

Celem tego artykułu jest ukazanie wpływu reformy administracji terenowej kraju na procesy kształtowania się regionów w Polsce. Jako przedmiot analizy wybrano Warmię i Mazury, region, który w wyniku przeprowadzonej w roku 1999 reformy zaczął intensywnie się instytucjonalizować. Wyłaniane w wyborach demokratycznych władze, wykorzystując dokumenty strategiczne, instrumenty finansowe oraz regionalny dyskurs medialny, tworzą i ugruntowują w świadomości mieszkańców poczucie realności istnienia regionu.

Słowa kluczowe: region  regionalizm  regionalizacja  


Creating a region in Warmia and Masuria

The aim of this article is to show how regions are created in Poland. The author focused on Warmia and Masuria, which started to become an established region as a result of an administration reform in 1999. An image of a region as an existing phenomenon is planted in its inhabitants"€™ minds by regional authorities, who make use of their strategic plans, financial instruments, and regional discourse.

Słowa kluczowe: region  regionalism  regionalisation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Turystyka: niewykorzystana szansa rozwojowa regionów?

Turystyka: niewykorzystana szansa rozwojowa regionów?

Turystyka w ostatnich latach powszechnie postrzegana jest jako ważny czynnik rozwoju regionalnego. Wynika to z dynamicznego wzrostu liczby turystów, przemian po stronie popytu i podaży czy - szerzej - zmiany paradygmatu. Państwa i regiony podejmują próby nowoczesnego planowania rozwoju turystyki. Dokonany w artykule przegląd wybranych dokumentów planistycznych, głównie regionalnych, prowadzi do wniosku, że mimo deklaratywnego przyjęcia na szczeblu strategicznym nowego paradygmatu poziom operacyjny jest zdominowany przez stare podejście, oparte na wielu mitach. Mity te należy uznać za kluczową barierę rozwoju turystyki w Polsce.

Słowa kluczowe: Polska  turystyka  czynniki rozwoju  paradygmat  sukces  


Tourism: A lost opportunity for regional development?

Due to a dynamic increase of the number of tourists, to demand and supply changes, or - in short - to changes of paradigm, tourism has been recently considered as an important factor of regional development. Countries and regions attempt to encourage tourism development with modern planning. An overview of selected planning documents, mostly regional, leads to the conclusion that in spite of a declarative adoption of the new paradigm on the strategic level, the operational level is still dominated by the old approach, based on a number of myths. These myths should be considered main obstacles in tourism development in Poland.

Słowa kluczowe: Poland  tourism  development drivers  paradigm  success  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Kierunki zmian w polityce spójności UE. Analiza wybranych nurtów dyskusji prowadzonej w latach 2008-2010

Kierunki zmian w polityce spójności UE. Analiza wybranych nurtów dyskusji prowadzonej w latach 2008-2010

Artykuł przedstawia wybrane nurty dyskusji na temat przyszłości polityki spójności po roku 2013, która toczyła się w Europie w latach 2008-2010. Odbywała się ona pod silnym wpływem kryzysu gospodarczo-finansowego, a także turbulencji w strefie euro. Ponadto na jej przebieg wpływała dyskusja na temat spójności terytorialnej, nowej strategii gospodarczej Unii Europejskiej (UE) na lata 2010-2020 oraz kolejnej wieloletniej perspektywy finansowej UE po roku 2013. W trakcie dyskusji prezentowane były różne koncepcje i paradygmaty rozwoju. Doświadczenie wskazuje jednak, że największe znaczenie dla przyjmowanych decyzji mają interesy głównych aktorów politycznych, zwłaszcza największych państw członkowskich, a także promowane przez nie cele polityczne. Uwarunkowania polityczne odgrywają więc większą rolę aniżeli dyskusja ekspertów i argumenty merytoryczne dotyczące efektywności realizacji polityki spójności. Analiza przedstawiona w artykule skupia się na wskazaniu najważniejszych propozycji zmian w polityce spójności, a także ich ocenie z punktu widzenia poprawy konkurencyjności gospodarek krajów i regionów słabiej rozwijających się. Taki kierunek reform w polityce spójności jest tym większym wyzwaniem, gdyż w ostatnim okresie maleje znaczenie wpływów politycznych tych obszarów w UE.

Słowa kluczowe: polityka spójności  polityka regionalna  konkurencyjność  


The directions of future changes in the EU Cohesion Policy. Selected topics of the 2008-2010 debate

The article presents the main topics of the European debate on the EU Cohesion Policy after 2013, i.e. a discussion of territorial cohesion, the new EU economic strategy 2010-2020, and the next EU financial perspective after 2013. The debate has been continuing in the shadow of the financial and economic crises (2008-2010) and the trouble in the Euro zone (2010), which were caused by continued structural differences between the Member States. The Cohesion Policy is too weak an instrument to solve these problems. The author"€™s analysis focuses on the main proposals of changes in the Cohesion Policy put forward during the debate, which were shaped mainly by political interests of the dominant actors, and based on experts"€™ opinions and scientific concepts. In the conclusion, the author presents some recommendations for future Cohesion Policies.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  regional policy  competitiveness  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2010
Grzegorz Gorzelak
Facts and Myths of Regional Development

Facts and Myths of Regional Development

The paper critically discusses several widespread views about regional development and how it can be stimulated by regional policy. It is argued that in the current development paradigm it is neither possible nor expedient to achieve regional convergence, which in effect would lead to a deep change in understanding the very assumptions of the EU Cohesion policy. It is indicated that external stimuli do not lead to an accelerated growth in lagging regions, which is especially true in the case of infrastructural projects, especially those which are related to incidental events, like expositions or sports championships. One of the most broadly used models for an ex ante evaluation - the HERMIN model - is also discussed.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Creation and Absorption of Human Capital by Academic Cities in Poland

Creation and Absorption of Human Capital by Academic Cities in Poland

Human capital stock affects economic growth by raising the productivity of labour in a given area or by enhancing the ability of the regional economy to create and absorb innovations. From the perspective of an academic city, this process can be reinforced by attracting students and researchers to study and work at the local universities. To do this successfully, the city needs not only high quality academic institutions but also a wider labour market for educated individuals and, more generally, the ability to attract the creative class to settle down. The article provides a comparative analysis of the capacity of the largest Polish cities to attract and absorb human capital. The research is based on a unique dataset coming from the nasza-klasa.pl website (which allows users to contact their former classmates). The research concludes with the typology of Polish cities with respect to benefits from performing the academic function.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Piotr Wójcik
Regional Development in Central and Eastern Europe

Regional Development in Central and Eastern Europe

The aim of this article is to outline growth tendencies and growth factors in the subregions (NUTS 3) of Central and Eastern Europe in the period 1998-2006. A wide range of complementary research methods has been used in order to triangulate results, starting with classical beta and sigma convergence analysis, to kernel density estimation, transition matrices, spatial autocorrelation and multi-dimensional comparisons. Some rarely discussed aspects of the influence of capital regions on growth processes have been taken into account. An additional analysis of the data in relation to country averages produced results independent of the country context. As a result, we have been able to answer the following questions: do the analysed countries experience regional convergence or rather divergence/polarisation processes? What factors determine the dynamics of regional growth? What are the main dimensions of spatial disparities in Central and Eastern Europe?

Słowa kluczowe: regional development  development factors  Central and Eastern Europe  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj
Spatial Aspects of Collaborative Networks in Science - Lessons from Poland

Spatial Aspects of Collaborative Networks in Science - Lessons from Poland

The notion of a network is one of the key terms used to describe the contemporary world. The role of cooperation networks is also stressed in the context of innovation and its spatial aspects. In this particular case, most attention is given to metropolises as major networks of flows not only of people, capital or goods, but also of information and knowledge. The paper discusses selected spatial aspects of collaborative networks in Polish science. The discussion of examples is preceded by a theoretical introduction intended to outline various aspects of innovation networks at national and regional levels, with particular emphasis on the role of metropolises in collaborative networks.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(43)/2011
Ryszard Rózga Luter
Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Celem tej pracy jest analiza rozwoju miasta Meksyk tak w kontekście szerszym, makroregionalnym, jak i w węższym, metropolitalnym. Nie starając się formułować przedwczesnych wniosków, można powiedzieć, że zarówno metropolia, jak i megalopolia miasta Meksyk wystawione są na działanie procesów wspólnych dla tego typu miast: rozrost terytorialny, zmiany struktury ekonomicznej, społeczno-demograficznej itd. Musimy też dodać, że wystąpienie lub, jak chcą niektórzy, przyśpieszenie procesu globalizacji doprowadziło do pojawienia się nowych zjawisk. Jak zwykle nowe procesy stwarzają zarówno wyzwania, jak i szanse. Niniejsza praca jest próbą identyfikacji i, jeśli to możliwe, analizy tych wyzwań i szans, przed którymi stoi miasto Meksyk.


Challenges and opportunities of the digital network economy: Federal District and its metropolitan and megalopolitan contexts

The aim of this work is to analyze urban development of Mexico City in its broader, macro-regional context which also describes the term megalopolis, and in its narrower, metropolitan sense. Without attempting to reach premature conclusions, we can say that a metropolis like Mexico City is exposed to processes typical of such cities: more and more extensive land use, changes in economic, social and demographic structures, etc. What is more, like other emerging or accelerating processes, also globalization had an important impact on cities, resulting in both positive and negative changes. This work is an attempt to identify and, if possible, to analyze some of these changes in Mexico City.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewelina Skowron
Koncepcje stymulowania rozwoju regionu pogórniczego - Zagłębie Ruhry w Niemczech

Koncepcje stymulowania rozwoju regionu pogórniczego - Zagłębie Ruhry w Niemczech

W artykule opisano proces i koncepcje rozwoju regionalnego, które stosowano w trwającej 40 lat transformacji gospodarczej Zagłębia Ruhry w Niemczech. Zawarty w pierwszej części opracowania zarys sytuacji społeczno-ekonomicznej podaje informacje o przyczynach gruntownych przemian w omawianym regionie. Opisane w dalszej kolejności koncepcje rozwoju Zagłębia Ruhry pokazują szeroki zakres możliwych do zastosowania wariantów na restrukturyzowanych terenach górniczych. Podsumowaniem tej części opracowania są zaprezentowane efekty wdrożenia stosowanych technik rozwoju w badanym regionie. W ostatnim rozdziale ujęto w zarysie problematykę obowiązującej strategii rozwoju dla Zagłębia Ruhry.


The conceptions of stimulation of a former mining region - the Ruhr Region in Germany

The author of the paper describes the process and conceptions of regional development which have been used in the past 40 years of the economic transformation in the Ruhr Region in Germany. The article describes the socio-economic situation and explains the need for transformation in the region. It also presents a wide range of possible solutions for restructured mining regions and discusses the effects of implementation of the development methods used in the Ruhr Region. Finally, it describes the main points of the current strategy of development for the Ruhr Region. The data presented in the paper have been collected and developed thanks to a scholarship at the University of Duisburg-Essen, financed by The Foundation of Polish-German Cooperation.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Aleksandra Gaweł
Struktura sektora przedsiębiorstw w województwach jako czynnik wpływający na tworzenie i upadek firm

Struktura sektora przedsiębiorstw w województwach jako czynnik wpływający na tworzenie i upadek firm

Celem artykułu jest określenie wpływu struktury sektora przedsiębiorstw w poszczególnych województwach na tworzenie nowych firm i upadek istniejących. Struktura ta decyduje o poziomie koncentracji lub rozproszenia przedsiębiorstw jako barierach wyjścia z rynku. W szczególności przedmiotem badań było oddziaływanie takich elementów struktury sektora przedsiębiorstw jak stopień nasycenia gospodarki regionu przedsiębiorstwami, udział mikroprzedsiębiorstw, małych, średnich i dużych firm w liczbie aktywnych przedsiębiorstw. Na podstawie estymacji panelowej dla województw Polski w latach 2003-2008 stwierdzono, że udziały dużych firm i mikroprzedsiębiorstw obniżają stopę tworzenia i upadku firm, natomiast udział małych firm w regionie sprzyja zarówno powstawaniu nowych, jak i zamykaniu istniejących.

Słowa kluczowe: tworzenie przedsiębiorstw  upadek przedsiębiorstw  struktura przedsiębiorstw  


The structure of the enterprise sector in voivodeships as a factor contributing to company creation and bankruptcy

The aim of the paper is to determine what influence the entrepreneurial structure of a voivodeship on the creation of new companies and the bankruptcy of existing firms, and to study the extent to which concentration or dispersal of companies constitute entry or exit barriers. In particular, the article describes the impact of such element as: the level of enterprise saturation in regional economy or the proportion of micro, small, medium and large companies among active firms. On the basis of panel estimation for Polish voivodeships in the years 2003-2008 it was established that the presence of large and micro companies reduces the rate of creation and bankruptcy of businesses, while small firms contribute to the emergence of new enterprises and closing of existing ones.

Słowa kluczowe: creation of enterprises  death of enterprises  structure of enterprises  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jolanta Kluba
Brygida Solga (red.), 2009, Zmieniająca się rola migracji w rozwoju regionalnym, Opole: Instytut Śląski, 208 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(44)/2011
Monika Mularska-Kucharek
Zaufanie jako fundament życia społecznego na przykładzie badań w województwie łódzkim

Zaufanie jako fundament życia społecznego na przykładzie badań w województwie łódzkim

Przedmiotem rozważań w artykule jest zaufanie społeczne badane w trzech wymiarach: wertykalnym (do różnego rodzaju instytucji) oraz dwóch horyzontalnych - prywatnym i uogólnionym. Głównym celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o poziom zaufania społecznego dorosłych mieszkańców gmin województwa łódzkiego i Łodzi. Analiza dotyczy diagnozy zaufania społecznego badanych zbiorowości oraz ustalenia korelatów trzeciego z wyżej wymienionych rodzajów zaufania, czyli uogólnionego zaufania okazywanego innym ludziom.

Słowa kluczowe: zaufanie społeczne  zaufanie publiczne  zaufanie prywatne  województwo łódzkie  


Trust - A fundamental component of social life. A study of the Lodz Voivodeship

The authors of the article test social trust in three dimensions: one vertical (trust in various types of institutions) and two horizontal - a private and a generalized one. Their main purpose is to study the level of social trust of the adult residents of rural communities of the Lodz region and the residents of the city of Lodz. They aim to diagnose social trust of the communities and to determine the correlates of the third type of trust, defined as generalized trust manifested in contacts with other people.

Słowa kluczowe: social trust  vertical trust  horizontal trust  Lodz voivodeship  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Tomaszewski, Janusz Zaleski, Marek Zembaty
Oczekiwane efekty realizacji polityki spójności Unii Europejskiej na poziomie regionalnym w Polsce

Oczekiwane efekty realizacji polityki spójności Unii Europejskiej na poziomie regionalnym w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki analiz dotyczących wpływu Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006 (NPR) i Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 (NSRO) na procesy dywergencji/konwergencji zachodzące wewnątrz kraju oraz pomiędzy polskimi regionami a średnią unijną mierzone wskaźnikami PKB per capita. Do ich przeprowadzenia wykorzystano symulacje przy użyciu 16 regionalnych modeli HERMIN, a także dane i prognozy dotyczące wielkości transferów w ramach NPR i NSRO, które opracowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Zastosowanie modeli HERMIN umożliwiło prognozę kształtowania się wskaźników makroekonomicznych - PKB na mieszkańca (w PPS) odniesionego do średniej unijnej oraz PKB na mieszkańca odniesionego do średniej krajowej do 2020 r. Otrzymane wyniki wskazują, że realizacja NPR i NSRO przyspiesza proces konwergencji pomiędzy polskimi regionami a średnią UE, jak również opóźnia proces dywergencji wewnątrz kraju.

Słowa kluczowe: modelowanie makroekonomiczne regionów  polityka regionalna  polityka spójności UE  


The expected effects of the EU cohesion policy on the regional level in Poland

The article presents the results of the analysis of the impact of the National Development Plan (NDP) 2004-2006 and the National Strategic Reference Framework (NSRF) 2007-2013 on divergence/convergence processes taking place in Poland as well as between its regions and the EU average, measured as GDP per capita in PPS. The analysis was made using simulation results received by applying 16 regional HERMIN models and data as well as forecasts concerning NDP and NSRF transfers prepared by the Ministry of Regional Development of the Republic of Poland. The application of HERMIN models allowed the authors to make forecasts regarding the following macroeconomic indicators: GDP per capita (in PPS) in relation to the EU average and to the national average by 2020. The results indicate that NDP and NSRF implementation can accelerate the convergence process between the Polish regions and the EU average and slow down the weak divergence process within the country.

Słowa kluczowe: regional macro-modelling  regional policy  EU cohesion policy  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(45)/2011
Grzegorz Rak, Małgorzata Pstrocka-Rak
Wieżowce w winnicach. Cykl życiowy nadmorskiej destynacji turystycznej na przykładzie Benidormu

Wieżowce w winnicach. Cykl życiowy nadmorskiej destynacji turystycznej na przykładzie Benidormu

Autorzy przetestowali model cyklu życiowego destynacji turystycznej Richarda Butlera na jednym z najważniejszych ośrodków turystyki wypoczynkowej Hiszpanii - Benidormie. Wyróżnia się on dużym stopniem przekształcenia krajobrazu - jest to największe skupisko wieżowców w Europie. Na podstawie historycznej analizy rozwoju ośrodka od XIV do XXI w. i źródeł ikonograficznych (fotografii) zidentyfikowano kolejne fazy cyklu, a także określono cechy popytu i podaży, zasób infrastrukturalny, stopień przekształcenia krajobrazu i priorytety zarządzania. Szczególny nacisk położono na omówienie procesu reorientacyjnego (restrukturyzacyjnego), a następnie oceniono jego skuteczność na podstawie analizy danych statystycznych. Rozpatrzono przypadek Benidormu na tle porównawczym 10 nadmorskich destynacji drugiej generacji z różnych regionów świata. Ponadto zaproponowano syntetyczny, uogólniony model rozwoju sfery turystycznej w uwzględnionych miejscowościach.

Słowa kluczowe: Benidorm  TALC  cykl życiowy  kurort nadmorski  turystyka masowa  


Skyscrapers in vineyards. The life cycle of a second generation seaside resort - the case of Benidorm

The main aim of the article is to test Richard Butler"€™s model of tourist destination lifecycle in relation to Benidorm - one of the most important Spanish seaside resorts. Benidorm is an example of extreme changes in the landscape caused by a large number of skyscrapers. The analysis of Benidorm"€™s history from 14th to 16th century and its photographs allowed us to identify phases of this resort"€™s cycle. Supply and demanded features, infrastructure, the degree of landscape change and management priorities were also taken into consideration. Particular attention was paid to the reorientation stage. Using statistical data, the authors verified how effective the reorientation of Benidorm"€™s tourism economy was. Moreover, in order to show a wide background of the issues discussed, the main characteristics of development stages of mass tourism were presented (based on ten examples of second generation seaside resorts).

Słowa kluczowe: Benidorm  TALC  life cycle  seaside resort  mass tourism  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Sylwia Dołzbłasz, Andrzej Raczyk
Projekty współpracy transgranicznej na zewnętrznych i wewnętrznych granicach Unii Europejskiej - przykład Polski

Projekty współpracy transgranicznej na zewnętrznych i wewnętrznych granicach Unii Europejskiej - przykład Polski

Celem pracy była analiza znaczenia granic i typów pograniczy dla kształtowania współpracy przygranicznej. Uwzględniono prawie 600 projektów z siedmiu programów współpracy realizowanych w ramach Interreg III A w Polsce w latach 2004-2006. Autorzy starali się odpowiedzieć na pytania, czym różni się współpraca w przypadku poszczególnych granic i z czego wynikają dostrzeżone odmienności. Jakkolwiek z formalnego punktu widzenia programy Interreg III A realizowano w całym kraju w niemal taki sam sposób, to badanie wykazało zróżnicowanie rzeczywistego wymiaru współpracy. Na efektywność realizowanych przedsięwzięć wpływały przede wszystkim rodzaj granicy, kraj, z którym podejmowano współdziałanie, a także uwarunkowania lokalne tworzące tzw. czynnik integrujący.

Słowa kluczowe: współpraca transgraniczna  regiony transgraniczne  granica wewnętrzna UE  gra- nica zewnętrzna UE  Interreg  Polska  


Trans-border cooperation projects on the external and internal EU borders - Poland case study

The aim of this paper was to analyse the role of borders and types of borderlands in cross-border cooperation. Almost 600 projects from seven Interreg IIIA Programmes, in which Polish border regions participated in the years 2004-2006, were examined. The authors paid special attention to the question whether the structure of co-operation fields is uniform or diversified along all borders. Although many similarities did exist, there were also important differences. It turned out that the common legal framework of Interreg Programmes did not guarantee exactly the same realisation of trans-border cooperation. The so called "€˜integrating factor"€™ also played an important role. The type of border and neighbouring country, as well as different local conditions also had an impact on the programmes"€™ implementation. Therefore, the effectiveness of trans-border programmes depends on their adjustment to specific regional conditions.

Słowa kluczowe: cross-border cooperation  border regions  EU external border  EU internal border  Interreg  Poland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Rafał Warżała
Analiza koniunktury gospodarczej w ujęciu regionalnym na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego

Analiza koniunktury gospodarczej w ujęciu regionalnym na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego

Analiza koniunktury ekonomicznej w skali kraju dostarcza informacji na temat długości, przebiegu i fazy cyklu, w której znajduje się gospodarka. Jednak sytuacja w kraju nie musi być zbieżna z kondycją gospodarczą poszczególnych regionów. Na rozbieżności w tym zakresie wskazuje się w literaturze przedmiotu. W artykule zaprezentowano analizę sytuacji gospodarczej w województwie warmińsko-mazurskim od początku 2008 r. do III kwartału 2010 r., uwzględniając występujące ostatnio zaburzenia w światowej i polskiej gospodarce. Ponadto rozważono na przykładzie Warmii i Mazur przydatność metod wielowymiarowej analizy porównawczej do oceny koniunktury gospodarki regionalnej. Kolejnym celem artykułu była weryfikacja poglądu Michaela P. Niemiry i Philipa A. Kleina (1994) na temat zależności między poziomem rozwoju regionu a podatnością na wahania koniunktury. Wyniki analizy potwierdzają większą wrażliwość regionów o niskim poziomie rozwoju i niewielkim zróżnicowaniu gospodarczym na zmiany koniunkturalne, które można wyrazić za pomocą mierników syntetycznych.

Słowa kluczowe: koniunktura  region  analiza  wskaźnik  województwo warmińsko-mazurskie  


Analysis of a regional business cycle. The case of Warmian-Masurian Voivodeship

Analyses of nationwide business cycles provide information on the length, course and phase of a current cycle. However, the nationwide cycle is not always convergent with the economic situation of individual regions. Discrepancies in this regard are often described in the literature. In this paper, we presented an analysis of the economic situation of Warmian-Masurian Voivodeship from 2008 to the 3rd quarter of 2010 in the context of the recent turbulence of the global and Polish economies. What is more, we evaluated the usefulness of multi-dimensional comparative analysis methods to assess the condition of the business cycle in Warmia and Mazury. We verified the view of Michael P. Niemira and Philip A. Klein (1994) concerning the relationship between regional development level and business cycle fluctuation vulnerability. Finally, we showed that less developed and less economically diversified regions are more prone to economic fluctuations.

Słowa kluczowe: business cycle  region  analysis  indicator  Warmian-Masurian Voivodeship  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(46)/2011
Agata Miazga, Iwona Sagan
Wsparcie unijne a kierunki polityki rozwoju w Polsce Wschodniej

Wsparcie unijne a kierunki polityki rozwoju w Polsce Wschodniej

Artykuł stanowi próbę uchwycenia różnic dynamiki i kierunków rozwoju powiatów Polski Wschodniej w stosunku do pozostałej części kraju. Przeanalizowano strukturę i wartość inwestycji realizowanych przy wsparciu funduszy UE w latach 2004-2006, co pozwoliło dostrzec występowanie określonych prawidłowości. Terytorialne rozproszenie inwestycji, brak koncentracji finansowej, czyli niska wartość i mniejsza skala realizowanych projektów, a także mniejsza łączna wartość wszystkich inwestycji współfinansowanych z funduszy unijnych mogą stanowić zagrożenie dla realizacji polityki zwiększenia spójności w regionie. Przeważają projekty utrwalające istniejącą już strukturę i kierunki rozwoju, więc nie dochodzi do zmiany jakościowej lokalnej i regionalnej polityki rozwoju Polski Wschodniej.

Słowa kluczowe: polityka regionalna  fundusze europejskie  Polska Wschodnia  


European funds support and development policy in Eastern Poland

The main purpose of this article is the analysis of differences in dynamics and directions of development policy between Eastern Poland and the rest of the country. The authors analyze the structure and value of investments supported by EU structural funds in the years 2004-2006. The results obtained allow to identify some regularities characteristic for this region, namely high territorial and capital dispersion of the investments and a lower general financial value of all EU-supported projects. The tendencies may have a negative impact on the expected results of the cohesion policy. There is no significant qualitative change in development policy in Easter Poland. Most of the investment projects entrench the existing socio-economic structures.

Słowa kluczowe: regional policy  European funds  Eastern Poland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Poniedziałek
Regionalizm na Warmii i Mazurach

Regionalizm na Warmii i Mazurach

Celem tego artykułu jest ukazanie instytucjonalnego wymiaru regionalizmu na Warmii i Mazurach. Z regionu po 1945 r. wyemigrowała większość etnicznych Warmiaków i Mazurów, pomimo tego inteligencja rodzimego pochodzenia organizowała instytucje, których działalność można nazwać "starym regionalizmem"€. Mimo ograniczeń nakładanych przez peerelowski socjalistyczny nacjonalizm starano się zachować i propagować regionalną kulturę. Przełom roku 1989 przyniósł pojawienie się instytucji, które dążyły do budowania nowej regionalnej kultury i tożsamości. Chodziło o stworzenie syntezy kultur i tożsamości wszystkich grup zamieszkujących Warmię i Mazury. Nowy typ działalności można zasadnie określić mianem "nowego regionalizmu"€.

Słowa kluczowe: region  regionalizm  neoregionalizm  Warmia i Mazury  kultura regionalna  


Regionalism in Warmia and Mazuria

The aim of this article is to describe regionalism in the Warmia and Mazuria region. Although the majority of indigenous inhabitants emigrated from the region after 1945, some intellectuals who did not leave Poland established several organizations that focused on activities which may be described as "€˜old regionalism"€™. Taking into account the political context, they tried to save the regional culture. After 1989 (the beginning of the transition period in Poland) new organizations were founded. Their members try to create a new type of regional culture and identity - a synthesis of cultures and identities of all cultural and ethnic groups living in Warmia and Mazuria. These new kinds of activities should be called "€˜new regionalism"€™.

Słowa kluczowe: region  regionalism  neoregionalism  Warmia and Masuria  regional culture  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Kurach
Zróżnicowanie zamożności polskich regionów w świetle badań zbieżności sigma

Zróżnicowanie zamożności polskich regionów w świetle badań zbieżności sigma

Konwergencja stanowi kluczowe zagadnienie polityki spójności. Żeby zmniejszyć dysproporcje między regionami i krajami Unii Europejskiej, stosuje się różne instrumenty rozwoju. W świetle toczących się dyskusji na temat skuteczności takiej polityki prowadzenie badań jej efektów wydaje się jak najbardziej wskazane. Celem niniejszego artykułu jest ocena zróżnicowania zamożności regionów przy pomocy metody pomiaru zbieżności sigma. Badaniem objęto PKB per capita w latach 2000-2007 na poziomie podregionów (NTS-3). W niektórych grupach regionów po przystąpieniu Polski do UE nasiliła się tendencja rozwarstwiania dochodów. W metropoliach, podregionach o ponadprzeciętnym poziomie dochodów i podregionach niezamożnych zjawiska zbieżności zachodzą inaczej i z różnym natężeniem. W niektórych przypadkach zbieżność jest skorelowana z dynamiką PKB, a w innych nie występuje istotna zależność konwergencji od koniunktury gospodarczej.

Słowa kluczowe: regiony  dysproporcje  konwergencja  polityka spójności  


Differences of wealth of polish regions in the light of the sigma convergence test

Convergence is one of the key issues of cohesion policy. The European Union applies different instruments of regional development to reduce disparities between regions and countries. Due to the discussion on the effectiveness of this policy, a research in this area seems to be required. The purpose of this article is to assess the diversity of wealth in the regions using the methods of measurement of sigma convergence. The main parameter used in the calculations is GDP per capita in 2000-2007 at the sub-regional level (NUTS-3). The research shows that income inequalities among some groups of Polish regions have increased after the accession to the EU. Convergence patterns vary in cities, rich sub-regions and poor sub-regions. In some cases, convergence is correlated with the dynamics of GDP, whereas in other there is no significant relationship between convergence and the economic situation.

Słowa kluczowe: regions  disparities  convergence  cohesion policy  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Wydanie specjalne 2011
Maciej Smętkowski
Polityka spójności a konkurencyjność dużych polskich miast

Polityka spójności a konkurencyjność dużych polskich miast

Artykuł podejmuje próbę oceny wpływu inwestycji, realizowanych przy współudziale unijnych środków polityki spójności w okresie programowania 2004-2006, na konkurencyjność dużych polskich miast. W tym celu w jego pierwszej części podjęto próbę zdefiniowania zagadnienia konkurencyjności miasta i regionu, by następnie w oparciu o nie zaproponować dobór wskaźników, które wykorzystano w dalszych analizach ilościowych. Zastosowano w nich różne metody oceny współzależności konkurencyjności miast i nakładów polityki spójności, co umożliwiło triangulacje otrzymanych wyników. Na tej podstawie przedstawiono szereg hipotetycznych relacji przyczynowo-skutkowych między interwencją publiczną a pozycją konkurencyjną badanych miast. Do ich dalszej weryfikacji wykorzystano jakościowe studia przypadku (zob. Raport EUROREG 2010 oraz artykuły Marka Kozaka i Andrzeja Miszczuka w niniejszym wydaniu specjalnym kwartalnika).

Słowa kluczowe: polityka spójności  Unia Europejska  konkurencyjność  rozwój miast  ewaluacja  


Interactions between EU Cohesion Policy and competitiveness of large Polish cities

The paper attempts to evaluate the impact that the projects co-financed by European funds within the Cohesion Policy in the programming period 2004"ˆ’2006 had on the competitiveness of large Polish cities. In the first part of the paper, we define competitiveness of cities and regions and operationalize it with indicators used in further analysis. Our evaluation is based on different quantitative methods of measuring correlations between competitiveness of cities and Cohesion Policy expenditures, which enables us to triangulate the results. The outcome is a set of hypothetical cause-effects relationships between public intervention and competitive position of cities. For their verification we employ qualitative case studies (See Report EUROREG 2010 and the articles by Marek Kozak and Andrzej Miszczuk in this issue).

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  European Union  competitiveness  city development  evaluation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Wpływ polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych polskich miast

Wpływ polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych polskich miast

Artykuł przedstawia ocenę wpływu polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych miast. Ewaluację przeprowadzono w dwóch ujęciach: jako analizę zmiany wskaźników metropolitalnej i regionalnej koncentracji ludności, przedsiębiorstw, pracujących i dochodów własnych gmin oraz jako analizę oddziaływania polityki spójności na rozwój gmin położonych w otoczeniu dużych miast. Analizy opracowano na podstawie wyników ankiety skierowanej do władz gmin. W pierwszym ujęciu wykorzystano podział zasięgu oddziaływania miasta na dwie strefy - obszar metropolitalny oraz region metropolitalny (ten drugi uwzględniono wyłącznie w przypadku ośrodków wojewódzkich). To ujęcie pokazało brak wpływu polityki spójności na zachodzące procesy koncentracji lub dekoncentracji w wyróżnionych skalach przestrzennych. Natomiast drugie - umożliwiło wskazanie tych kategorii interwencji publicznej, które mają relatywnie największy wpływ na dyfuzję procesów rozwojowych z miast do ich otoczenia.

Słowa kluczowe: polityka spójności  Unia Europejska  dyfuzja procesów rozwoju  relacje miasto-region  ewaluacja  


The impact of EU Cohesion Policy on diffusion of development processes in the regional surroundings of large Polish cities

The paper presents the evaluation of Cohesion Policy impacts on diffusion of development processes from cities to their regional hinterlands. We evaluated two things: a) the indicators illustrating metropolitan and regional concentration of population, enterprises, employers, and local governments revenues, and b) the impact of EU funds on the development of municipalities located in the surroundings of large cities (based on local governments survey results). For the first type of analysis, we delimitated the regional surroundings into two zones: metropolitan area and regional hinterlands (the former was only applicable in case of capital cities of voivodships). The outcome of the analysis in this dimension indicates a lack of any significant impact of Cohesion Policy on agglomeration processes in the analyzed spatial scales. However, the studies in the second dimension allow us to identify the thematic categories of public intervention that have the largest relative impact on spread effects from developing large cities to their regional surroundings.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  European Union  diffusion process  city-region relations  evaluation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Miszczuk
Wpływ projektów unijnych na konkurencyjność Lublina i dyfuzję procesów rozwojowych w jego otoczeniu

Wpływ projektów unijnych na konkurencyjność Lublina i dyfuzję procesów rozwojowych w jego otoczeniu

Artykuł przedstawia analizę pozyskiwania i wydatkowania środków unijnych przez samorząd miasta Lublina w pierwszym okresie akcesyjnym (2004-2006), przez wskazanie wpływu zewnętrznego finansowania na poprawę konkurencyjności i atrakcyjności miasta oraz tworzenie warunków dyfuzji procesów rozwojowych w układzie miasto-region.

Słowa kluczowe: polityka spójności  rozwój lokalny  konkurencyjność  Unia Europejska  Lublin  


The impact of EU projects on Lublin competitiveness and diffusion of development processes in its surroundings

The aim of this paper is to analyze the effectiveness of raising and spending EU funds by the local government in Lublin in the first period of the Polish accession (2004-2006). The criteria of effectiveness we use are: increase of city competitiveness (attractiveness) and creating conditions for diffusion of development processes into the region. Compared to other Polish cities, Lublin had trouble raising EU funds. Besides, there was no innovative strategic vision of their spending. As a result, EU Cohesion Policy improved Lublin"€™s competitiveness and contributed to the development of the relations between the city and its region only to a small extent.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  local development  competitiveness  European Union  Lublin  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(47)/2012
Arkadiusz Świadek
Wielkość przedsiębiorstw i ich struktura własności a rozwój innowacyjności w regionalnych systemach przemysłowych

Wielkość przedsiębiorstw i ich struktura własności a rozwój innowacyjności w regionalnych systemach przemysłowych

W krajach przechodzących etap transformacji struktura przedsiębiorstw i własności kapitału wpływa na procesy ekonomiczne, w tym również na aktywność innowacyjną w przemyśle. Prowadzone badania wskazują, że kluczem do akceleracji rozwoju ekonomicznego jest transfer technologii z zagranicy, a implementacja nowych rozwiązań zależy głównie od podmiotów średnich i dużych. Przedsiębiorstwa krajowe mikro i małe zlokalizowane w polskich regionach charakteryzują się niechęcią do podejmowania ryzyka, ale w miarę upływu czasu aktywność innowacyjna tych drugich staje się porównywalna do ich zagranicznych i dużych konkurentów.

Słowa kluczowe: innowacje  system  region  przemysł  


Size and ownership structure of enterprises versus development of innovations in the regional industrial systems

In transition economies, the size and ownership structure of enterprises determine their economic behaviour as well as their attitudes towards innovations. Many studies show that one of the key factors accelerating economic performance of the companies is technological transfer from abroad, and that successful implementation of the new know-how is mainly undertaken by medium and large enterprises. The domestic micro and small enterprises located in Polish regions proved to be rather risk-averse and therefore not very innovative. However, their innovative activities accelerate over time, and eventually they catch up with foreign and large enterprises.

Słowa kluczowe: innovation  system  region  industry  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Waldemar A. Gorzym-Wilkowski
Planowanie zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego w okresie powojennym - praktyka wobec teorii i ustawodawstwa

Planowanie zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego w okresie powojennym - praktyka wobec teorii i ustawodawstwa

Wojewódzkie planowanie przestrzenne było w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat przedmiotem licznych prac teoretycznych i regulacji prawnych. W okresie tym władze województwa lubelskiego sporządziły szereg planów zagospodarowania przestrzennego, określanych niekiedy jako plany regionalne. Rozważania teoretyczne często traktowały planowanie przestrzenne (szczególnie regionalne) jako planowanie przyszłej struktury przestrzennej i działań zmierzających do jej osiągnięcia. Natomiast przepisy i praktyka planowania przestrzennego w coraz większym stopniu kształtowały plany wojewódzkie jako dokumenty określające jedynie pożądaną strukturę przestrzeni - przede wszystkim jej funkcje społeczno-ekonomiczne i przyrodnicze. Przyczyną tej rozbieżności był niewątpliwie silny wpływ uwarunkowań ustrojowych i prawnych na praktykę wojewódzkiego planowania przestrzennego.

Słowa kluczowe: gospodarka przestrzenna  planowanie przestrzenne  planowanie regionalne  ustawodawstwo  województwo lubelskie  zagospodarowanie przestrzenne  


Spatial planning in the Lublin voivodeship in the post-Second World War period - practice versus theory and legislation

Over the past few decades, voivodeship-level spatial planning has been the subject of numerous theoretical studies and legal regulations. During this period, the authorities of the Lublin voivodeship prepared a number of spatial development plans, sometimes referred to as regional plans. In theoretical dissertations, this spatial planning (especially the regional one) was usually seen as a plan of the future spatial structure and of activities aimed at achieving it, whereas regulations on spatial planning and its practice increasingly shaped voivodeship plans as documents defining only the desired spatial structure - first of all its socioeconomic and environmental functions. A strong impact of political and legal conditions on the practice of voivodeship-level spatial planning is undoubtedly the reason for this difference.

Słowa kluczowe: land management  legislation  Lublin voivodeship  regional planning  spatial economy  spatial planning  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Kosmalski
Przyczyny nierówności technologicznych w polskich województwach w latach 1998-2008

Przyczyny nierówności technologicznych w polskich województwach w latach 1998-2008

Celem artykułu jest określenie przyczyn różnego poziomu efektywności technologii gospodarek poszczególnych regionów w Polsce, utożsamianych z województwami, a w konsekwencji zróżnicowania wydajności pracy. Aby określić przyczyny tego zróżnicowania zastosowano zmodyfikowaną wersję modelu DEA (non-radial Data Envelopment Analysis). Z ekonomicznego punktu widzenia największą zaletą takiego modelu jest rezygnacja z jednolitego wskaźnika efektywności technologicznej dla wszystkich nakładów. W modelu tym zakłada się, że każdy nakład może mieć inny wskaźnik efektywności. W rezultacie możliwa jest substytucja między nakładami kapitału rzeczowego i pracy. Zastosowanie modelu non-radial DEA pozwoliło wyznaczyć cząstkową efektywność nakładów czynników produkcji, także w ujęciu sektorowym. Omawiana metoda pozwala nie tylko określić efektywność technologii stosowanych w gospodarkach regionalnych, ale także dostarcza informacji o przyczynach ewentualnej nieefektywności, z jednoczesną propozycją pożądanej kombinacji nakładów, która pozwoli tę nieefektywność wyeliminować.

Słowa kluczowe: ekonomia regionalna  otoczkowa analiza danych  efektywność technologiczna  struktura zatrudnienia  


The causes of technological ineffectiveness in Polish voivodeships in the years 1998-2008

The aim of the paper has been to determine the reasons for technological in effectiveness of the economies of Polish regions (i.e. voivodeships). In order to do so, we have used the modified method of non-radial Data Envelopment Analysis, which allowed us to determine partial indexes of technological effectiveness separately for the labour factor and the material capital factor. As a result, we have been able to state that the main source of tech nological ineffectiveness of technologies used in regional economies lies in relatively lower and spatially differentiated technological effectiveness compared to the technological effectiveness of the material capital factor. In view of the results, we have extended the study over three sectors of the economy and considered the substitution processes occurring between them. Adapting such a research objective has made it possible to identify the reasons of the ineffectiveness of the analyzed economies and of those characterized by a relatively low technological effectiveness. A technology has been proposed which will help to overcome the technological inadequacies in the most effective way.

Słowa kluczowe: regional economy  data envelopment analysis  technological efficiency  employment structure  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Leszczyńska, Małgorzata Wosiek
Dochodowe uwarunkowania inwestycji w kapitał ludzki gospodarstw domowych w województwach Polski Wschodniej

Dochodowe uwarunkowania inwestycji w kapitał ludzki gospodarstw domowych w województwach Polski Wschodniej

Istniejące dysproporcje dochodowe w regionie Polski Wschodniej stają się jednym z ważnych współczesnych problemów diagnostycznych. Wynika to z ich wpływu na rozwój gospodarstw domowych (poprzez kapitał ludzki), a co za tym idzie na rozwój gospodarki Polski. Zróżnicowanie dochodów i wydatków na kapitał ludzki jest pochodną zróżnicowania sytuacji społeczno-ekonomicznej regionów Polski Wschodniej kształtowanej przez uwarunkowania historyczne, techniczno-organizacyjne, produkcyjne, społeczno-kulturowe i przyrodnicze. W grupie województw o niskich dochodach znalazły się województwa o małych wydatkach tzw. prosumpcyjnych - związanych z inwestycjami w kapitał ludzki.

Słowa kluczowe: spójność społeczno-ekonomiczna  kapitał ludzki  zróżnicowanie dochodów i wydatków.  


Income-related reasons of households in Eastern Polish voivodeships for investing in human capital

Income disproportions that occur in Eastern Poland are becoming an important contemporary diagnostic problem due to their influence on human capital-related development of households. The diversity of incomes and of expenditures on human capital is the result of great differences in socio-economic situation of Eastern Polish regions, which are shaped by historical, technical and organizational, production-related, socio-cultural and natural conditions. Among the voivodeships with the lowest incomes there are those with low so-called "€˜prosumptional"€™ expenditures - the expenditures related to investments in human capital.

Słowa kluczowe: social and economic cohesion  human capital  diversity of incomes and expenditures  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Stanisław Korenik, Region ekonomiczny w nowych realiach społeczno-gospodarczych, Warszawa, CeDeWu, 194 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Sońta
Soňa Čapková, et al., Regional Development and Innovation, Ekonomická Univerzity Mateja Bela, 138 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(48)/2012
Dominika Wojtowicz, Kinga Paciorek
Systemy i narzędzia zarządzania jakością w urzędach gmin a efektywne korzystanie z funduszy unijnych

Systemy i narzędzia zarządzania jakością w urzędach gmin a efektywne korzystanie z funduszy unijnych

Artykuł koncentruje się na zagadnieniach związanych z wpływem jakości zarządzania w administracji samorządowej na poziomie gminnym na wykorzystanie funduszy unijnych wspierających rozwój lokalny. Polska, która od kilku lat jest członkiem Unii Europejskiej, ma możliwość korzystania z funduszy przeznaczonych na rozwój regionalny i wzmacnianie spójności na terenie Wspólnoty. Jedną z głównych grup beneficjentów, do których w obecnej perspektywie lat 2007-2013 należy większość środków, są samorządy terytorialne. Celem artykułu jest przedstawienie zależności między stosowaniem narzędzi wpisujących się w nurt New Public Management w administracji samorządowej a sprawnością w korzystaniu z funduszy unijnych przeznaczonych na rozwój lokalny/regionalny. Wpływ narzędzi rozpatrywany jest w trzech obszarach: ilości pozyskanych środków, sprawnej realizacji projektu (rzeczowej i finansowej) oraz jakości projektów.

Słowa kluczowe: fundusze unijne  zarządzanie jakością  projekty samorządowe  


Quality management systems and effective use of EU funds

The paper focuses on issues related to the impact of quality management in local government at the municipal level on the use of EU funds supporting local development. Poland is one of the greatest beneficiaries of structural funds provided for regional development and strengthening cohesion within the Community. Local governments are one of the groups which absorbed most of the funds for 2007-2013. The paper describes how and to what extent the implementation of New Public Management tools in local government administration can guarantee efficient use of EU funds. Three areas of such impact are taken into consideration - the amount of acquired funds, efficient implementation of the projects co-financed by the EU, and the quality of these projects.

Słowa kluczowe: EU funds  quality management  local governments€™ projects  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Młodak
Statystyka metropolii polskich - problemy i perspektywy

Statystyka metropolii polskich - problemy i perspektywy

W artykule zaprezentowano najistotniejsze problemy i perspektywy rozwojowe dotyczące pozyskiwania i analizy danych dla metropolii polskich. Podstawowe zagadnienia w tej mierze obejmują: definicję obszaru metropolitalnego i funkcjonalnego, źródła informacji statystycznych, metody estymacji brakujących informacji oraz - wciąż występujące - problemy organizacyjne i metodologiczne. Szczególnie dużo uwagi poświęcono zaletom i wyzwaniom wynikającym z uczestnictwa Polski w różnych międzynarodowych przedsięwzięciach związanych ze statystyką regionalną, takich jak URBAN AUDIT, EURAREA itp. Pierwsze z nich dostarcza wielu interesujących propozycji odnośnie do oceny warunków życia ludności miejskiej i delimitacji obszarów metropolitalnych opartych głównie na koncepcji zasięgu oddziaływania miasta. Celem drugiego z tych projektów jest konstrukcja, rozwój i badanie użyteczności teoretycznych narzędzi estymacji dla małych obszarów. Ponadto ukazano możliwości polskiej statystyki regionalnej w zakresie obserwacji metropolii i stymulacji ich funkcjonowania zarówno z analitycznego punktu widzenia, jak też dla wspierania podejmowania decyzji na szczeblu lokalnym.

Słowa kluczowe: obszar metropolitalny  szersza strefa miejska  audyt miejski  


Statistics relating to polish metropolises - problems and perspectives

In this paper, we present the most important problems and development perspectives concerning the collection and analysis of data on Polish metropolises. The basic issues described in this context are: the definition of metropolis and functional city, sources of statistical information, methods of estimating missing data, and some persisting organizational and methodological problems. A special attention is paid to advantages and challenges of Poland"€™s participation in various international projects relating to regional statistics, such as URBAN AUDIT, EURAREA, etc. The former project provides many interesting propositions concerning assessment of living conditions of urban population and delimitation of metropolitan areas based mainly on a concept of the city"€™s scope of action. The latter is aimed at construction, development and research on the usefulness of theoretical tools of small area estimation. Moreover, we look at the potential of Polish regional statistics in terms of observation of metropolises and stimulation of their functioning, from the analytical point of view and in order to support decision-making at the local level.

Słowa kluczowe: metropolitan area  large urban zone  urban audit  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Zuzańska-Żyśko
Funkcje metreopolitalne w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym

Funkcje metreopolitalne w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym

Artykuł zawiera analizę procesów metropolitalnych w aspekcie funkcjonalnym w jednym z najbardziej zaludnionych obszarów w Polsce. Jego celem jest zbadanie funkcji metropolitalnych oraz struktury wewnętrznej Górnośląskiego Obszaru Metropolitalnego. Badany obszar to policentryczny układ osadniczy o genezie konurbacji przemysłowej. Analiza bazuje na wybranych cechach jakościowych o randze międzynarodowej i krajowej, wykorzystuje wskaźnik bonitacji punktowej. Wydzielony funkcjonalny obszar metropolitalny tworzy 15 gmin, w tym 13 miast na prawach powiatu, a zamieszkuje 1,9 mln osób. Funkcje są rozproszone w różnych miastach i wykazują cechy polaryzacji. Najważniejszym ośrodkiem metropolitalnym są Katowice, które mają dobrze wykształcone funkcje metropolitalne. Pomocniczymi ośrodkami pierwszego rzędu są Gliwice i Chorzów. Pozostałe miasta to ośrodki o kształtujących się funkcjach metropolitalnych.

Słowa kluczowe: metropolia  obszar metropolitalny  funkcje metropolitalne  konurbacja  region postindustrialny  region śląski  


Metropolitan functions of the Upper-Silesian Metropolitan Area

The paper analyzes the functional aspect of metropolitan processes in one of the most densely populated areas in Poland. The purpose of the article is to study metropolitan functions, as well as to analyze the intrinsic structure of the Upper-Silesian Metropolitan Area, which used to be an industrial conurbation that evolved into a polycentric settlement arrangement. The analysis is based on selected qualitative features of international and domestic standings, and uses the centrality indicator. The selected functional metropolitan area is formed by 15 municipalities, including 13 towns with county rights, and is inhabited by 1.9 million people. The functions are dispersed in different towns and seem polarized. The metropolitan centre of utmost importance and holding well-developed metropolitan functions is the city of Katowice, whereas Gliwice and Chorzow are first-class auxiliary centres. The remaining towns are centres of developing metropolitan functions.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolitan area  metropolitan functions  conurbation  post-industrial region  Silesian Region  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - instrument czy wyłącznie bariera rozwoju

Decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - instrument czy wyłącznie bariera rozwoju

Celem artykułu jest zbadanie procesu wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w gminach wiejsko-miejskich położonych w strefie zewnętrznej Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego oraz określenie, czy poszczególne gminy prowadzą zbliżoną, czy odmienną politykę w tym zakresie i od czego zależą ewentualne różnice. Badania odnoszą się do czterech gmin wiejsko-miejskich położonych w strefie zewnętrznej Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. W badaniach dotyczących lat 2007-2010 określono, jak co roku w każdej gminie kształtowała się liczba wydanych decyzji o warunkach zabudowy, ilu ustaleń o warunkach zabudowy odmówiono oraz ile - i na jakie cele - wydano decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto określono udział procentowy w decyzjach wydanych ogółem decyzji: przeznaczonych na cele gospodarcze, wydanych na rzecz osób prawnych oraz wydanych na terenie miasta.

Słowa kluczowe: decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu  rozwój regionalny  rozwój lokalny  


Decisions on building conditions and land management - a useful instrument or a development barrier?

The aim of this paper is to examine the process of issuing decisions on building conditions and land management in rural-urban areas located in the outer zone of the Szczecin Metropolitan Area, and to determine whether the individual municipalities adopt a similar policy in this case. We also study the possible reasons for the differences. In the research, covering the years 2007-2010, we examined four rural-urban municipalities located in the outer zone of the Szczecin Metropolitan Area. We specified the number of decisions regarding the building conditions in each year and in each municipality, we counted the motions which were denied and the decisions to establish the locations of a public purpose investment. In the latter case, we also studied the purpose of such investments. Moreover, in the total number of the decisions issued for economic purposes, we defined the percentage of those made in favour of legal persons and those made in the city"€™s area.

Słowa kluczowe: decision on building conditions and land management  regional development  local development  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(49)/2012
Małgorzata Suchacka
O przemianach kapitału ludzkiego i szansach na klasę kreatywną na przykładzie regionu przemysłowego

O przemianach kapitału ludzkiego i szansach na klasę kreatywną na przykładzie regionu przemysłowego

Przedmiotem opracowania są przemiany kapitału ludzkiego w województwie śląskim i tworzenie się fundamentów klasy kreatywnej. W pierwszej części przedstawione zostaną teoretyczne podstawy kapitału ludzkiego i klasy kreatywnej oraz historia i specyfika najważniejszych grup społecznych na Śląsku, a w drugiej – przytoczone wyniki badań przeprowadzonych w latach 2010–2011. Badani przedsiębiorcy, eksperci i decydenci regionalni zgodnie dostrzegają istnienie klasy specjalistów oraz aktywnych jednostek, którzy działają na poziomie przedsiębiorstw i społeczności lokalnych. Potwierdza to przyjęte założenie o enklawowym charakterze procesu powstawania klasy kreatywnej na Śląsku.

Słowa kluczowe: klasa kreatywna  kapitał ludzki i społeczny  region  innowacje  


On the transformation of human capital and the chances for a creative class on the example of an industrial region

The paper focuses on the transformation of human capital in the Silesia province and the formation process of the creative class. In the first part are described some theoretical assumption of human capital and creative class, and the history and specifics of the most important social groups in Silesia. In the second part the authors cite the main results of their research conducted in 2010–2011. In interviews, entrepreneurs, experts and policy makers recognized the existence of regional professionals and active individuals who operated at the level of enterprises and local communities. This confirms the assumption of the enclave nature of the formation process of the creative class in Silesia.

Słowa kluczowe: creative class  human and social capital  region  innovation  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tymon Słoczyński
Próba wyjaśnienia regionalnego zróżnicowania międzypłciowej luki płacowej w Polsce

Próba wyjaśnienia regionalnego zróżnicowania międzypłciowej luki płacowej w Polsce

W artykule opisano regionalne zróżnicowanie międzypłciowej luki płacowej w Polsce, która okazuje się szczególnie duża w województwie śląskim (ok. 25,44%). Zaproponowano kilka wyjaśnień tego zjawiska. Po pierwsze, dyskryminacja płacowa kobiet jest najprawdopodobniej szczególnie silna w tym regionie. Po drugie, w województwie śląskim mężczyźni są generalnie zatrudniani w większych miejscach pracy niż kobiety. Po trzecie, rozkład kobiet między poszczególne zawody i sekcje gospodarki narodowej jest tam szczególnie niekorzystny dla ich relatywnych wynagrodzeń. Po czwarte, również struktura premii za wykonywanie poszczególnych zawodów pozostaje w województwie śląskim niekorzystna dla kobiet, tj. sfeminizowane zawody oferują na Śląsku szczególnie niskie relatywne wynagrodzenia.

Słowa kluczowe: luka płacowa  dyskryminacja płacowa  metody dekompozycyjne  


Explaining regional variation in gender wage gaps in Poland

In this paper, the author provides a description and an explanation of regional variation in gender wage gaps in Poland, and shows that the gap is especially large in the Silesian Voivodeship (ca 25.44%). He presents several explanations for this phenomenon. First, gender wage discrimination is likely to be especially strong in Silesia. Second, in this region, men typically work in bigger firms than women. Third, the distribution of women between different occupations and industries in Silesia is especially disadvantageous for their relative wages. Fourth, the structure of occupational wage differentials in Silesia is also unfavourable for women, i.e. predominantly female occupations pay relatively less in Silesia than in other regions.

Słowa kluczowe: wage gap  wage discrimination  decomposition methods  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(50)/2012
Maciej Smętkowski
Wschodnie obszary problemowe i ich trajektorie rozwojowe na przykładzie Polski i Niemiec

Wschodnie obszary problemowe i ich trajektorie rozwojowe na przykładzie Polski i Niemiec

Artykuł zawiera porównanie zmian zachodzących we wschodnich obszarach Polski i Niemiec na przestrzeni ostatnich lat. Podjęto w nim próbę wskazania najważniejszych problemów tych obszarów i ich wpływu na procesy rozwoju gospodarczego. Trajektorie rozwojowe wschodnich regionów Polski i Niemiec zostały przedstawione w kontekście procesów zjednoczenia i transformacji, z odniesieniem do polityki prowadzonej przez władze publiczne. We wnioskach sformułowano ocenę istotności i skali problemów dotykających wschodnich obszarów Polski i Niemiec, w tym próbę oceny skuteczności polityki regionalnej.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  regiony peryferyjne  polityka regionalna  


The Eastern problem areas and their growth trajectories – the example of Poland and Germany

The paper offers a comparison of changes which have been taking place in the eastern regions of Poland and Germany in the recent years. It sets out to identify the main problems of these areas and explain how they have affected economic development processes. The development trajectories of the eastern regions of Poland and Germany are discussed in the context of the reunification and trans-formation processes, and are related to the policies implemented by the public authorities. In its conclusions, the study evaluates the relevance and scale of the problems affecting the eastern parts of Germany and Poland, among them the effectiveness of their regional policies.

Słowa kluczowe: regional development  peripheral regions  regional policy  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Dominiak, Paweł Churski
Rola innowacji w kształtowaniu regionów wzrostu i stagnacji gospodarczej w Polsce

Rola innowacji w kształtowaniu regionów wzrostu i stagnacji gospodarczej w Polsce

Celem artykułu jest ocena znaczenia innowacji w kształtowaniu się w Polsce regionów wzrostu oraz regionów stagnacji gospodarczej. Postępowanie badawcze składa się z dwóch etapów. W pierwszym – na podstawie wskaźników poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego usystematyzowanych według następujących aspektów: ludność i osadnictwo, struktura gospodarki i rynek pracy, infrastruktura techniczna i dostępność przestrzenna oraz sytuacja finansowa i poziom zamożności – przy wykorzystaniu analizy skupień, dokonano grupowania województw, rozróżniając regiony silne i słabe gospodarczo. Drugi etap obejmuje identyfikację zależności między zróżnicowaniem regionalnym poziomu innowacyjności a rozkładem regionów rozwoju i stagnacji w Polsce, którą przeprowadza się przy wykorzystaniu analizy kanonicznej. Jej wyniki pozwoliły zidentyfikować silną zależność pomiędzy poziomem innowacyjności regionów, a ich poziomem rozwoju społeczno-gospodarczego we wszystkich wyróżnionych aspektach tego procesu, a zwłaszcza w relacji: poziom innowacyjności regionów – sytuacja finansowa oraz poziom zamożności.

Słowa kluczowe: województwo  region rozwoju  region stagnacji  innowacyjność regionu  zróżnicowanie regionalne Polski  


The role of innovation in the formation of regions of development and those of economic stagnation in Poland

The aim of this paper is to evaluate the importance of innovation in the formation of regions of development and those of economic stagnation in Poland. The test procedure adapted by the authors consists of two stages. In the first one, the authors use cluster analysis to group voivodeships into two categories according to the strength and weakness of their economies, on the basis of socio-economic development indicators, structured according to the following aspects: (1) population and settlement, (2) the structure of the economy and the job market, (3) technical infrastructure and easy access, and (4) the financial situation and wealth. In the second stage the authors use canonical analysis to identify the relationship between regional differences in the level of innovation and the distribution of development and stagnation regions in Poland. The results of the analysis shows a strong correlation between the level of innovativeness of a region and its level of socio-economic development in all highlighted aspects of this process, particularly in the relationship between the level of innovation development of a region and its financial situation and wealth.

Słowa kluczowe: region  region of development  region of economic stagnation  innovativeness of a region  regional differentiation in Poland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Nyklewicz
Regionalne dysproporcje w rozwoju atypowych form zatrudnienia w Niemczech

Regionalne dysproporcje w rozwoju atypowych form zatrudnienia w Niemczech

Dokonujące się od dwudziestu lat przeobrażenia w gospodarce niemieckiej w istotny sposób determinują zmiany na rynku pracy. Od momentu zjednoczenia obu państw w 1989 r. zaznaczył się znaczny wzrost atypowych form zatrudnienia jako konsekwencja procesów deregulacji tego rynku. Celem niniejszego opracowania jest ukazanie spektrum zagadnień dotyczących niejednakowego rozwoju tychże form we wschodniej i zachodniej części RFN ze szczególnym uwzględnieniem odmiennej sytuacji mężczyzn i kobiet. Podstawowa teza zakłada, że o zakresie wykorzystania niestandardowych form decyduje przede wszystkim zatrudnienie kobiet, a różnice, jakie uwidaczniają się w obu częściach Niemiec, są konsekwencją oddziaływania nie tylko czynników ekonomicznych, ale w dużej mierze społecznych i instytucjonalnych.

Słowa kluczowe: region  dysproporcje  atypowe zatrudnienie  Niemcy  


Regional disproportion in the development of atypical forms of employment in Germany

The transformation of the German economy, which has been in progress for the last twenty years, determines the changes of the labour market. Since the reunification in 1989, a major increase in atypical forms of employment has been observed as a result of deregulation processes of the labour market. The aim of this paper is to present the spectrum of problems regarding the diverse development of these forms in the eastern and western parts of the Federal Republic of Germany, with particular focus on the different situation of men and women. The author assumes that in order for non-standard forms of employment to flourish, the employment of women has to be considerable. The differences appearing in both parts of Germany are caused not only by economic factors, but also to a high degree by social and institutional ones.

Słowa kluczowe: region  disproportion  atypical employment  Germany  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
Czy aby na pewno polityka spójności jest polityką regionalną? Sławomir Pastuszka, Polityka regionalna Unii Europejskiej – cele narzędzia, efekty (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mariusz Chudak
Ewa Łaźniewska, Marian Gorynia (red.), Konkurencyjność regionalna. Koncepcje – strategie – przykłady (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(51)/2013
Łukasz Lewkowicz
Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej - nowa jakość polsko-słowackiej współpracy transgranicznej?

Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej - nowa jakość polsko-słowackiej współpracy transgranicznej?

Celem artykułu jest analiza politologiczna tworzonych obecnie Europejskich Ugrupowań Współpracy Terytorialnej (EUWT) na pograniczu polsko-słowackim. Na wstępie wyjaśniona została istota i podstawy prawne nowego instrumentu prawnego Unii Europejskiej. Przedstawiono również genezę i specyfikę EUWT w Europie. W zasadniczej części tekstu poddane analizie zostały tworzone obecnie dwa polsko-słowackie EUWT: Tatry i TRITIA. Szczegółowo omówiono ich dokumenty założycielskie, organizację wewnętrzną, planowany zakres działalności. Tekst uzupełniono analizą porównawczą EUWT z dotychczas działającymi euroregionami. W podsumowaniu znalazły się wnioski i rekomendacje dotyczącej dalszej formalizacji polsko-słowackiej współpracy transgranicznej.

Słowa kluczowe: Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej  euroregiony  współpraca transgraniczna  pogranicze polsko-słowackie  


European Groupings of Territorial Cooperation - a new quality of the Polish-Slovak trans-frontier cooperation

The purpose of the article is to provide political analysis of European Groupings of Territorial Cooperation (EGTC), which are being currently established on the Polish-Slovak borderland. First, the author presents the essence and legal basis of this new instrument of the European Union, and describes the origin of the first EGTCs. Second, in the main body of the text, he discusses two Polish-Slovak EGTCs, i.e. Tatra and TRITIA, focusing in particular on their documents of incorporation, internal organization and the planned scope of activities. The article is supplemented with a comparative analysis of previously active euroregions. In the summary, the author offers some conclusions and recommendations regarding further formalization of Polish-Slovak trans-frontier cooperation.

Słowa kluczowe: European Groupings of Territorial Cooperation  euroregions  trans-frontier cooperation  Polish-Slovak borderland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Furmankiewicz
Współrządzenie czy ukryta dominacja sektora publicznego? Koncepcja governance w praktyce lokalnych grup działania LEADER

Współrządzenie czy ukryta dominacja sektora publicznego? Koncepcja governance w praktyce lokalnych grup działania LEADER

Artykuł analizuje skład rad decyzyjnych lokalnych grup działania funkcjonujących w ramach tzw. Osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w trzech województwach Polski opisywanych w literaturze jako różniące się znacznie pod względem uwarunkowań historyczno-kulturowych. Zgodnie z ideą współrządzenia wdrażaną w programach typu LEADER wpływy przedstawicieli poszczególnych sektorów gospodarki na decyzje lokalne powinny się równoważyć. Według zasad programu wspierającego, członkowie rady reprezentujący sektor publiczny nie powinni stanowić więcej niż 50% jej składu. Parytet ten ma gwarantować wpływ sektorów niepublicznych na podejmowane decyzje i jest zachowany w dokumentach formalnych LGD. W trzech badanych województwach rzeczywisty udział wójtów, urzędników i kadry kierowniczej sektora publicznego był od 15 do 21% wyższy niż wynika to z danych oficjalnych. W około jednej trzeciej badanych organizacji przekraczał 50% i zapewniał sektorowi publicznemu dominującą rolę przy podejmowaniu decyzji o wyborze dofinansowanych projektów. Proceder ten był bardzo podobny w badanych regionach i jest dyskutowany w kontekście koncepcji governance jako przykład tokenizmu.

Słowa kluczowe: koncepcja governance  partnerstwa terytorialne LEADER  partycypacja społeczna  tokenizm  


Co-governance or hidden domination of the public sector? The concept of governance in the practice of LEADER Local Action Groups

The article analyzes decision-making councils of Local Action Groups operating in Axis 4 LEADER Rural Development Programme in three Polish regions which were described in the literature as differing significantly in terms of their historical and cultural backgrounds. According to the concept of governance, implemented in programmes such as LEADER, the influence of representatives of various sectors of the economy on local decisions should be balanced and, in accordance with the rules of the support programme, no more than 50% of council members should represent the public sector. This provision, included in formal documents of Local Action Groups, is designed to ensure that non-public sectors do have some impact on council decisions. However, in the three studied regions, the real participation of mayors, officials and executives of the public sector was from 15 to 21% higher than in the official data, and in about one-third of the surveyed organizations it exceeded 50%, which gave the public sector representatives the dominant role in decision-making and selection of eligible projects. This practice was very similar in the studied regions, and is discussed in the context of the concept of governance, as an example of tokenism.

Słowa kluczowe: concept of governance  LEADER territorial partnerships  social participation  tokenism  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marta Cobel-Tokarska
"A co tam kogo obchodziło, gdzie on szedł i co z niego robili". Kamienie Suwalszczyzny

"A co tam kogo obchodziło, gdzie on szedł i co z niego robili". Kamienie Suwalszczyzny

Głównym celem artykułu jest przedstawienie znaczeń i sensów wiązanych w różnych dyskursach z kamieniami Suwalszczyzny. Kamień to wszechobecny element suwalskiego pejzażu, postrzegany przez turystów i innych przybyszy z zewnątrz jako jego wyjątkowy wyróżnik. Autorka próbuje sprawdzić, czy ta wyjątkowość znajduje odzwierciedlenie w sposobie myślenia mieszkańców, czy postrzegają „swoje” kamienie pozytywnie, czy negatywnie? Druga część artykułu dotyczy wizerunku regionu prezentowanego w różnego rodzaju opracowaniach, na stronach internetowych i w innych publikacjach. Porównanie tych dwóch dyskursów – codziennego i odświętnego (skierowanego celowo na zewnątrz) pozwala pełniej rozpoznać miejsce, jakie zajmują kamienie w obrazie Suwalszczyzny.

Słowa kluczowe: Suwalszczyzna  Przerośl  kamień  krajobraz  rzemiosło  kamieniarstwo  pogranicze  


Rocks of the Suwalki region

The main objective of this article is to present the way in which people from the Suwalki region perceive their coexistence with rocks, which are ubiquitous in the region and constitute a kind of its trademark. The first question is: how do local people perceive rocks, and how do they assess their presence? The second important question is how the rocks ft into the image of the region, created and distributed as a tourism product? Does their history contribute to the mysteriousness of the region which permeates touristic narratives?

Słowa kluczowe: Suwalki region  Przerosl  rock  landscape  craft  masonry  borderland  


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(52)/2013
Paweł Swianiewicz
Konkurencja o środki unijne w opiniach polityków i pracowników samorządowych

Konkurencja o środki unijne w opiniach polityków i pracowników samorządowych

Artykuł omawia wyniki badania empirycznego przeprowadzonego w około 50 gminach czterech województw. Na podstawie analizy dokumentów urzędowych, wyników ankiet i wywiadów pogłębionych z politykami i urzędnikami samorządowymi przedstawia różnice i podobieństwa w postrzeganiu ubiegania się o dofinansowanie w poszczególnych programach operacyjnych. Artykuł prezentuje poszczególne etapy ubiegania się o środki od wyboru programu operacyjnego aż do wyboru projektów przeznaczonych do realizacji przez instytucje zarządzające programami. Zwraca uwagę na problemy wynikające ze stosowanych procedur, zróżnicowanej konkurencji w ubieganiu się o środki i zjawiska nieformalnego oddziaływania na wyniki selekcji projektów. Odwołując się do wyników wcześniejszych badań, analizuje też zmiany jakie zachodziły między programami realizowanymi w okresie 2004-2006 i 2007-2013.

Słowa kluczowe: Unia Europejska  fundusze strukturalne  polityka regionalna  rozwój  samorząd  programy operacyjne  konkurencja  zarządzanie strategiczne  


Competing for EU funds – the opinions of politicians and local government officials

The article discusses the results of empirical research conducted in ca 50 municipalities located in four Polish regions. The authors conduct desk research of official documents, questionnaires and in-depth interviews with local government staff and politicians, and present differences and similarities in opinions on various Operational Programmes. The article discusses all stages of applying for EU grants: from selection of an Operational Porgramme to the final decision of the Managing Authority on the list of selected projects. It refers to issues arising from formal procedures, the passionate character of the competition for funds in individual Operating Programmes, as well as informal mechanisms of influence on the outcome of the selection processes. Unlike earlier research, the article discusses the changes in the Programmes implemented within the 2004-2006 and 2007-2013 perspectives.

Słowa kluczowe: European Union  structural funds  regional policy  development  local government  operational programmes  competition  strategic management  

Anna Weszczak, Aneta Staszek
The structural and geographical analysis of occupational diseases in Poland in the years 2003–2010

The structural and geographical analysis of occupational diseases in Poland in the years 2003–2010

The paper uses the advanced spatial shift-share method to examine the tendency of some occupational diseases to occur in particular regions and sectors of the economy. The analysis, conducted in the years 2003–2010, concerned groups of diseases, and was based on regional data on occupational disease incidence in Poland according to disease groups. The analyzed variables were relative increments (of rates of changes) of the number of diagnosed occupational diseases, whereas the reference variable was the share of the diagnosed occupational diseases (in particular regions and groups of diseases) in the general number of diagnosed occupational diseases in the country (regional weights). The results of that research were then used to compare classical and non-classical methods of shift-share analysis.

Słowa kluczowe: occupational diseases  structural and geographical analysis  spatial shift-share analysis  


Analiza strukturalno-geograficzna występowania chorób zawodowych w Polsce w latach 2003–2010

W artykule zaprezentowano zastosowanie zaawansowanych i przestrzennych metod analizy przesunięć udziałów do badania tendencji występowania określonych chorób zawodowych w poszczególnych regionach i działach gospodarki. Analiza została przeprowadzona na danych dotyczących grup chorób w latach 2003-2010. Badaną zmienną były przyrosty względne (tempa zmian) liczby stwierdzonych chorób zawodowych, zaś zmienną referencyjną – udział liczby stwierdzonych chorób zawodowych w danym regionie i grupie chorób w ogólnej liczbie stwierdzonych chorób zawodowych w kraju (wagi regionalne). Na podstawie otrzymanych wyników przeprowadzono analizę porównawczą zastosowania nieklasycznych metod w odniesieniu do wyników pozyskanych z klasycznej analizy shift-share.

Słowa kluczowe: choroby zawodowe  analiza strukturalno-geograficzna  przestrzenna analiza przesunięć udziałów  

Anna Kołomycew, Agnieszka Pawłowska
Partnerstwa międzysektorowe w rozwoju obszarów wiejskich na przykładzie Lokalnych Grup Działania w województwie podkarpackim

Partnerstwa międzysektorowe w rozwoju obszarów wiejskich na przykładzie Lokalnych Grup Działania w województwie podkarpackim

Przedmiotem artykułu są partnerstwa międzysektorowe przyjmujące formę Lokalnych Grup Działania. Analizie poddano: mechanizmy powstawania partnerstw w województwie podkarpackim, ze szczególnym uwzględnieniem motywów i podmiotów inicjujących oraz sposobów rekrutacji członków; relacje partnerstw z otoczeniem społecznym; decydowanie w partnerstwach oraz oczekiwania w stosunku do ich przyszłości. Ramę teoretyczną artykułu stanowi podejście neoinstytucjonalne, w szczególności jego cztery nurty: historyczny, normatywny, racjonalnego wyboru oraz sieci, będące podstawą sformułowania hipotez dotyczących: innowacyjnego charakteru partnerstw, dominacji przedstawicieli władz lokalnych nad pozostałymi partnerami, utylitarnego charakteru partnerstw oraz ich przyszłości. Hipotezy zweryfikowano na podstawie wyników badań ilościowych przeprowadzonych w Lokalnych Grupach Działania województwa podkarpackiego.

Słowa kluczowe: partnerstwo międzysektorowe  współrządzenie  Lokalna Grupa Działania  województwo podkarpackie  rozwój obszarów wiejskich  


Intersectoral partnerships in the development of rural areas – the case of Local Action Groups in the Podkarpackie voivodeship

The article presents intersectoral partnerships forming Local Action Groups, and analyzes the mechanisms of emergence of such partnerships in the Podkarpackie region, particularly factors contributing to their emergence, their initiators and partner-recruitment methods, as well as the relations of partnerships with their social milieu, decision-making inside partnerships and expectations regarding their future. The theoretical framework of the study is rooted in the neoinstitutional theory with its historical, normative, rational-choice and network approaches. Based on them, the authors formulate some hypotheses referring to the innovativeness of the partnerships, the supremacy of local authorities over other partners, the utilitarian character of partnerships and the assumptions concerning their future. The hypotheses are then verified on the basis of the results of quantitative research of Local Action Groups in the Podkarpackie region.

Słowa kluczowe: intersectoral partnership  governance  Local Action Group  Podkarpackie voivodeship  rural areas development  

Numer: 3(53)/2013
Wioletta Wierzbicka
Regionalne zróżnicowanie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw prywatnych w Polsce – analiza taksonomiczna

Regionalne zróżnicowanie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw prywatnych w Polsce – analiza taksonomiczna

Celem badań była ocena regionalnego zróżnicowania efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw prywatnych w Polsce. Podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie: Czy regionalne różnice w poziomie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw prywatnych w Polsce pogłębiają się, czy są niwelowane? Na podstawie przeprowadzonych analiz sformułowano następujące wnioski. Regionalne zróżnicowanie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw prywatnych w Polsce w latach 1999-2008 nieznacznie się zmniejszyło, nadal utrzymuje się jednak na poziomie średnim. Przyczyną tego jest bardzo zróżnicowana dynamika zmian zachodzących w tym zakresie w poszczególnych województwach oraz równolegle następujące procesy konwergencji i dywergencji wewnętrznej województw.

Słowa kluczowe: efektywność ekonomiczna  przedsiębiorstwa prywatne  zróżnicowanie regionalne  konwergencja  dywergencja  


Regional disparities in the economic efficiency of private companies in Poland – taxonomic analysis

The aim of the research was the evaluation of the regional disparities in the economic efficiency of private companies in Poland. An attempt to answer the following question was taken: Do the regional disparities in the economic efficiency of private companies in Poland are increasing or decreasing? On the basis of the research results one can obtain some important conclusions. Regional disparities in the economic efficiency of private companies in Poland during years 1999-2008 have slightly decreased, and still remain at the average level. It was caused by the different dynamics of economic processes occurring in voivodships and also by the processes of the internal convergence and divergence of voivodships.

Słowa kluczowe: economic efficiency  private companies  regional disparities  convergence  divergence  

Karolina Borońska-Hryniewiecka
The role of regional and local authorities in EU development policies in the perspective of the Committee of the Regions. Multi-level governance revisited in the times of crisis

The role of regional and local authorities in EU development policies in the perspective of the Committee of the Regions. Multi-level governance revisited in the times of crisis

Regional and local authorities today face a twofold challenge of delivering locally responsive policies in accordance with EU development goals. For this reason they need to align their development strategies with European guidelines. This paper determines the drivers and hindering factors behind the effective involvement of local and regional authorities in drafting and implementing EU policies with territorial impact. It evaluates several examples of multi-level governance operating in the institutional context of the EU and identifies its most important weaknesses such as lack of regional administrative capacities; insufficient Europeanization of subnational elites and inadequate communication between EU, national and regional levels.

Słowa kluczowe: multi-level governance  regional development  European Union  Strategy Europe 2020  


Rola władz regionalnych i lokalnych w unijnej polityce rozwoju z perspektywy Komitetu Regionów. Rządzenie wielopoziomowe w dobie kryzysu

Władze regionalne i lokalne stoją obecnie przed podwójnym wyzwaniem projektowania własnych strategii rozwoju regionalnego w taki sposób, aby z jednej strony realizowały one potrzeby i oczekiwania wspólnoty regionalnej, z drugiej natomiast odpowiadały celom rozwojowym UE. Poniższy artykuł podejmuje próbę oceny efektywności wybranych mechanizmów rządzenia wielopoziomowego, które pozwalają na włączenie władz regionalnych i lokalnych w proces tworzenia oraz implementacji polityk unijnych. Przeprowadzona analiza wskazuje na szereg słabości w systemie rządzenia wielopoziomowego, tj. brak lokalnych zasobów administracyjnych, niedostateczna europeizacja elit regionalnych oraz słaba komunikacja pomiędzy poziomem unijnym, narodowym i regionalnym.

Słowa kluczowe: rządzenie wielopoziomowe  rozwój regionalny  Unia Europejska  Strategia Europa 2020  

Leszek Porębski
Rozwój elektronicznej administracji jako element zróżnicowania regionalnego

Rozwój elektronicznej administracji jako element zróżnicowania regionalnego

Konsekwencje wykorzystania nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych (Information and Communication Technologies – ICT) stanowią istotny aspekt refleksji nad istotą przemian współczesnej demokracji. Tekst prezentuje rezultaty badań dotyczących poziomu zaawansowania elektronicznej administracji w polskich instytucjach samorządowych, prowadzonych w latach 2005–2012. Analizie poddano oficjalne witryny wszystkich powiatów ziemskich oraz gmin w województwach wielkopolskim i świętokrzyskim. Wyniki wskazują, że na obydwu poziomach samorządu lokalnego sukcesywnie rośnie wykorzystanie możliwości stwarzanych przez ICT. Jednocześnie utrzymują się regionalne różnice pomiędzy kierowaną do mieszkańców ofertą samorządów w zakresie elektronicznej administracji. Oznacza to, że sposób wykorzystania ICT przez samorządy stanowi dodatkową płaszczyznę cyfrowego wykluczenia na poziomie regionalnym.

Słowa kluczowe: demokracja lokalna  samorząd terytorialny  technologie informacyjne i komunikacyjne  elektroniczna administracja  


Development of e-governemnt as an element of regional diversity

The impact of ICT use is an important aspect of studies concerning the transformation of contemporary democracy. The paper presents results of the research project on the development of e-government in Polish self-government institutions, carried out between 2005 and 2012. Websites of all Polish territorial counties as well as all the communes in two voivodships were analyzed within the project. Results of the research indicate that the sophistication of the ICT use grows at both levels of self–government. At the same time significant regional differences in the development of e–government can be observed. Thus, the mode ICT is used by self-government institutions is the additional dimension of digital divide at local level.

Słowa kluczowe: local democracy  local government  ICT  e-government  

Przemysław Śleszyński
Cytowania polskich czasopism naukowych z zakresu geografii i badań regionalnych po 1990 r.

Cytowania polskich czasopism naukowych z zakresu geografii i badań regionalnych po 1990 r.

W notatce przedstawiono analizę cytowań polskich czasopism i serii z zakresu geografii i badań regionalnych opublikowanych w latach 1991–2010, opracowaną na podstawie serwisu naukowo-informacyjnego Google Scholar według stanu na kwiecień 2012 r. Analizy bibliometryczne wykazały generalnie słabe, choć zróżnicowane oddziaływanie publikacji. Wykazano dominującą rolę kilku tytułów, w tym Geographia Polonica i Studia Regionalne i Lokalne. Szczególnie ten ostatni kwartalnik odnotowuje szybki wzrost cytowań w ostatniej dekadzie.

Słowa kluczowe: bibliometria  cytowania  Google Scholar  rozwój geografii i badań regionalnych  


Citations of the Polish scientific journals in the field of geography and regional studies after 1990

The article presents an analysis of citations of the Polish scientific journals and series of geography and spatial economy in 1991–2010 years, developed on the basis of information service Google Scholar. Bibliometric analyzes showed generally weak, but the variation impact on the publication. Demonstrated the dominant role of several titles, including Geographia Polonicaand Regional and Local Studies. The latter title has grown rapidly in the last decade citations.

Słowa kluczowe: bibliometrics  citations  Google Scholar  development of geography and regional studies  

Numer: 4(54)/2013
Mikołaj Herbst, Piotr Wójcik
Delimitacja dyfuzji rozwoju z miast metropolitalnych z wykorzystaniem korelacji przestrzennej

Delimitacja dyfuzji rozwoju z miast metropolitalnych z wykorzystaniem korelacji przestrzennej

Ponieważ działania na rzecz zwiększania spójności gospodarczej w ujęciu przestrzennym są ważnym elementem polityki publicznej, a metropolie to główne ośrodki wzrostu gospodarczego, istotne jest zrozumienie, jaki jest zasięg przestrzenny dyfuzji rozwoju z dużych miast do otaczających je regionów, oraz które obszary charakteryzują się szczególnie niskim poziomem rozwoju na skutek braku funkcjonalnych powiązań z metropoliami. Niniejszy artykuł jest próbą zdelimitowania zjawiska dyfuzji rozwoju z miast metropolitalnych w Polsce, a także wskazania obszarów dotkniętych polaryzacją rozwoju. Analiza została przeprowadzona na poziomie gmin z wykorzystaniem miary lokalnej korelacji przestrzennej (LISA).

Słowa kluczowe: metropolie  rozwój gospodarczy  dyfuzja  delimitacja  


Diffusion of economic development from metropolitan cities in Poland. Delimitation on the basis of spatial correlation

Strengthening economic cohesion of regional economies is usually considered as one of the major goals of regional policy. At the same time, metropolitan cities are recognized as main centres of economic growth, influencing the development perspectives of more peripheral areas. It is therefore important to know the range and the mechanism of spillover of socio-economic development from metropolises to their surroundings, as well as to identify the areas which are economically lagging as a result of missing functional links with metropolises. The authors apply the local spatial correlation measures (local Moran’s statistics – LISA) in the analysis of municipal revenues in order to delimit the diffusion and polarization of economic development in Poland.

Słowa kluczowe: metropolitan areas  economic development  diffusion  delimitation  

Dominika Wojtowicz, Tomasz Kupiec
Complementarity between programmes and projects within the Regional Policy. The case of the Łódzkie Voivodship

Complementarity between programmes and projects within the Regional Policy. The case of the Łódzkie Voivodship

The effectiveness of the measures implemented under the EU cohesion policy has become a significant issue. The relevance of the topic is undeniable, given the ongoing discussion of the results of public interventions conducted at the EU level, and the resulting concept of an integrated approach used to study the effects of actions undertaken within the cohesion policy. Based on various studies conducted to date, the authors argue that the effectiveness of the funds allocated in Polish regions could be greater if we focused more on complementarity of the undertaken actions. The paper concentrates on issues related to complementarity between programmes and projects implemented under the EU Cohesion Policy in Polish regions. A case study of a Polish region – namely, Łódzkie – shows that the adopted methods and tools, intended to ensure complementarity, do not work in a proper way. The results suggest the existence of severe restrictions of assessing the actual scope of complementarity and the resulting synergy effects. As both analyses of documentation and in-depth participant interviews indicate that the concept of complementarity in the projects is misunderstood or deliberately distorted (so that the highest score during the application stage can be obtained), it can be stated that the scale of complementarity is far from satisfactory. Based on their research, the authors make conclusions and recommendations regarding the solutions that should be taken into account in order to improve the implementation of the complementarity concept in the next financial perspective for the years 2014–2020.

Słowa kluczowe: complementarity  synergy effects  EU cohesion policy  effectiveness of public intervention  


Komplementarność programów i projektów realizowanych w ramach polityki regionalnej. Studium przypadku województwa łódzkiegov

Tocząca się na poziomie Unii Europejskiej dyskusja o wynikach interwencji publicznych oraz przyjęcie koncepcji zintegrowanego podejścia do badania efektów działań podejmowanych w ramach polityki spójności sprawiają, że poszukiwanie mechanizmów podwyższających skuteczność programów i projektów współfinansowanych ze środków unijnych nabiera coraz większego znaczenia. Na podstawie wyników wcześniejszych badań autorzy twierdzą, że skuteczność interwencji publicznych jest większa przy zapewnieniu komplementarności podejmowanych działań. Artykuł porusza więc problematykę komplementarności programów i projektów realizowanych w ramach polityki spójności UE na poziomie regionalnym Polski. Studium przypadku jednego polskiego regionu – województwa łódzkiego – pokazuje, że przyjęte metody i narzędzia, które powinny zapewnić komplementarność, nie działają we właściwy sposób. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na istnienie poważnych ograniczeń w ocenie rzeczywistego stopnia komplementarności i wynikających z niej efektów synergii. Zarówno wyniki analiz dokumentacji, jak i wypowiedzi osób biorących udział w wywiadach pogłębionych sygnalizują, że komplementarność projektów jest mylnie pojmowana lub świadomie wypaczana (w celu uzyskania jak największej liczby punktów na etapie aplikowania), co powoduje, że komplementarność realizowanych projektów nie może zostać uznana za zadowalającą. Przeprowadzone badania umożliwiły autorom opracowanie wniosków i zaleceń odnośnie do rozwiązań, jakie powinny być zastosowane w celu poprawy wdrażania koncepcji komplementarności w kolejnej perspektywie finansowej UE (2014−2020).

Słowa kluczowe: komplementarność  efekt synergii  polityka spójności UE  efektywność interwencji publicznych  

Janusz Heller, Marcin Bogdański
Pochodzenie terytorialne studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w kontekście kształtowania się makroregionu funkcjonalnego Olsztyna

Pochodzenie terytorialne studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w kontekście kształtowania się makroregionu funkcjonalnego Olsztyna

Celem prezentowanych badań było określenie roli Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w procesach kształtowania makroregionu funkcjonalnego aglomeracji olsztyńskiej. Za główne kryterium delimitacji przyjęto zasięg funkcji edukacyjnych olsztyńskiej uczelni. Wykorzystano do tego dane dotyczące pochodzenia kandydatów na studia w UWM zarejestrowanych w trakcie procedury rekrutacyjnej w latach 2011 i 2012. W pracy dokonano także analizy wpływu wybranych czynników na wielkość obszaru przestrzennego oddziaływania olsztyńskiej uczelni. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że oprócz obszaru województwa warmińsko-mazurskiego makroregion funkcjonalny aglomeracji olsztyńskiej obejmuje także sąsiadujące z nim gminy województw podlaskiego i mazowieckiego.

Słowa kluczowe: aglomeracja miejska  makroregion funkcjonalny  usługi edukacyjne  Olsztyn  


The Role of the University of Warmia and Mazury in the formation of the functional macroregion of the Olsztyn agglomeration

The aim of the present research is to describe the role of the Warmia and Mazury University in the formation of the functional macroregion in the Olsztyn agglomeration. The main criterion used to delimitate the macroregion of Olsztyn is the range of educational services of the biggest university in Warmia and Mazury. The authors use data relating to the place of living of the candidates who registered during the recruitment process in 2011 and 2012. They also analyze the impact of selected factors on the size of the area of Olsztyn university’s spatial influence. The research results show that the functional macroregion of the Olsztyn agglomeration covers, apart from the Warmia and Mazury voivodship, also the neighbouring districts of the Podlaskie and the Mazowieckie voivodships.

Słowa kluczowe: city agglomeration  functional macro region  educational services  Olsztyn  

Numer: 1(55)/2014
Robert Pyka
Bieguny metropolitalne we Francji. W poszukiwaniu narzędzi wzmacniania współpracy i rozwijania powiązań funkcjonalnych między francuskimi obszarami metropolitalnymi

Bieguny metropolitalne we Francji. W poszukiwaniu narzędzi wzmacniania współpracy i rozwijania powiązań funkcjonalnych między francuskimi obszarami metropolitalnymi

Francuska reforma terytorialna z grudnia 2010 r. miała – wedle zapowiedzi – gwałtownie zmienić strukturę francuskiego lokalnego systemu polityczno-administracyjnego poprzez przyjęcie rozwiązań instytucjonalnych pozwalających na silne upodmiotowienie największych aglomeracji oraz uwzględnienie postępujących procesów metropolizacji. Zapowiadane zmiany miały dostosować model organizacji terytorialnej do wymogów współczesnej gospodarki, dynamizując wzrost gospodarczy kraju ogarniętego stagnacją. Ustanowienie usankcjonowanych ustawowo metropolii, jako nowych jednostek samorządu terytorialnego przejmujących najważniejsze kompetencje gmin i departamentów, miało być „terytorialną rewolucją”, która ostatecznie zakończyła się jednak niepowodzeniem. Tymczasem „dopisane” do projektu ustawy w ostatnim momencie regulacje przewidujące możliwość tworzenia stosunkowo luźnych form współpracy międzyterytorialnej w postaci „biegunów metropolitalnych” odegrały rolę, której ustawodawca zapewne się nie spodziewał. Sytuacja ta pokazuje rosnące znaczenie elastycznych pod względem kompetencyjnym oraz terytorialnym rozwiązań, wykorzystujących wielopłaszczyznowe współrządzenie (multi-level governance), jako efektywnego narzędzia zarządzania międzyterytorialnego w sytuacji inercji klasycznej struktury terytorialnej i blokady jej reform.

Słowa kluczowe: metropolie  metropolie sieciowe  metropolizacja  obszary miejskie  współpraca międzygminna  reforma terytorialna  Francja  


Metropolitan Poles in France. In search of tools to enhance cooperation and develop functional relationships between French metropolitan regions

The aim of the French territorial reform from December 2010 was to change the structure of the French local political and administrative system thanks to institutional solutions that would strengthen the biggest agglomerations and lead to their progressive metropolization. The announced changes were meant to adjust the model of territorial organization to the requirements of contemporary economy and to enhance national economic growth of the country in stagnation. The introduction in the law of metropolises as new local-government territorial units that took over the most important competences of municipalities and departments was meant as a “territorial revolution”. Unfortunately, it failed. Meanwhile, the regulations that would make it possible to create a rather loose form of interterritorial cooperation, a so-called Metropolitan Pole, that were inserted into the project at the last moment, gave results unexpected by the legislator. This situation shows the growing importance of flexible solutions regarding competences and territory, solutions that use multilevel governance as an effective tool for inter-territorial management in the situation of inertia of the classical territorial structure and obstacles to its reform.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolization  network metropolis  urban area  intercommunal cooperation  territorial reform  France  

Joanna Wiśniewska
Globalizacja obszarów wiejskich – na przykładzie MSP w Wielkopolsce

Globalizacja obszarów wiejskich – na przykładzie MSP w Wielkopolsce

Celem artykułu jest analiza procesów lokalizacji i globalizacji małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) na obszarach wiejskich w Wielkopolsce. Badano problem gospodarki wiejskiej jako miejsca lokalizacji umiędzynarodowionych i działających globalnie przedsiębiorstw. Na wstępie omówiono potencjalne czynniki lokalizacji przedsiębiorstw w warunkach otwartej gospodarki. Następnie przedmiotem analizy były udziały kapitału zagranicznego i zagraniczna wymiana handlowa przedsiębiorstw działających w otoczeniu różniącym się poziomem zurbanizowania oraz występowaniem rolniczych i pozarolniczych funkcji gospodarczych. W badaniu posłużono się danymi sprawozdawczymi z lat 2008–2011 podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego oraz firm posiadających udziały za granicą, zebranymi przez GUS. Stwierdzono, że badane przedsiębiorstwa różniły się pod względem tempa i zaawansowania procesów globalizacji w zależności od poziomu urbanizacji i struktury gospodarczej różnych lokalizacji. Wyniki badań potwierdziły tezę, że globalizacja prowadzi do polaryzacji rozwoju gospodarki regionalnej i lokalnej.

Słowa kluczowe: gospodarka regionalna i lokalna  globalizacja  małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP)  


The globalization of rural areas on the example of SMEs in Wielkopolska

The aim of the paper is to analyze the processes of localization and globalization of small and medium-sized enterprises (SMEs) in rural areas in Wielkopolska. The author discusses the problem of rural economy as the place of localization of internationalized and globally active enterprises. First, she analyzes the potential factors of enterprises’ localization in the condition of open economy. Then, she focuses on shares of foreign capital and foreign exchange of enterprises operating in urban and non-urban environments and in agricultural and non-agricultural areas. The author analyzes the data reported in the years 2008−2011 by the Polish Statistical Office GUS concerning entities with foreign capital and firms with capital abroad. She shows that the pace and advancement of the globalization processes in the investigated enterprises differ according to the level of urbanization and the economic structure of different localizations. The results show that globalization leads to polarization of the development of regional and local economy.

Słowa kluczowe: regional and local economy  globalization  small and medium-sized enterprises (SME)  

Numer: 2(56)/2014
Maciej Smętkowski
Źródła wzrostu gospodarczego w regionach krajów Europy Środkowo-Wschodniej – dezagregacja strukturalna

Źródła wzrostu gospodarczego w regionach krajów Europy Środkowo-Wschodniej – dezagregacja strukturalna

Artykuł przedstawia analizę źródeł regionalnego wzrostu gospodarczego dziesięciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) w wielowymiarowym ujęciu uwzględniającym: a) dezagregację struktur gospodarczych, b) międzynarodowy lub krajowy kontekst procesów rozwoju oraz c) różne typy regionów. Otrzymane wyniki potwierdzają zasadność takiego ujęcia, które umożliwiło ukazanie wielu zależności między dynamiką rozwojową regionów a przekształceniami strukturalnymi trudnymi lub niemożliwymi do zaobserwowania przy analizie zagregowanych wartości. W szczególności na podstawie przeprowadzonych analiz można zidentyfikować a) najważniejsze składowe procesów metropolizacji zachodzących w regionach głównych ośrodków miejskich, b) przebieg procesów reindustrializacji dotyczących regionów przejściowych oraz c) mechanizmy rozwoju regionów peryferyjnych. W efekcie umożliwiło to sformowanie ogólnych rekomendacji dla polityk realizowanych w odniesieniu do wyróżnionych typów regionów.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  zmiana strukturalna  czynniki rozwoju  kraje Europy Środkowej i Wschodniej  


Sources of economic growth in CEEC regions – a structural disaggregation

The paper analyzes the sources of economic growth in the regions of Central and Eastern European countries (CEEC) using a multi-dimensional approach that takes into account: a) disaggregation of the economic structure; b) the international and national contexts of regional development processes; and c) the main types of regions. The results corroborate the validity of such an approach, showing the interrelationships between the development dynamics of individual regions and the structural changes that are difficult or impossible to identify using an analysis of aggregated values. In particular, the analyses conducted as part of the study help identify the key constituents of metropolization processes taking place in the regions of major city centres, the progress of reindustrialisation processes occurring in transitional regions, and the mechanisms underpinning development of peripheral regions. Based on these differences, the author formulates some general recommendations for policies implemented in these types of regions.

Słowa kluczowe: regional development  structural change  development factors  Central and Eastern European countries  

Dominika Wojtowicz
Wpływ funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim

Wpływ funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim

Turystyka jest ważnym czynnikiem rozwoju regionalnego, który mógłby stać się motorem zmian społeczno-gospodarczych wielu obszarów naszego kraju. Wzrost liczby turystów pozytywnie wpływa na rynek pracy i pobudza przedsiębiorczość w innych sektorach usług oferowanych w danym regionie. Pomimo potencjału, jakim dysponują niektóre polskie województwa, rozwój turystyki utrudniają: zły stan infrastruktury technicznej, zwłaszcza transportowej, wysoki stopień rozproszenia sektora, brak produktów turystycznych i ich odpowiedniej promocji. Choć Unia Europejska nie ma odrębnej polityki dedykowanej turystyce, fundusze przeznaczone na realizację polityki spójności w znacznej mierze mogą wspierać poprawę warunków dla dynamicznego rozwoju tego sektora. Artykuł jest poświęcony zagadnieniom związanym z wykorzystaniem funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim. Wyniki przeprowadzonych analiz dowodzą pozytywnego – choć ograniczonego – wpływu realizowanych projektów na zwiększenie atrakcyjności oferty turystycznej i poprawę konkurencyjności podmiotów branży turystycznej. Zidentyfikowanymi problemami, obniżającymi skuteczność wsparcia tej branży, są niechęć do współpracy podmiotów w tworzeniu produktów turystycznych oraz problem przeinwestowania, który dotyczy części projektów.

Słowa kluczowe: turystyka  fundusze unijne  produkty turystyczne  ruch turystyczny  infrastruktura turystyczna  


The impact of EU funds on tourism development in the warmińsko-mazurskie voivodeship

The tourism sector plays an important role in regional economies. Its growth could become a driver of socio-economic development of different areas in Poland. The increasing number of visiting tourists has a positive impact on the labour market, and it stimulates entrepreneurship in other regions’ service sectors. Even though some Polish regions have great potential, there persist some substantial barriers to development of tourism: poor state of technical infrastructure, especially transport, significant dispersion of the sector, lack of tourism products, and poor promotion. As no separate policy dedicated to tourism is provided at the European Union level, the development of this sector can be financed from cohesion policy funds. The paper focuses on the use of EU funds for the development of tourism in the Warmia-Mazury region. The results of the analysis show a positive – albeit limited – impact of implemented projects on tourist attractiveness and on competitiveness of tourism sector firms. The effectiveness of the projects is limited due to low interest in cooperation in creating tourism products and to over-investment effects in some projects.

Słowa kluczowe: tourism  EU funds  cohesion policy funds  tourism products  tourist flows  tourism infrastructures  

Tomasz Kupiec
Użyteczność ewaluacji jako narzędzia zarządzania regionalnymi programami operacyjnymi

Użyteczność ewaluacji jako narzędzia zarządzania regionalnymi programami operacyjnymi

Artykuł prezentuje wyniki badania, którego celem była ocena użyteczności ewaluacji realizowanych na potrzeby regionalnych programów operacyjnych 2007–2013 (RPO). Badanymi elementami, składającymi się na użyteczność ewaluacji, były: jakość, adekwatność i wiarygodność wniosków wynikających z ewaluacji. Badanie zrealizowano w formie analizy dokumentów na reprezentatywnej próbie 71 raportów ewaluacyjnych ukończonych w latach 2008–2012. Wyniki badania pokazują, że wiele raportów nie dostarcza istotnych rekomendacji oraz nie udziela odpowiedzi na kluczowe pytania badawcze. Najczęściej w trakcie ewaluacji nie udaje się odpowiedzieć na pytanie o wpływ RPO na rozwój społeczno-gospodarczy województw. Zaobserwowana niska użyteczność dokonywanych ocen stanowi podstawę do sformułowania wniosków o negatywnych trendach w rozwoju systemu ewaluacji RPO, obejmujących nastawienie systemu na dostarczanie prostych informacji i „produkcję raportów”, a nie zaspokajanie faktycznego popytu na wiedzę.

Słowa kluczowe: użyteczność ewaluacji  system ewaluacji  regionalny program operacyjny  polityka spójności  


The usability of evaluation as a tool for managing regional operational programmes

The paper presents an analysis of usability of regional operational programmes 2007−2013 (ROP) evaluations. The elements of usability under study are: quality, relevance, and credibility of the evaluation assumptions. The study consists in desk research of a representative sample (n = 71) of the evaluation reports completed between 2008 and 2012. The results show that many reports do not contain important recommendations and do not answer key research questions. In most cases, the evaluations fail to supply an answer on the impact of ROP on the socio-economic development of regions. The limited usefulness of evaluation reports leads to conclusions about negative trends in the development of the ROP evaluation system, which is focused on providing simple information, reports production, and does not respond to actual demand for knowledge.

Słowa kluczowe: evaluation usability  evaluation system  regional operational programme  cohesion policy  

Rafał Warżała
Cykle koniunkturalne na rynku pracy Warmii i Mazur

Cykle koniunkturalne na rynku pracy Warmii i Mazur

Celem artykułu jest analiza wpływu regionalnych wahań koniunktury na rynek pracy na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego. Podstawą oceny występowania zmian koniunkturalnych na regionalnym rynku pracy jest analiza wybranych zmiennych, do których należą: stopa bezrobocia, liczba zatrudnionych, liczba ofert pracy, poziom płac oraz liczba wyrejestrowanych bezrobotnych. Do wyeliminowania z danych surowych efektów sezonowości oraz czynników nieregularnych wykorzystano metodę TRAMO-SEATS, do estymacji wahań cyklicznych – filtr Christiano-Fitzgeralda, natomiast procedura oznaczenia punktów zwrotnych została oparta na metodzie Bry-Boschan. Uzyskane wyniki badań wskazują, że można traktować analizowane zmienne rynku pracy jako zmienne wyprzedzające lub opóźnione w relacji do szeregu referencyjnego produkcji przemysłowej.

Słowa kluczowe: cykl koniunkturalny  rynek pracy  analiza  zmienne wyprzedzające  zmienne opóźnione  


Business cycle fluctuations on the labour market in the Warmia and Mazury region

The objective of this article is to analyze the impact of business cycle fluctuations on the regional labour market. The study is based on a less developed Polish region, i.e. Warmia and Mazury. Five variables are selected to describe business cycle fluctuations on the regional labour market: unemployment rate, number of employed persons, number of created jobs, number of unemployed persons who found a job, and the average gross wage. In order to eliminate the effects of seasonality as well as the impact of irregular factors, the TRAMO-SEATS method is used. For the business cycles estimation, the Christiano-Fitzgerald band pass filter is applied, and the Bry--Boschan procedure is applied to date business cycles turning points. The results of the survey imply that some of the labour market variables can be treated as leading, and others as lagged business cycles variables in relation to the reference series, i.e. output of industry.

Słowa kluczowe: business cycle  labour market  analysis  lead variables  lag variable  

Numer: 3(57)/2014
Grzegorz Gorzelak
Wykorzystanie środków Unii Europejskiej dla rozwoju kraju – wstępne analizy

Wykorzystanie środków Unii Europejskiej dla rozwoju kraju – wstępne analizy

Artykuł analizuje statystyczne zależności między wielkością napływu środków z Unii Europejskiej do Polski a procesami wzrostu gospodarczego jednostek terytorialnych (województw, NUTS3 oraz powiatów). Analiza korelacji wskazuje, że jednostki słabiej rozwinięte, które otrzymały relatywnie więcej środków UE w przeliczeniu na mieszkańca, rozwijały się wolniej niż wyżej rozwinięte, co powoduje, że korelacje te są ujemne (w skali województw) lub też bliskie zeru (dla NUTS3 i powiatów). Taki obraz sugeruje, że jak dotychczas wykorzystanie środków UE prowadzi do silniejszego efektu popytowego niż podażowego. Należy postulować, by w kolejnym okresie programowania (2014–2020) środki UE w większym stopniu przyczyniały się do stymulowania rozwoju kraju i jego regionów niż – jak to było dotychczas – do poprawy warunków życia.

Słowa kluczowe: Unia Europejska  Polityka Spójności  


The use of the European Union financial resources for the development of the country: Preliminary analyses

The paper analyzes statistical relationships between the inflow of EU financial resources to Polish territorial units (voivodeships, NUTS3 and poviats) and the pace of their economic growth. Correlation analysis reveals that the less developed units which enjoyed relatively more massive inflows per capita grew more slowly than the better developed ones – the correlation coefficients are negative (for the voivodeships) or close to zero (for NUTS3 and poviats). This suggests that until now, the EU funds have led to a stronger demand effect than the supply effect in the Polish economy. It may therefore be claimed that in the next programming period 2014–2020, more funds received from the EU should be devoted to the support of economic development than to the improvement of living conditions.

Słowa kluczowe: European Union  Cohesion Policy  

Jolanta Kluba
Okresowe migracje zarobkowe z rodzin rolniczych – przyczynek do analizy opolskich migracji

Okresowe migracje zarobkowe z rodzin rolniczych – przyczynek do analizy opolskich migracji

Okresowe migracje zarobkowe z Opolszczyzny od wielu dziesięcioleci wywierają znaczący wpływ na sytuację społeczną, ekonomiczną i demograficzną województwa. Szczególne znaczenie mają one dla opolskich wsi, z których rekrutują się w przeważającej mierze osoby migrujące. Jak sytuacja przedstawia się w przypadku rodzin rolniczych? Czy przedstawiciele tych gospodarstw domowych, które obsługują gospodarstwa rolne, są równie często uczestnikami okresowych migracji zarobkowych? Jaka jest ich rola w dochodach rodzin rolniczych? Artykuł zawiera charakterystykę migracji zarobkowych z rodzin rolniczych opolskich wsi. Powstał na podstawie analizy wyników zrealizowanego w lipcu 2012 r. badania na próbie 383 indywidualnych gospodarstw rolnych o wielkości UR 2–30 ha z województwa opolskiego.

Słowa kluczowe: migracje zarobkowe  województwo opolskie  wieś  gospodarstwa rodzinne  


Temporary labour migrations in farmers’ families. A preliminary study of the Opolskie voivodeship’s migrations

For many decades, temporary labour migrations from the Opole region have had a significant impact on the social, economic, and demographic situation. They are particularly important for the villages in the region, for most of the migrants are recruited there. What is the situation in farmers’ families? Are their members labour migration participants too? What is migration’s role in the income of farmers’ families? The paper characterizes migration from rural farmers’ families of the region. It is based on the results of an analysis carried out in July 2012 in the Opole province in 383 individual farms the size of 2–30 ha.

Słowa kluczowe: labour migrations  Opolskie voivodeship  village  family farms  

Stanisław Ciok
Magdalena Belof, 2013, Teoria a praktyka planowania regionalnego. Doświadczenia polskie w planowaniu przestrzennym po 1998 r. (recenzja)